Түз ободо, Politico: АКШнын Ирандагы операциясы кеминде 100 күнгө же сентябрга чейин созулушу мүмкүн

Түз алып баруу

Ирандагы соңку кырдаал

1. 5 март 2026Алты күндө согушта канча адам каза болду?

   Reuters агенттиги АКШ жана Израилдин Иран менен болгон согушундагы курмандыктар тууралуу маалыматтарды жалпылап жазды. Бул кагылышуу Перс булуңундагы өлкөлөргө да сокку урду.

   Иран

   Ирандын Кызыл Жарым Ай коомунун билдирүүсү боюнча, Иранда 1045 адам каза болгон. Анын ичинде согуштун биринчи күнүндө Минаб шаарына жасалган соккудан улам 175 мектеп окуучусу жана кызматкерлери бар. Бул сандын ичине Ислам революциясынын сакчылар корпусунун (ИРСК) өлтүрүлгөн аскерлери кирер-кирбеси белгисиз.

   Израил

   Тез жардам кызматынын маалыматына ылайык, 10 жай тургун каза болгон. Анын ичинен тогуз адам 1-мартта Ирандын Иерусалимге жакын жайгашкан Бейт-Шемеш шаарына жасаган ракеталык чабуулунан көз жумган. Аскер кызматкерлери согуштук жоготуулар тууралуу кабарлай элек.

   Ливан

   Ливандын Саламаттыкты сактоо министрлиги Израилдин соккуларынан жалпысынан 77 адам каза болгонун билдирди.

   Бахрейн

   Бахрейндин Ички иштер министрлиги билдиргендей, ракета атып түшүрүлгөндөн кийин Салман өнөр жай шаарында чыккан өрттөн бир адам каза болгон.

   Кувейт

   Бийлик өкүлдөрүнүн маалыматы боюнча, Ирандын чабуулдарынан үч адам каза болду, алардын экөө кувейттик аскер кызматкерлери.

   Оман

   Омандын борбору Маскаттын жээгинде Маршалл аралдарынын желеги астында сүзүп жүргөн MKD VYOM танкерине снаряд тийип, бир адам каза болгон.

   Бириккен Араб Эмираттары

   БАЭнин Коргоо министрлигинин маалыматы боюнча, үч адам каза болгон.

   Сирия

   Ирандын ракетасы ишемби күнү түштүктөгү Сувейда шаарындагы имаратка тийип, төрт адам каза болгонун SANA мамлекеттик маалымат агенттиги кабарлады.

   Ирак

   Ирактын саламаттыкты сактоо органдары кеминде 13 адам каза болгонун билдиришти.

   АКШ аскерлери

   АКШнын Борбордук командалык башкаруусу жекшемби күнү Кувейттеги командалык пунктка учкучсуз учактын соккусунан алты америкалык аскер каза болгонун кабарлады.

   Reuters агенттиги бул маалыматтарды көз карандысыз булактар аркылуу тастыктай элек.

2. 5 март 2026ЦАХАЛ Ирандын жаңы ракеталык чабуулу тууралуу кабарлады

   Иран Израилге чабуулун улантууда. Бул тууралуу Израилдин Коргоо армиясынын (ЦАХАЛ) билдирүүсүндө айтылат.

   Бир саатка жакын убакыт мурун ЦАХАЛ Иран тараптан Израилди көздөй багытталган ракеталар асманда байкалганын жана "коргонуу системалары иштеп жатканын" билдирген.

   Ошол эле учурда израилдик аскерлер Ирандагы бир катар буталарга — баллистикалык ракеталарды сактоочу жер астындагы объектке, абадан коргонуу ракеталарынын кампасына жана ракета учуруучу түзүлүштөргө түн ичинде сокку урулганын кабарлашты.

   Мындан тышкары, ЦАХАЛ Ливандын түштүгүндө — учурда израилдик аскерлер иштеп жаткан аймактагы "Хезболланын" "командалык борборуна" сокку урулганын жарыялады.

