موضع سازمان مجاهدین خلق در قبال جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران چیست؟

در نخستین روز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، «شورای ملی مقاومت ایران» تشکیل «دولت موقت» برای «انتقال حاکمیت به مردم ایران» و «استقرار یک جمهوری دموکراتیک» را اعلام کرد.

شورای ملی مقاومت ایران در اوایل دهه ۱۹۸۰ به عنوان ائتلافی از گروه‌های مخالف تبعیدی شکل گرفت اما خیلی زود بازوی سیاسی سازمان مجاهدین خلق ایران شد.

مریم رجوی، رهبر مجاهدین خلق، برنامه‌های هسته‌ای و موشکی جمهوری اسلامی را «ریشه اصلی» درگیری کنونی دانسته است، اما او و گروهش در حمایت از اقدام آمریکا و اسرائیل، به اندازه رضا پهلوی، ولیعهد پیشین ایران و برجسته‌ترین چهره اپوزیسیون، و حامیان او صریح نبوده‌اند.

مجاهدین خلق با ترویج شعارهایی مانند «مرگ بر ستمگر، چه شاه باشد چه رهبر» و «نه شاه، نه ملا»، می‌کوشند خود را از جریان پادشاهی‌خواه متمایز کنند. این گروه همچنین درباره گسترش فعالیت گروه‌های طرفدار بازگشت پادشاهی هشدار داده و آنها را متهم کرده که «می‌خواهند انقلاب دموکراتیک را بربایند.»

این سازمان عملا در میان دیگر گروه‌های اپوزیسیون ایران شریک یا متحدی ندارد، زیرا بسیاری از مخالفان حکومت، به‌ویژه به دلیل هم‌پیمانی مجاهدین خلق با صدام حسین در دوران جنگ ایران و عراق، از آن دوری می‌جویند. با این حال، این گروه صاحب تشکیلات داخلی و ساختاری منسجم است.

سازمان مجاهدین در کشورهای مختلف غربی توانسته است روابط نزدیکی با برخی سیاستمداران برقرار کند، از جمله در آمریکا به ویژه در میان جمهوری‌خواهان چندین چهره از این گروه حمایت می‌کنند.

مجاهدین خلق چه کسانی هستند؟

سازمان مجاهدین خلق در سال ۱۳۴۴ خورشیدی به عنوان یک گروه چپ اسلامی شکل گرفت. این سازمان علیه محمدرضا شاه مبارزات چریکی را آغاز کرد و عملیات مختلفی انجام داد؛ از جمله ترور چند پرسنل یا مستشار نظامی آمریکایی در ایران.

این گروه به رهبری مسعود رجوی در انقلاب ایران مشارکت فعالی داشت. مجاهدین خلق در ابتدا از روح‌الله خمینی حمایت کردند ولی اندکی بعد اختلافات عمیقی بین رهبری این گروه و جمهوری اسلامی بروز یافت که به مرور شدیدتر شد تا جایی که به اعلام مبارزه مسلحانه علیه حکومت انجامید. بسیاری از اعضای این گروه در درگیری‌های خیابانی کشته یا بازداشت و اعدام شدند.

مسعود رجوی همراه با ابوالحسن بنی‌صدر، رئیس‌جمهور برکنارشده ایران، از ایران به پاریس گریخت و همراه حزب دموکرات کردستان ایران و چند گروه و شخصیت سیاسی دیگر، «شورای ملی مقاومت ایران» را تشکیل داد. اما مدتی بعد سایر گروه‌ها این ائتلاف را به دلیل اختلافات موجود ترک کردند. بعد از آن مجاهدین خلق در جریان جنگ ایران و عراق به این کشور رفتند و در کنار عراق قرار گرفتند.

در دهه ۱۹۸۰ میلادی مسعود رجوی با مریم رجوی ازدواج کرد و این دو رهبران مشترک سازمان شدند. مسعود رجوی عمدتا در عراق مستقر بود، در حالی که مریم رجوی در پاریس به عنوان «رئیس‌جمهور منتخب» شورای ملی مقاومت ایران معرفی شد.

