KALLATTIIN, Iraan "dirree waraanaa irratti tooftaa haaraa" agarsiisuuf qophaa'eera jechuun akeekkachiifte

Haguuggii Tamsaasa Kallattii

1. Daqiiqaa 10 duraTiraamp nama "sobuufi waan godhu hin beeknedha" - Jeneraala Iraan

   Qondaalli waraanaa olaanaan Iraan Doonaald Tiraamp nama sobuufi dhukaasi akka dhaabatuuf wawwataa jiru ta'uu dubbachuusaanii miidiyaan Iraan Fars News Agency gabaase.

   Akka gabaasa kanaatti, qondaalli waraanaa Iraan Meejar Jeneraal Abdullaahii Eedonni warraaqsa Islaamaa Iraan waraana USfi Israa'el kiyyoo keessa galchu himuun biyyoonni lamaan dhukaasa dhaabuuf akka kadhatan gochuu ibsan.

   HUmno Egdota Warraaqsa Islaamaa (IRGC) USfi Israa'el "burjaajii keessa galchuun humna fixatanii waan godhan akka dhaban taasiseera," addumatti dhimma Ulaa Hormuuz irratti Iraan olaantummaa irratti argachuu himan.

   Doonaald Tiraamp ammoo "nama sobuufi waan godhu hin beekne" jechuun ibsuu isaanii miidiyaan Iraan kun gabaase.

2. Sa'aatii 2 duraIraan ''dirree waraanaaf kaardiiwwan haaraa qopheessaan jira' jette

   

   Madda suuraa, Reuters

   Yeroon dhukaasa dhaabuu US fi Iraan xumuramaa wayita jirutti Iraan dirree waraanaaf kaardiiwwan haaraa qopheessaan jira jette. Yaadni kun kan dhagaahame mariin marsaa lammataa gaggeeffamuuf gama lamaan irraayyuu wanti haaraan wayita hin jirrettidha.

   Af-yaa'iin Paarlaamaa Iraan yaada X gubbaa qoodeen Iraan torbanoota lamaan darban ''adda waraanaa gubbaatti kaardiiwwan haaraa qabattee dhiyaachuuf'' qophaa'aa turre jedhe. Dabaluun ''doorsisa'' jalatti marii nagaa godhamu ''hin fudhannu'' jedhe.

   Gama kaaniin Pirezidant Doonaald Tiraamp waliigalteerra gahuuf dhiibbaan itti cimeera jedhamuu busheesse. Itti aanaan isaa JD Vaans ammoo Kibxata kana mariif gara Islaamaabaad imala jedhameera.

   Tiraamp waliigalteen dhukaasa dhaabuu torbanoota lamaaf waliigalamee ture dheereffamuuf hireen jiru xiqqaadha jedheera. Waliigalteen kun guyyaa boruu obba'a.

   Galoo Galaanaa keessatti US ulaa Iraan dooniiwwaniin cuftee jirti. Dilbata darbes doonii daldalaa Iraan qabatteetti. Qaamni lamaanuu waliigaltee dhukaasa dhaabuu cabsuun walkomatu.

3. Sa'aatii 2 duraAmeerikaan lammii Iraan Sudaanitti meeshaa daddabarsite jette to'atte

   

   Madda suuraa, Avaaz via Getty Images

   Aanga'oonni Ameerikaa dubartiin lammii Iraan taate maqaa biyyasheen gara Sudaanitti meeshaa waraanaa daddabarsiti jedheen to'achuu himan.

   Shamiim Maafii dubartii ganna 44 hayyama jireenyaa Ameerikaa(green card) kan qabdu yoo ta'u buufata xiyyaaraa Los Aanjalas keessatti Sambata darbe to'annoo jala ooluu Abbaan Alangaa ibseera.

   Dubartiin kun gurgurtaa dirooniiwwan, boombiifi fiiwuuzii boombiifi rasaasaasota hedduu biroo Iraaniin omishaman Sudaanitti akka gurguraman akka dallaalaatti hojjetaa turte'' jedhu Abbaan Alangaa US Biil Esaayiil.

   Gurgurtaan meeshaalee waraanaa kun Ministeera Ittisaa Sudaaniif akka ta'ellee ibsameera. Ragaan Mana Murtii akka agarsiisutti gurgurtaan kun hanga doolaara miliyoona 70 baasa.

   Dubartiin dhorkaa US Iraanirra keesse kan namni lammii US ta'e ykn US keessa jiraatu meeshaalee Iraanitti omishaman hayyama addaa malee akka hin gurgurre jedhu cabsiteetti jedhame.

   Dubartiin kun Mana murtiin balleessaan yoo irratti murame hanga waggaa 20 itti murtaahuu danda'a.

4. Sa'aatii 4 duraTiraamp hanga walii galteen Iraan waliin taasifamutti US uggura Hormuz hin kaaftu jedhan

   

   Madda suuraa, Reuters

   Ameerikaan uggura buufata doonii Iraan irratti goote hanga Teehraan waliin waliigalteerra hin geessu hin kaaftu jechuun preezdaantiin Ameerikaa Doonaald Tiraamp kan dubbate yoo ta’u, mariin haaraan waraana kana xumuruuf taasifamuufi dhiisuu isaarratti mirkanaa’uu dhabuun itti fufee jira.