3. 5 март 2026ЖМКлар Катардын борборунда жарылуу болгонун кабарлоодо

   AFP агенттигинин кабарчысы билдиргендей, Дохада жарылуулардын үнү угулду.

   Буга чейин Катар "алдын алуу" чарасы катары Дохадагы АКШ элчилигинин жанында жашаган тургундарды эвакуациялай баштаган.

   Ошол эле учурда Reuters агенттиги Ислам революциясынын сакчылар корпусу Перс булуңунун түндүк бөлүгүндө америкалык танкерге сокку урулганын билдиргенин жазууда. Маалыматка караганда, кемеде өрт башталган.

   Мамлекеттик ЖМКлар аркылуу таркатылган билдирүүдө, Ислам революциясынын сакчылар корпусу согуш учурунда Ормуз кысыгы аркылуу өткөн кемелер Иран тарабынан көзөмөлдөнөрүн кезектеги жолу эскертти.

4. 5 март 2026Согуштун алтынчы күнү. Ушул мүнөткө карата башкы окуялар

   АКШ Сенаты Дональд Трамптын Ирандагы аскердик аракеттер боюнча буйрук берүү мүмкүнчүлүгүн чектөөгө багытталган резолюцияны четке какты. Мыйзам долбоору эгер Конгресс операцияны жактырбаса, америкалык аскерлерди жаңжал болгон аймактан чыгарууну талап кылмак. Долбоорго 47 сенатор "макул", 53ү "каршы" добуш берди. Өкүлдөр палатасы бул маселе боюнча жума күнү добуш бериши керек.

   Израил аскерлери бейшемби күнү эртең менен Иран Израилди көздөй бир нече ракета атканын билдиришти. Курмандыктар тууралуу маалымат түшө элек.

   Бейруттун чет жакасындагы Израилдин эки соккусунан үч адам каза болуп, алты киши жаракат алды. Ливандын Саламаттыкты сактоо министрлигине таянуу менен жергиликтүү ЖМКлар сокку Рафик Харири атындагы эл аралык аэропортко барчу жолго урулганын кабарлашууда.

   АКШ армиясы согуштун алгачкы күндөрүндө Кувейтте ирандык дрондун чабуулунан каза болгон бешинчи аскердин жана ушул эле чабуулдан каза болду деп болжолдонгон алтынчы жоокердин аты-жөнүн тастыктады.

   Ормуз кысыгындагы окуялардан улам 20 миңге жакын моряк барар жерине жете албай, камалып калды. Бул тууралуу БУУнун Эл аралык деңиз уюмунун башчысы Би-би-сиге билдирди.

   Улуу Британия өкмөтү Омандагы жарандарын алып келүү үчүн жалдаган атайын рейс шаршемби күнү кечинде техникалык мүчүлүштүктөрдөн улам учпай калган. Qatar Airways компаниясы бейшемби күнү башка каттамдарды аткара турганын билдирди.

   Катардын Ички иштер министрлигинин билдирүүсүнө ылайык, Дохадагы АКШ элчилигинин жанында жашаган тургундарды убактылуу эвакуациялоо башталды. Бул ушул аптада Сауд Арабиясы менен Кувейттеги АКШ элчиликтерине жана Дубайдагы АКШ консулдугуна жасалган дрон чабуулдарынан кийинки коопсуздук чарасы катары кабыл алынды.

   Британдык UKMTO деңиз коопсуздугу агенттигинин маалыматы боюнча, Кувейттин жээгиндеги танкерде "кубаттуу жарылуу" болуп, мунайдын төгүлүшүнө алып келди.

5. 5 март 2026Politico: АКШнын Ирандагы операциясы кеминде 100 күнгө же сентябрга чейин созулушу мүмкүн

   АКШнын Борбордук командасы Пентагондон Флоридадагы штабына Иранга каршы операцияларды колдоо үчүн аскердик чалгындоо офицерлерин көбөйтүүнү өтүндү. Бул операция кеминде 100 күнгө же сентябрга чейин созулушу мүмкүн деп жазды Politico.

