Bliadhna nan ÒranYear of Song

Iain MacLeòid

Rugadh Iain MacLeòid, Iain Thormoid Mhòir, aig Croit 6 air ceann a deas Tholastaidh bho Thuath, Leòdhas, ann an 1844. Nuair a bha e na dhuine òg, chaidh e fhèin agus a bhràthair Uilleam a Chanada, far an robh e na mhiseanairidh airson dà fhichead bliadhna.

Air prògram Gàidhlig a' BhBC air 2/06/1955 thuirt Dòmhnall Dòmhnallach, e fhèin à Tolastadh bho Thuath:

"Bha cliù air mar dhuine is mar shoisgeulaiche air dà thaobh a' Chuain Siar, ann an Eilean Leòdhais agus an Canada. Bha e urramach na ghluasad, seasmhach na rùn agus dùrachdach na theachdaireachd."

Choinnich Iain ri bhean, Anna NicÌomhair, nighean Ailein Mhòir, à 9 Sràid an Loch am Barabhas, is e ag iasgach ann an Steòrnabhagh. A rèir an leabhar Clachan Crìche, (Comann Eachdraidh Tholastaidh bho Thuath, 2005):

"Bhuail an gaol an dithis gu h-obann air a' chiad sealladh agus thug ise dual fuilt do dh'Iain mus do dhealaich iad. Fhad 's a bha iad ri suirghe, bhiodh Iain gu tric ri coiseachd eadar Tolastadh agus Barabhas. Nam faiceadh e boillsgeadh dhith tron uinneig, no tro thòn an taighe, bhiodh e toilichte gu leòr tilleadh air ais dhachaigh."

Sgrìobh e ann an òran nuair a chaochail Anna:

Nuair a chaochail Anna, thill Iain a Leòdhas is chaidh e a dh'fhuireach còmhla ri Màiri Bhòidheach, piuthar dha a bha gun phòsadh. Chaochail e ann an 1911, goirid an dèidh dha tilleadh, agus bha iomradh air a bhàs aig Dòmhnall Dòmhnallach:

"Is iongantach mar a bha Iain an latha a chaochail e. Chuir e air aodach Sàbaid mar gum biodh e a' falbh don t-searmon agus, mas do laigh e sìos airson a chadal sìorraidh, labhair e na briathran seo:

Tha Iain MacLeòid air adhlacadh an Cladh Mhìcheil ann an Tolastadh.