   Cufamuun kun kan ta’e, dooniiwwan boba’aa dabalatee, Sambata darbe ulaa kana keessa ykn naannoo sana jiran Teehiraaniin irratti xiyyeeffatamuusaanii gabaasa ba’aa jiruun ture.

   Koreen Eegdota Warraaqsa Islaamaa (IRGC) murtee isaa kanaaf uggura Ameerikaa itti fufee jiruuf komate, murteen kun kan dhufe ministirri dhimma alaa Iraan toora doonii addunyaa ijoo ta’e kana yeroodhaaf banamuusaa erga beeksisanii guyyaa tokko booda.

   Pirezidaantiin Ameerikaa Doonaald Traamp akka jedhetti, Iraan daandii galaanaa gara ji’a lamaaf cuftee turteef Ameerikaa “maqaa balleessuu” hin dandeessu – kana gochuun Teehraan ammoo gatiin anniisaa addunyaa akka ol ka’u taasiseera.

   Humni galaanaa Eegdota Warraaqsa Islaamaa (IRGC) ibsa Sambata darbe baaseen ''doonii kamiyyuu bakka buufata ishee Galoo Galaana Pershiyaa ykn Galaana Omaan irraa socho'uu hin qabu'' jechuun akeekkachiiseera.

5. Sa'aatii 5 duraCufamuu ulaa Hormuuzin biyyoonni caalatti miidhamoo ta'an kam fa'i?

   

   Madda suuraa, Getty Images

   Hindiin boba'aa ulaa Hormuuz keessa darbu gara biyyashee galchuudhaan sadarkaa lammaffaa irratti kan argamtu yoo ta'u, boba'aawwaan ulaa kana qaxxaamuran keessaa tilmaamaan gara dhibbeentaa 14 qabatti.

   Diinagdeen Hindii guddachaa dhufuu fi fayyadamni boba'aa ishee dabalaa dhufuu isaatiin daandii boba'aa Baha Giddugaleessaa irratti hirkattumaan ishee guddaadha.

   Addunyaa irratti boba'aa biyya alaa galchuudhaan biyyoota fuldura jiran keessaa tokko kan taate hindiin jikita boba'aa ulaa Hormuuz keessa darbu bittee calaluun gabaaf illee dhiyeessiti.

   Akka tilmaamatti jikita boba'aaHindii galchitu keessaa dhibbeentaan 40–60 karaa ulaa Hormuz darba , dhiyeessiin gaasii uumaama ishee kan gara dhibbeentaa 50 ol ta'u Hormuz irratti hirkatee jira.

   Cufamuu ulaa kanaa ykn tasgabbii dhabuun kun Chaayinatti aanee Indii kan miidhu yoo ta'u, erga waraanatii as maddoota dhiyeessii ishee gara Raashiyaa, Ameerikaa fi Veenzuweelaa faa godhachuu eegaluu ishee gabaasaleen ba'an kan mul'isan.

   Chaayinaa, Hindii fi bittoota naannoo biroo dabalatee walumaagalatti boba'aan karaa ulaa kanaa darbu keessa kan gara dhibbeentaa 86 ta'u gara Eeshiyaatti qajeelu.

   Biyyoonni Eeshiyaa biroo hedduun walitti ida'amanii dhiyeessii waliigalaa naannoo kana keessa darbu keessaa dhibbeentaa 41 kan qaban yoo ta'u, kunis fedhii anniisaa addunyaa keessatti qoodni naannichi qabu murteessaa ta'uu mul'isa.

   Rakkoon ulaa Hormuuz ammas cufamuu dhabuun balaawwan kana daran hameessaa jechuudha.

   Cufamuun Hormuuz ardii kam caalaa miidha?

6. Sa'aatii 5 duraYOOYYAA!

   Akkam jirtu bakka jirtanitti?

   Tamsaasa kallattii har'aa ittiin odeeffannoo isin biraan geenyu jalqabneerra.

   Nu waliin taanaan odeeffannoo waan Iraan, US, Baha Giddugaleessaafi guutummaa addunyaatti ta'u ho'aatti argattu.

   Odeeffannoo biyya keessaas ni jira.

   Tiraamp hanga walii galteen Iraan waliin taasifamutti US uggura Hormuz hin kaaftu jedhan

   Odeeffannoo guutuu dhimmoota waraana Iraan, Baha Giddugaoleessatti deemaa jiru dabalatee wantota amma addunyaarratti ta'aa jiran argachuuf: Marsartii, Facebook,Whtasapp, YouTube irraan argachuu dandeessu.

   Erga Ameerikaan doonii fe'insaa Iraan to'attee, Iraan, US waliin marii haaraa taa'uuf karoora hin qabu jette

   'Waraana Iraan mo'achaan jira, AKKA MALEE' mo'aa jirra- Tiraamp

   Kanneen jedhaniifi kaaniif

   DHIYAADHAA!