   Басылма маалымдагандай, бул администрациянын Иран менен болгон согуш үчүн кошумча чалгындоо кызматкерлерине болгон биринчи өтүнүчү жана операция президент Трамп белгилеген алгачкы төрт жумалык мөөнөттөн алда канча узакка созулушу мүмкүн экендигинин белгиси.

   АКШнын адамдарды жана ресурстарды шашылыш тартуу аракети Трамптын командасы согуштун масштабдуу кесепеттерин алдын албаганын көрсөтүп турат,- деп жазган басылма.

6. 5 март 2026Иран Түркияга сокку уруу аракетин четке какты

   Иран Түркиянын суверенитетин урматтарын айтып, анын аймагына эч кандай ракеталар учурулбаганын маалымдады. Бул тууралуу Иран армиясынын мамлекеттик маалымат булактарына берген билдирүүсүнө таянып Reuters агенттиги жазды.

   Ага чейин Түркиянын коргоо министрлиги Сирия жана Ирактын үстүнөн учкан баллистикалык ракета Түркиянын аба мейкиндигине кирер алдында НАТОнун аба жана ракетадан коргоо системалары тарабынан Жер Ортолук деңиздин чыгышында жок кылынганын билдирген.

7. 4 март 2026Бириккен Араб Эмираттары, Катар жана Кувейт шаршемби күнү Иран чабуулдарын улантканын билдиришти

   Бириккен Араб Эмираттары, Катар жана Кувейт шаршемби күнү Иран тараптан жасалган чабуулдардын жаңы толкуну болгонун жарыялашты. Алардын жыйынтыгын New York Times басылмасынын Сауд Арабиясындагы кабарчысы жазды.

   Алсак, БАЭнин Коргоо министрлиги бул күнү ушул кезге чейин 121 учкучсуз учакты жана үч баллистикалык ракетаны атып түшүргөнүн, дагы сегиз дрон өлкө аймагына кулаганын билдирди.

   Катар Ирандын он дронун жана эки канаттуу ракетасын жок кылганын жарыяласа, Кувейттин армиясы ракеталык жана дрондук чабуулдардын жаңы толкунуна жигердүү каршылык көрсөтүп жатканын кабарлап, бирок кошумча маалымат берген жок.

8. 4 март 2026Ирак жана Пакистандын мусулмандары аятолла Хаменеи үчүн аза күтүү зыйнаттарын өткөрүшүүдө

   Ирандын 28-февралда өлтүрүлгөн жогорку лидери аятолла Али Хаменеини акыркы сапарга узатуу зыйнаты шаршемби күнү кечинде башталмак, бирок ал белгисиз мөөнөткө жылдырылды. Ирандын мамлекеттик жалпыга маалымдоо каражаттары билдиргендей, бул чечим аземге керектүү объектилердин жана инфратүзүмдүн курулуш иштери бүтө электигине байланыштуу кабыл алынды.

   Жерге берүү зыйнатын күтүү учурунда аятолланын башка өлкөлөрдөгү, анын ичинде Ирак жана Пакистандагы тарапташтары Хаменеи үчүн аза күтүп, жаназа намаздарын окуп жатышат. Мындай иш-чаралар символикалык тажия түрүндө болушу мүмкүн. Ислам дининде маркум алыс жерде болуп, мусулмандын жерге берүү зыйнатына жеке катышуусу мүмкүн болбогон учурларда мындай форматка уруксат берилери айтылат.

9. 4 март 2026АКШнын коргоо министри Хегсет Шри-Ланканын жээгинде ирандык аскердик кемеге чабуул жасалганын тастыктады

   Пентагондун башчысы Пит Хегсет АКШ Инди океанында ирандык аскердик кемени чөктүргөнүн тастыктады. Бул тууралуу Пентагондогу брифингден Би-би-синин кабарчысы Том Бейтман билдирди.