مسعود رجوی در جریان حمله آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳ ناپدید شد و گمان می‌رود که درگذشته باشد، اما مجاهدین خلق این موضوع را تایید نکرده‌اند و همچنان بیانیه‌هایی به نام او منتشر می‌کنند. بیانیه‌ای که روز ۲ مارس (۱۱ اسفند) به نام او منتشر شد، درگیری کنونی را «جنگ جنگ‌ها و آزمایش آزمایشات» توصیف کرد.

این گروه اغلب به عنوان سازمانی «فرقه‌مانند» توصیف می‌شود و گزارش‌هایی مبنی بر محدود کردن آزادی‌های اولیه اعضای آن، از جمله تحمیل تجرد اجباری، منتشر شده است.

آمریکا و اتحادیه اروپا به ترتیب در سال‌های ۱۹۹۷ و ۲۰۰۲ این گروه را در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار دادند، اما بعدها نام این گروه از فهرست حذف شد. در اوایل دهه ۲۰۱۰ در توافقی با میانجی‌گری آمریکا، اعضای این سازمان که در عراق مستقر بودند، به دلیل تهدیدها پس از سقوط صدام، به آلبانی منتقل شدند.

افشای برنامه هسته‌ای پنهان ایران در سال ۲۰۰۲ را غالبا به مجاهدین خلق نسبت می‌دهند؛ موضوعی که به تقابل جهانی میان ایران و غرب انجامید. سال‌ها تنش، تحریم، مذاکره و تهدید و شکست توافق برجام پس از خروج آمریکا از آن، نهایتا به جنگ کنونی آمریکا و اسرائیل با ایران منتهی شد.

اهداف اعلام‌شده مجاهدین خلق چیست؟

در اعلامیه تشکیل دولت موقت در نخستین روز جنگ، نامی از اعضای این دولت فرضی به میان نیامد، اما تاکید شد که مبنای آن، طرح ده ماده‌ای سال ۲۰۲۰ مریم رجوی است.

در این برنامه، ایجاد یک جمهوری دموکراتیک سکولار با تعهد به آزادی‌های فردی و اجتماعی و برابری کامل جنسیتی مطرح شده است. این گروه می‌گوید که رهبری سیاسی آن عمدتا زنانه است و زنان ۵۲ درصد پارلمان شورای ملی مقاومت را تشکیل می‌دهند.

این سازمان همچنین وعده خودمختاری برای کردستان ایران را مطرح کرده است.

در گذشته، سازمان مجاهدین خلق دارای شاخه‌ای نظامی بود که در پایان جنگ ایران و عراق در سال ۱۳۶۷، حمله‌ای ناموفق به ایران ترتیب داد که به شکست کامل انجامید.

پس از این شکست، جمهوری اسلامی هزاران زندانی سیاسی عضو این گروه و برخی از اعضای گروه‌های چپ که از اوایل دهه ۱۳۶۰ در زندان‌های ایران بودند، اعدام کرد.

شواهد زیادی از برگزاری دادگاه‌هایی خارج از روال قضایی منجر به اعدام این زندانیان وجود دارد که صرفا به دلیل وفادار ماندن به سازمان‌هایشان اعدام شدند.

پس از حمله آمریکا به عراق، این گروه تا حد زیادی خلع سلاح شد.

با این حال، مجاهدین خلق مدعی هستند در داخل ایران هواداران زیادی دارند و در سال‌های اخیر برخی ترورها به آن‌ها نسبت داده شده است. تنها پنج روز پیش از آغاز جنگ کنونی نیز این گروه اعلام کرد حمله‌ای علیه محل اقامت رهبر جمهوری اسلامی در تهران انجام داده، اما این ادعا با تردید گسترده روبرو شد.

