بلاتکلیفی در سایه حملات به ایران؛ افغان‌های تخلیه‌شده در قطر، امریکا را به خیانت متهم کردند

عالیه ۱۸ ماه است که در یک اردوگاه ترانزیت در قطر منتظر اسکان مجدد وعده داده شده در ایالات متحده است. اما اکنون به نظر می‌رسد که این مسیر برای همیشه بسته شده است.

مقصد بعدی او و صدها افغان دیگر که ماننده او تخلیه شده‌‌اند، مشخص نیست.

عالیه می‌گوید که نمی‌تواند به افغانستان بازگردد. این کار بسیار خطرناک است. و از زمانی که ایالات متحده و اسرائیل جنگ با ایران را آغاز کرده‌اند، افغان‌های تخلیه شده نیز در هرکجا که هستند، در امان نیستند.

عالیه که پیش از تصرف افغانستان توسط طالبان در سال ۲۰۲۱ به عنوان وکیل کار می‌کرد، می‌گوید: «به ما خیانت شده است. نه توسط مردم امریکا، بلکه توسط افرادی در دولت که قول داده بودند ما را در امنیت به امریکا می‌رسانند.»

عالیه - که نامش به دلایل امنیتی تغییر داده شده - جزو گروهی متشکل از بیش از ۱۱۰۰ نفر است که توسط ایالات متحده از افغانستان خارج شده‌اند و اکنون در اردوگاه السیلیه در دوحه، پایتخت قطر، در بلاتکلیفی گیر افتاده‌اند.

این اردوگاه - که قبلاً پایگاه ارتش ایالات متحده بود - جایی است که پرونده هزاران نفر از افغان‌های تخلیه‌شده در جریان عملیات «خوشامدگویی به متحدان» که پس از بازگشت طالبان و خروج آشفته نیروهای امریکایی توسط حکومت بایدن آغاز شد، برای اسکان مجدد در ایالات متحده بررسی می‌شود.

حکومت دونالد ترامپ اوایل امسال اعلام کرد که این اردوگاه را تا ۳۱ مارچ می‌بندد و تخلیه شدگان به ایالات متحده منتقل نخواهند شد. امری که صدها نفر مانند عالیه را در ترس و عدم اطمینان نسبت به آینده فرو برده است.

اضطراب این افراد مخصوصا از زمانی که قطر مورد حملات ایران قرار گرفته، افزایش یافته است. اردوگاه السیلیه حدود ۱۹ کیلومتر از پایگاه هوایی العدید امریکا در این کشور فاصله دارد که بارها توسط ایران مورد حمله قرار گرفته است.

افغان‌های ساکن این اردوگاه این پیام جمعی را صادر کرده‌اند: «خطر متوجه خود قطر نیست، اهداف واقعی پایگاه‌های امریکا در این کشور هستند که یکی از آنها ما هستیم... وضعیت عاطفی کودکان، زنان باردار و سالمندان نگران‌کننده است. مردم در راهروها قدم می‌زنند و گریه می‌کنند.»

آنها از دونالد ترامپ، رئیس جمهور امریکا، خواسته‌اند که با توجه به شرایط پرتنش، استثنای یک‌باره برای آنها قایل شود.

شان وندایور، کهنه سرباز ارتش ایالات متحده که موسسه خیریه افغان ایوک برای کمک به اسکان مجدد افغان‌های همکار امریکا را رهبری می‌کند، می‌گوید: «این گروه از مردم فقط پناهندگان تصادفی نیستند که در قطر ظاهر شده‌اند. آنها توسط دولت امریکا به آنجا آورده شده‌اند و به آنها گفته شده که به ایالات متحده منتقل خواهند شد.»

او افزود: «همه اینها افرادی هستند که به دلایلی با ماموریت ایالات متحده [در افغانستان] مرتبط بوده‌اند و به دلیل همین ارتباط، جان‌شان در خطر است.»

«این حقوق بشر نیست»

از زمان ورود مجدد دونالد ترامپ به کاخ سفید، مسیر اسکان مجدد افغان‌های تخلیه شده به امریکا به تدریج بسته شده است.

آقای ترامپ در اولین روز ریاست جمهوری خود به تاریخ ۲۰ جنوری ۲۰۲۵ فرمان اجرایی امضا کرد که براساس آن رسیدگی به پرونده مهاجرتی به حالت تعلیق درآمد.

سپس در ماه جون، او ورود اتباع افغانستان به ایالات متحده را به عنوان بخشی از ممنوعیت سفر گسترده‌تر به حالت تعلیق درآورد.

پس از آنکه یک مرد افغان در ماه نوامبر یک عضو گارد ملی را در واشنگتن دی سی به ضرب گلوله کشت و دیگری را به شدت زخمی کرد، امکان اعطای هرگونه استثنا برای افراد تخلیه شده عملاً غیرممکن شد.

اعلام تعطیلی اردوگاه السیلیه قطر ضربه نهایی بود.

لطیف، یکی دیگر از افراد تخلیه شده، به بی‌بی‌سی گفت: «من سال‌ها با صداقت و ایمان با امریکایی‌ها کار کردم.» او هنگام صحبت کردن بغضش شکست.