   "Ал өзүн эл аралык сууларда коопсуздуктамын деп эсептеген. Тескерисинче, торпеда менен чөктүрүлдү", - деп билдирди Хегсет.

   Шри-Ланка флотунун өкүлүнүн маалыматы боюнча, 140ка жакын моряк дайынсыз жоголгондор катары эсептелүүдө. Куткаруу операциясы башталган учурда суу үстүндө кеменин сыныктары калган эмес деп билдирди ал. Шри-Ланканын тышкы иштер министринин орун басары кеминде 80 адам каза болгонун маалымдады.

   Reuters агенттиги өз булактарына таянып, кеме АКШнын суу астындагы кайыгы тарабынан торпедаланганын жазган.

   Хегсет брифингде АКШ Ирандагы буталарга канча керек болсо, ошончо убакыт чабуул жасоону улантарын айтты.

   АКШ менен Израилдин Иранга каршы операциясы башталгандан бери болгону төрт күн өттү, ал эми азыртадан эле "Америка чечкиндүү түрдө кыйратууда жана аёосуз жеңип жатат", - деп кошумчалады ал.

   АКШнын Штаб башчыларынын бириккен комитетин жетектеген генерал Дэн Кейн Ирандагы операция башталгандан бери АКШ Ирандын 20дан ашык аскердик кемесин чөктүргөнүн билдирди.

10. 4 март 2026Кац: Израил Ирандын жаңы жогорку лидерин жок кылууга даяр

    Израилдин коргоо министри Исраил Кац Эксперттер кеңеши (Ирандын жогорку лидерин дайындаган 88 дин кызматкеринен турган орган) тарабынан тандалган Ирандын жаңы лидери Израилге каршы күрөштү уланта турган болсо, аны жок кылууга даяр экенин билдирди.

    "Ирандын террористтик режими тарабынан дайындалган кандай гана лидер болбосун ал Израилди жок кылууну, АКШга, аймактагы өлкөлөргө коркунуч келтирүүнү жана Иран элин кысымга ала турган болсо, ал жок кыла турган бутага айланат", - деп жазды Reuters агенттиги Кацтын сөзүн.

    Эксперттер кеңеши өлтүрүлгөн аятолла Али Хаменеидин ордуна жаңы лидерди жакын арада дайындашы керек. New York Times жазгандай, потенциалдуу мураскорлордун катарында Хаменейдин уулу Можтаба Хаменей да бар.

11. 4 март 2026Израил Исфахан жана Шираз шаарларына алгачкы чабуулун жасады

    Израил согуш башталгандан бери биринчи жолу Ирандын Исфахан жана Шираз шаарларына түнкүсүн сокку урганын Израилдин аскердик өкүлү Эффи Дефрин билдирди,- деп жазды New York Times басылмасы.

    Исфахан - Ирандагы атомдук объекттерге жакын жайгашкан шаарлардын бири. Анын аймагында уранды кайра иштетүү заводу жана илимий-изилдөө атомдук борбору бар. Дефрин кайсы объекттер аткыланганы тууралуу так маалымат берген жок.

12. 4 март 2026Хаменеи менен коштошуу зыйнаты шаршемби күнү кечинде башталат

    Хаменеи менен коштошуу зыйнаты шаршемби күнү кечинде Тегерандагы Имам Хомейни атындагы сыйынуучу жайда башталат. Бул тууралуу Reuters агенттиги мамлекеттик маалымат булактарына таянып жазды.

    Коштошуу зыйнаты үч күнгө созулат, аза күтүү жөрөлгөсүнүн курамы азырынча так аныктала элек деп айтылат маалыматта.

13. 4 март 2026Ирандын ракетасы Катардагы АКШнын аскердик базасына чабуул жасады

    Катардын Коргоо министрлиги билдиргендей, өлкөнү көздөй Ирандын эки баллистикалык ракетасы учурулган.