مجاهدین خلق و حامیانشان در شبکه‌های اجتماعی به طور مرتب تصاویری منتشر می‌کنند که در آن گفته می‌شود طرفدارانشان در داخل ایران پوسترهای این سازمان را در دست دارند.

این گروه همچنین از تشکیل آنچه «کانون‌های شورشی» می‌نامد، خبر داده است؛ گروه‌هایی غیرمتمرکز و خودمختار که گفته می‌شود با تاکتیک‌های نامتقارن علیه ساختار حاکم فعالیت می‌کنند.

مجاهدین خلق در جنگ کنونی چه موضعی دارند؟

این گروه «ریشه‌های اصلی» جنگ را متوجه جمهوری اسلامی دانسته است اما در گزارش‌ها و مواضع خود درباره جنگ، نسبت به گروه‌های طرفدار سلطنت در حمایت از آمریکا و اسرائیل محتاط‌تر عمل کرده است.

از زمان جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل در ژوئن ۲۰۲۵، برخی صداهای مخالف حکومت، حمایت رضا پهلوی از اسرائیل را با پیوستن مجاهدین خلق به صدام حسین مقایسه کرده‌اند. مجاهدین خلق در زمان انتقال نیروهایشان به عراق گفته بودند که با جمهوری اسلامی می‌جنگند، نه با مردم ایران.

در فوریه ۲۰۲۶ مجاهدین خلق در مونیخ تجمعی کوچکتری را در رقابت با تجمع بزرگی برگزار کردند که رضا پهلوی هم‌زمان با کنفرانس امنیتی مونیخ سازماندهی کرده بود و خود نیز در آن حضور داشت.

سازمان مجاهدین خلق در میان سایر طیف‌های اپوزیسیون متحدی ندارد و به ویژه مورد غضب پادشاهی‌خواهان است. در تجمع‌های آنها علیه جمهوری اسلامی و مجاهدین همزمان شعار داده می‌شود.

در تبلیغات جمهوری اسلامی نیز معمولا از این سازمان با عنوان «منافقین» یاد می‌شود و افرادی که به عضویت در آن متهم شوند ممکن است با مجازات‌های سنگینی از جمله حکم اعدام روبه‌رو شوند.

چه کسانی از مجاهدین خلق حمایت می‌کنند؟

با وجود آن که احتمالا حمایت از این گروه در داخل ایران ناچیز است و در میان اپوزیسیون نیز متحدی ندارد، مجاهدین خلق کارزار و لابی‌گری موفقی به راه انداخته‌اند. هرسال شماری از مقام‌های غربی، عمدتا پارلمانی و یا مقام‌های دولتی سابق، در کنفرانس‌های سالانه مجاهدین با عنوان «ایران آزاد» شرکت می‌کنند.

پس از آنکه آمریکا نام این گروه را از فهرست سازمان‌های تروریستی حذف کرد، بسیاری از سیاستمداران جمهوری‌خواه آمریکا در تجمع‌های آن شرکت کرده‌اند؛ از جمله جان بولتون و مایک پومپئو، دو چهره ارشد در دولت اول دونالد ترامپ.

رودی جولیانی، دیگر سیاستمدار جمهوری‌خواه، در شبکه اجتماعی ایکس به طور فعال از مجاهدین خلق حمایت کرده و علیه رضا پهلوی محتوا تولید کرده است.

کارزار رسانه‌ای فعال مجاهدین خلق همچنین توجه برخی رسانه‌های راست‌گرای آمریکا را جلب کرده است؛ جایی که اعضای این گروه اغلب تحت عنوان شورای ملی مقاومت ایران حضور پیدا می‌کنند.

همچنین در دهه ۲۰۱۰ ادعاهایی مبنی بر احتمال حمایت مالی عربستان سعودی از سازمان مجاهدین خلق مطرح شد اما به نظر می‌رسد این گروه در حال حاضر حمایت قابل توجه هیچ کشوری در خاورمیانه را ندارد.