گزارش دو نهاد از رکوردشکنی نرخ تورم ایران در بهمن ۱۴۰۴

دو نهاد رسمی ایران در یک روز گزارش‌های جداگانه‌ای را منتشر کردند که هر دو نشان می‌دهد نرخ تورم در ایران به بالاترین میزان در سال‌ها و شاید دهه‌های اخیر رسیده است.

بانک مرکزی نرخ تورم نقطه به نقطه را در بهمن‌ماه ۶۲/۲ درصد برآورد کرده که بیشترین میزان از فروردین ۱۴۰۲ است.

ولی به گفته مرکز آمار ایران، تورم نقطه به نقطه در بهمن ۱۴۰۴ با ۸/۱ واحد-درصد افزایش نسبت به ماه قبل به ۶۸/۱ رسیده که بالاترین رقمی است که این مرکز از زمان آغاز انتشار این آمارها اعلام کرده است.

بانک مرکزی و مرکز آمار، نرخ تورم ماهانه بهمن‌ را هم به ترتیب ۸/۴ درصد و ۹/۴ درصد تخمین زده‌اند که هر دو بالاترین رقم از خرداد ۱۴۰۱ (بیش از سه سال و نیم پیش) است؛ وقتی که تصمیم دولت ابراهیم رئیسی برای حذف ارز ترجیحی واردات بعضی اقلام باعث جهش بی‌‌سابقه قیمت‌ها و رکوردشکنی نرخ تورم ماهانه شده بود.

نرخ تورم ماهانه متوسط افزایش قیمت همه کالاها و خدمات مصرفی نسبت به ماه قبل است و تورم نقطه به نقطه به میانگین افزایش قیمت اقلام مصرفی نسبت به ماه مشابه سال قبل است.

دو برابر شدن قیمت مواد غذایی

طبق ارقامی که بانک مرکزی منتشر کرده، یک عامل اصلی نرخ بالای تورم، گرانی شدید مواد غذایی است.

به گفته این نهاد متوسط هزینه خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها در دی‌ماه امسال ۱۱ درصد و در بهمن‌ماه ۱۴/۷ درصد بالا رفته است.

در کل قیمت مواد غذایی از بهمن پارسال تا بهمن امسال ۹۹ درصد افزایش یافته است؛ یعنی تقریباً دو برابر شده است.

یک عامل مهم گرانی مواد غذایی در دو ماه، تصمیم دولت مسعود پزشکیان برای متوقف کردن اختصاص دلار ۲۸,۵۰۰ تومانی به واردات دانه‌های روغنی و نهاده‌های دامی بوده است.

ولی از بهمن‌ماه سال گذشته، به جز سه ماه، در بقیه ماه‌ها سرعت افزایش قیمت مواد غذایی بیشتر از بقیه اقلام مصرفی بوده است.

مرکز آمار ایران هم متوسط افزایش قیمت مواد غذایی در یک سال اخیر را ۱۰۵ درصد اعلام کرده است.

به گفته این نهاد، قیمت گوشت و مرغ از دی تا بهمن بیشتر از ۲۴ درصد بالا رفته و قیمت انواع روغن و چربی یک‌ماهه بیش از یک‌ونیم برابر شده است.

نکته چشمگیر دیگر در این گزارش‌ها این است که جهش تورم به مواد غذایی محدود نیست و بسیاری از کالاها و خدمات مصرفی دیگر هم در رشد این شاخص نقش داشته‌اند.

به عبارت دیگر، بر خلاف خرداد ۱۴۰۱ که تنها قیمت مواد غذایی و هزینه رستوران جهش داشت، حالا قیمت گروه‌های دیگری از قبیل هزینه‌های حمل و نقل، ارتباطات و لوازم خانگی هم با سرعت بسیار زیادی افزایش پیدا کرده‌اند.

این نشان می‌دهد که علاوه بر حذف ارز ترجیحی، افزایش شدید نرخ ارز و رشد نقدینگی هم در بالا رفتن تورم تأثیر داشته‌اند.

نرخ تورم تخمینی از میانگین کشوری میزان افزایش قیمت همه کالاها و خدمات مصرفی است و تورمی که هر خانواده احساس می‌کند، بر حسب محل زندگی، میزان درآمد و ترکیب اقلام مصرفی‌اش متفاوت است و برای بعضی خانوارها بسیار بالاتر از نرخ رسمی است.

ولی رشد شدید قیمت‌ها در هفته‌های اخیر در کنار رکود اقتصادی، تأمین معاش را برای خیلی‌ها دشوارتر از همیشه کرده است.

کاهش درآمد و افزایش قیمت

قطع چند هفته‌ای اینترنت که از اواسط دی و هم‌زمان با تشدید سرکوب اعتراض‌های سراسری شروع شد، بسیاری از کسب‌وکارهای متکی به اینترنت و نیز بعضی از بازارها را به تعطیلی کامل کشاند.

ولی حتی در هفته‌های بعد از وصل شدن اینترنت هم کسب‌وکار بسیاری، از بازاریان گرفته تا حتی صاحبان مشاغل خانگی به شرایط عادی برنگشته است.

مرجان*، ۳۴ ساله در اصفهان، یکی از صدها هزار زنی است که با فروختن محصولات چوبی و دست‌ساز از طریق صفحه‌اش در اینستاگرام درآمد کسب می‌کرد.

او به بی‌بی‌سی فارسی گفت: «بعد از قطع اینترنت و در یک ماه اخیر، بازدید صفحه کلا کم شد. فروشم قبلا ۳۰ میلیون تومان بود. الان ۳ میلیون هم نیست.»

به گفته مرجان «شرایط به شکلی است که گذران زندگی و خوراک اولویت است و خیلی از مردم حتی توان خرید مایحتاج روزمره را هم ندارند؛ چه برسد به کالاهایی که شاید اولویت دهم هم نباشند.»

مرجان می‌گوید با این وضع، او و همسرش ممکن است مجبور شوند خودرویشان را بفروشند تا اجاره خانه و قسط وام‌هایشان را پرداخت کنند.

در کنار این، خیلی‌ها نگران افزایش روزانه قیمت‌ها هستند و نمایندگان کارگران در شورای عالی کار، خواهان دو برابر شدن حداقل دستمزد در سال آینده شده‌اند.

فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت ایران، در واکنش به گزارش بانک مرکزی درباره وضعیت تورم گفت پرداخت ماهانه یک میلیون تومان کالابرگ به هر نفر باعث شده قدرت خرید سه دهک کم‌درآمد جامعه در مجموع بهتر شود، ولی «فشار اقتصادی» به هفت دهک دیگر افزایش یافته است.

* نام مستعار