    Алардын бири Катардын абадан коргонуу системалары тарабынан атып түшүрүлгөн, ал эми экинчиси аймактагы АКШнын эң ири базасы болгон Аль-Удайд авиабазасына тийген.

    Катарлык аскерлердин алдын ала берген маалыматы боюнча, курмандыктар жок.

14. 4 март 2026Иран Ормуз кысыгын толугу менен көзөмөлдөп жатканын билдирүүдө

    AFP агенттигинин кабарлашынча, шаршемби күнү Ислам революциясынын сакчылар корпусу Ормуз кысыгын көзөмөлдөп жатканын жана ал жерден өтүүгө аракет кылган бардык кемелер ракеталар же дрондор тарабынан жабыркап калуу коркунучу бар экенин билдирди.

    “Учурда Ормуз кысыгы Ислам Республикасынын Аскер-деңиз күчтөрүнүн толук көзөмөлүндө турат”, — деп айтылат өкүлү Мухаммед Акбарзаденин Fars маалымат агенттиги тараткан билдирүүсүндө.

    Буга чейин Дональд Трамп АКШнын Аскер-деңиз күчтөрү Перс булуңундагы бул маанилүү кеме жолу аркылуу мунай ташуучу танкерлерди коштоп өтүүгө даяр экенин билдирген.

15. 4 март 2026АКШ аскерлери Ирандагы 2000 бутаны талкалаганын маалымдады

    АКШнын Борбордук командачылыгынын башчысы, Аскер-деңиз күчтөрүнүн адмиралы Брэд Купер АКШ Ирандагы дээрлик 2000 бутаны жок кылып, 17 ирандык кемени, анын ичинде бир суу астында жүрүүчү кайыкты чөктүргөнүн билдирди.

    "Бүгүнкү күндө Перс булуңунда, Ормуз кысыгында жана Оман булуңунда бир дагы ирандык кеме калган жок", — деп билдирди ал Х тармагында жарыяланган видео кайрылуусунда.

    Ал кошумчалагандай, Тегеран буга жооп катары 500дөн ашык баллистикалык ракета жана 2000ден ашык учкучсуз аппарат учурган.

16. 4 март 2026NYT: Хаменеинин уулу Ирандын жаңы жогорку лидерлиги үчүн башкы талапкер болуп чыкты

    Шейшемби күнү Иранда кийинки жогорку лидерди шайлоо милдети жүктөлгөн Эксперттер кеңешинин жыйыны өттү. The New York Times басылмасы үч ирандык аткаминерге таянып өлтүрүлгөн аятолла Али Хаменеинин уулу Можтаба Хаменеи негизги талапкер катары каралып жатканын жазды.

    Гезит булактарынын маалыматы боюнча, Можтаба Хаменеинин мураскерлиги тууралуу маалыматты шаршемби күнү эртең менен жарыялоо пландалган. Бирок кийинчерээк бул чечим аны АКШ жана Израилдин бутасына айландырышы мүмкүн деген кооптонуулар жаралган.

    NYT басылмасы жазгандай, Можтаба Хаменеи Ислам революциясынын сакчылар корпусу (КСИР) менен тыгыз байланышта. Дал ушул түзүм анын талапкерлигин колдоп, азыркы оор кырдаалда өлкөнү жетектөөгө жетиштүү даярдыгы бар экенин белгилеген.

    Гезиттин маалыматына караганда, соңку баскычка дагы эки талапкер чыккан. Алардын бири - Алиреза Арафи. Ал аятолла Али Хаменеи өлтүрүлгөндөн кийин түзүлгөн убактылуу кеңештин мүчөсү. Дин аалымы жана юрист катары белгилүү.

    Экинчи талапкер - Хассан Хомейни. Ал ислам революциясынын негиздөөчүсү аятолла Рухолла Хомейнинин небереси.

    Басылма Арафи менен Хомейнини салыштырмалуу ашкере көз карашты карманбаган саясатчылар катары мүнөздөйт. Хомейни саясий жана коомдук чектөөлөрдү жумшартууну жактаган реформатордук канатка жакын экени белгиленет.