این مرد مسن - که نامش به دلایل امنیتی تغییر داده شده است - در یک پایگاه نیروهای امریکایی در افغانستان کار می‌کرد. بی‌بی‌سی شواهدی از استخدام او توسط امریکایی‌ها را دیده است.

لطیف گفت: «آنها هیچ‌گاه از من خیانتی ندیدند. من آنقدر تحت فشار هستم که بیمار شده‌ام. همسرم نیز بیمار است. این حقوق بشر نیست.»

عالیه می‌گوید: «وضعیت زندگی ما از زمان به قدرت رسیدن ترامپ شبیه مرگ تدریجی شده است. من دلشکسته‌ام و از اضطراب رنج می‌برم.»

افراد تخلیه شده به بی‌بی‌سی گفتند که در ابتدا وزارت امور خارجه ایالات متحده سعی کرده بود به آنها بگوید که به افغانستان بازگردند.

لطیف می‌گوید: «به آنها گفتم یا شما یا قطری‌ها می‌توانید ما را بکشید و اجسادمان را به افغانستان برگردانید، اما ما زنده برنخواهیم گشت. من ۱۴ سال علیه طالبان کار کردم. چطور می‌توانم [به آنجا] برگردم؟»

عالیه می‌گوید که او از بسیاری از زنان در پرونده‌های خشونت خانگی علیه شوهرانشان دفاع کرده و برخی از آن مردان اکنون در حکومت [طالبان] هستند.

او می‌گوید: «افرادی که من به محکوم کردنشان کمک کردم، اکنون در قدرت هستند. آنها از من انتقام خواهند گرفت.»

«نمی‌دانم شرکای ما چگونه می‌توانند به ما اعتماد کنند»

وقتی طالبان در سال ۲۰۲۱ قدرت را در اختیار گرفتند، برای تمامی افرادی که با دولت قبلی یا نیروهای امنیتی کار کرده‌ بودند، عفو عمومی اعلام کردند. اما لطیف و عالیه به این عفو عمومی اعتماد ندارد.

وزارت امور خارجه ایالات متحده تصریح کرده است که هیچ یک از افراد تخلیه‌شده را به زور به افغانستان برنمی‌گرداند، اما شماری از آنان داوطلبانه بازگشته‌اند. این وزارت تأیید نکرده است که آیا به افراد بازگشت کننده پولی پرداخت می‌کند یا خیر، اما منابعی به بی‌بی‌سی گفته‌اند که به افراد تخلیه‌شده مبلغ ۴۵۰۰ دالر برای متقاضی اصلی و ۱۲۰۰ دالر برای هر یک از اعضای خانواده‌شان پیشنهاد شده است.

این مبلغ تقریبا ۱۸ ماه تا دو سال برای تأمین هزینه زندگی یک خانواده کافی است، اما با توجه به بحران اقتصادی در افغانستان و مشکل بیکاری، افراد بازگشت‌کننده در یافتن منبع درآمد پایدار با مشکل مواجه خواهند شد.

اکثریت قریب به اتفاق افراد تخلیه‌شده در قطر باقی مانده‌اند.

وزارت امور خارجه ایالات متحده اعلام کرده است که در حال مذاکره با کشورهای ثالث برای پذیرش افراد تخلیه‌شده است. این وزارت در بیانیه‌ای به بی‌بی‌سی، از این اقدام دفاع کرد و گفت که «نگه داشتن این افراد در اردوگاه السیلیه به‌صورت نامحدود مناسب یا انسانی نیست».

بیانیه می‌افزاید: «این اردوگاه میراث تلاش دولت بایدن برای انتقال هرچه بیشتر افغان‌ها به امریکا - در بسیاری از موارد، بدون بررسی مناسب - است.»

شان ون‌دایور این ادعا را رد کرده و می‌گوید: «ادعای مطرح شده مبتنی بر واقعیت نیست. روند بررسی‌ها قوی است. ما ۲۰ سال در آنجا در جنگ بودیم و همه این افرادی که در کنار ما خدمت کردند و همچنین خانواده‌های‌شان، بارها و بارها بررسی شدند.»

وزارت امور خارجه ایالات متحده به سوالاتی در مورد اینکه افراد تخلیه شده به کدام کشور ثالث منتقل می‌شوند یا چه زمانی به آنها اطلاع داده می‌شود، پاسخی نداد.

عالیه می‌گوید: «ما به اینجا آمدیم چون به ما گفته شد که به امریکا خواهیم رفت. اگر نتوانیم به امریکا برویم، می‌خواهیم به کشور جایگزینی شبه ایالات متحده منتقل شویم.»

ون‌دایور معتقد است که تنها راه حل درست، آوردن افراد تخلیه شده به امریکا است: «من نمی‌دانم اگر به قول خود به افغان‌هایی که ۲۰ سال در کنار ما ایستادند، عمل نکنیم، شرکای آینده چگونه می‌توانند به ما اعتماد کنند.»

افغان‌های تخلیه شده پس از چند دهه جنگ در کشور خودشان و فرار از انتقام‌گیری و آزار و اذیت احتمالی، حالا در کابوس دیگری گرفتار آمده‌اند.