17. 3 март 2026Сауд Арабиясынан Кыргызстанга аба каттамдары жанданары айтылды

    Жакынкы Чыгыштагы кырдаалга байланыштуу жарандарды Кыргызстанга кайтаруу максатында, 4-марттан тарта Жидда – Ош багыты боюнча авиакаттамдар кайра иштей баштайт. Ага ылайык, Сауд Арабиясынын "Flynas" авиакомпаниясы менен тийиштүү макулдашууларга жетишилди. Эми аталган багыт боюнча учактар жумасына үч жолу — дүйшөмбү, шаршемби жана жума күндөрү каттап турат. Бул тууралуу Тышкы иштер министрлиги билдирди.

    Ошондой эле жакын арада Жидда – Бишкек каттамын да жумасына үч ирет каттамды калыбына келтирүү боюнча сүйлөшүүлөр жүрүп жатат.

    Буга чейин Кыргызстандын Тышкы иштер министрлиги президенттин тапшырмасы боюнча Жакынкы Чыгыштагы кырдаалдын курчушуна байланыштуу кыргыз жарандарын коопсуз жайга чыгаруу аракеттери көрүлүп жатканын кабарлаган.

18. 3 март 2026Израил Иран кайрадан сокку уруп жатканын билдирди

    Израилдин аскерлери Иран тараптан Израилге карай жаңы ракеталык соккулар жасалып жатканын билдиришти.

    Израилдин Коргонуу армиясы (ЦАХАЛ) коргонуу системалары «коркунучтардын мизин кайтарып жатканын» жазууда. Жергиликтүү тургундарга кийинки билдирүүлөргө чейин баш калкалоочу жайларда калуу сунушталды.

    Израилдик ЖМКлардын кабарлашынча, өлкөнүн бир нече шаарларында, анын ичинде Тель-Авив жана Иерусалимде аба коркунучунун сиреналары жаңырган.

19. 3 март 2026Иранга жасалган соккулардан 787 адам каза болгону айтылды

    Ирандын Кызыл Жарым Ай коому АКШ менен Израилдин Иранга жасаган чабуулдары башталгандан бери өлкөдө 787 адам каза болгонун билдирди.

    АКШда жайгашкан ирандык HRANA (Human Rights Activist News Agency) бейөкмөт укук коргоо уюмунун маалыматы боюнча, аткылоолордун натыйжасында 742 жай тургун набыт болгон, алардын ичинде 176 бала бар.

    Ошол эле учурда, Ирандын Тышкы иштер министрлиги шейшемби күнү Израилдин аскерлери Тегерандагы Ганди ооруканасына сокку урганын билдирди. Бирок Израилдин Коргонуу армиясы (ЦАХАЛ) "оорукана соккулардын бутасы болгон эмес" деп билдирүү таратты.

20. 3 март 2026МАГАТЭ Натанздагы өзөктүк объекттин имараттарына сокку урулганын тастыктады

    Атомдук энергия боюнча эл аралык агенттик (МАГАТЭ) Иранга жасалган акыркы соккулардын натыйжасында Натанз шаарындагы өзөктүк объекттин айрым имараттары жабыркаганын тастыктады.

    Агенттик алынган спутниктик сүрөттөрдү талдап чыгып, уранды байытуучу жер астындагы заводдун кире беришиндеги имараттар зыянга учураганын аныктады.

    Ошол эле учурда МАГАТЭ «радиациянын таралышы боюнча эч кандай кесепеттер күтүлбөйт» деп белгилейт.

    Агенттик Х тармагына жазгандай, заводдун өзүнө кошумча зыян келтирилген эмес. Натанздагы уранды байытуучу завод өткөн жылдын жай айларында Израил менен АКШ тарабынан жасалган мурунку соккулардын натыйжасында кыйла деңгээлде талкаланган болчу.