جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران؛ دریانوردان گرفتار شده‌ می‌گویند «جایی برای پنهان شدن روی کشتی وجود ندارد»

پس از آنکه ایران در واکنش به حملات آمریکا و اسرائیل تهدید کرد به هر کشتی که تلاش کند از تنگه هرمز عبور کند آتش خواهد گشود، پهپادها، موشک‌های کروز و جنگنده‌ها به منظره‌ای معمول برای بسیاری از دریانوردانی تبدیل شده‌اند که در نفتکش‌ها و کشتی‌های باری در خلیج فارس گرفتار شده‌اند.

امیر، یک دریانورد پاکستانی که روی یک نفتکش در امارات متحده عربی است و نمی‌تواند منطقه را ترک کند، می‌گوید: «من پهپادها و موشک‌های کروز ایرانی را دیده‌ام که در ارتفاع پایین پرواز می‌کنند. من همچنین صدای جنگنده‌ها را می‌شنوم، اما نمی‌توانیم تشخیص دهیم که متعلق به کدام کشور هستند.»

این چیزی است که بیش از همه او را می‌ترساند. او می‌گوید: «وقتی یک پهپاد یا موشک رهگیری می‌شود، ممکن است روی کشتی ما سقوط کند.»

هین، یک دریانورد برمه‌ای، هر روز درگیری‌ها را می‌بیند. او می‌گوید: «همین امروز صبح، دو جنگنده در حالی که ما هنوز کار می‌کردیم به سمت یکدیگر شلیک کردند. هیچ محل مشخصی برای پنهان شدن در کشتی برای چنین چیزی وجود ندارد و ما فقط مجبور شدیم به داخل بدویم.»

ما نام‌ها را به امیر و هین تغییر داده‌ایم، همراه با نام سایر دریانوردان و خانواده‌هایشان، تا از امنیت آنها محافظت کنیم.

ایمنی در دریا

دریافت یک رقم واقعی از اینکه چه تعداد دریانورد در خاورمیانه گرفتار شده‌اند، غیرممکن است.

با این حال، کاپیتان انعام چودری، رئیس انجمن افسران ناوگان بازرگانی بنگلادش، تخمین می‌زند که ۲۰ هزار دریانورد در کشتی‌ها در این منطقه گرفتار شده‌اند.

برخی در دریا هستند و برخی در بندر گرفتار شده‌اند، اما او می‌گوید ارزیابی اینکه کدام موقعیت خطرناک‌تر است دشوار است.

او توضیح می‌دهد: «در داخل بندر، مردم ممکن است فکر کنند امن است، اما کشتی‌هایی بوده‌اند که زمانی که لنگر انداخته بودند، بمباران شده‌اند.»

او با تاکید می‌پرسد: «از ما خواسته می‌شود به شما بگوییم کدام جا امن‌تر است؟» و ادامه می‌دهد که بیشتر بندرهای خلیج فارس گلوله‌ باران شده‌اند و ارزیابی اینکه کجا می‌تواند جای امنی باشد، غیرممکن است.

سازمان او دست‌کم هفت کشتی را ردیابی کرده است که می‌گوید تاکنون در جنگ مورد اصابت پرتابه قرار گرفته و آسیب دیده‌اند.

او می‌گوید در اول مارس، یک دریانورد در کشتی اسکای‌لارک، یک نفتکش ثبت‌شده با پرچم مصلحتی کشور جمهوری پالائو در اقیانوس آرام غربی، کشته شد. اتاق موتور آتش گرفت و خدمه تخلیه شدند.

کاپیتان چودری می‌گوید دریانوردانی که زنده مانده‌اند بر اثر این حمله «دچار آسیب روحی» شده‌اند.

دیگر دریانوردان نیز موافق‌اند. کاپیتان ام منصور سعید که نفتکش‌ها را هدایت می‌کند، به بی‌بی‌سی می‌گوید او باور دارد وقتی پای جلوگیری از حمله در میان باشد، تفاوت چندانی بین بودن در بندر یا در دریا وجود ندارد. او می‌افزاید: «اگر بخواهند کشتی من را هدف قرار دهند، آن را هدف قرار خواهند داد.»

اما او می‌گوید به طور کلی کشتی‌های بزرگ دور از ساحل می‌توانند امن‌تر باشند. کاپیتان سعید می‌گوید: «در شرایط آب‌ و هوای سخت ما همیشه به دریای آزاد می‌رویم، جایی که آب و عمق بیشتری داریم تا آزادانه مانور بدهیم. در بندرها و آب‌های محدود، آب ‌و هوا می‌تواند با به گل نشستن کشتی یا برخورد آن با دیوارهای اسکله به کشتی آسیب بزند.»

قطعی و اختلالات در ارتباطات و ناوبری

این وضعیت شکننده باعث شده خانواده‌های دریانوردان بسیار نگران باشند.

دریافت خبر دشوار است زیرا مقام‌ها در ایران اینترنت و شبکه‌های تلفنی را برای بیشتر شهروندان مسدود کرده‌اند، هرچند دسترسی گاهی به طور غیرقابل پیش‌بینی برای دوره‌های کوتاه بازمی‌گردد.

پسر علی عباس روی کشتی‌ در یک بندر ایرانی نزدیک تنگه هرمز است. او آخرین بار چند روز پیش با پسرش صحبت کرد، زمانی که پسرش درباره یک حمله موشکی برایش می‌گفت. پسرش جان سالم به در برد، اما یک دریانورد هندی زخمی شد.

او با چشمانی اشک‌آلود می‌گوید: «این موضوع را از همسرم و عروسم پنهان کرده‌ام.»

سه‌شنبه شب حمله شدید دیگری به بندر انجام شد و علی نتوانسته با پسرش صحبت کند. او در حالی که از شدت احساسات در هم می‌شکند می‌گوید: «به خاطر خدا، لطفا به من کمک کنید.» علی امیدوار است پسرش هنوز زنده و سالم باشد و قطع سیستم ارتباطی دلیل بی‌خبری باشد.

تداخل سیستم ناوبری ماهواره‌ای

سئوجون ناخدای یک کشتی‌ با بیش از ۲۰ خدمه از کره جنوبی و میانمار است. او می‌گوید ناوبری ماهواره‌ای دچار اختلال شده و این خطرات اضافی ایجاد کرده است.

او می‌گوید: از زمانی که جنگ شروع شد، اختلال جی پی اس گهگاهی رخ می‌داد، اما در سه چهار روز گذشته خیلی بدتر شده است.

وقتی کشتی آنها وارد دوبی شد، ملوانان مجبور بودند بدون جی پی اس راه پیدا کنند.

کاهش ذخایر

علاوه بر نگرانی درباره امنیت خود، بسیاری از دریانوردان می‌ترسند که آب و غذا به زودی تمام شود.

مسعود، یک دریانورد پاکستانی، می‌گوید: «دو ماه است که آذوقه به کشتی آورده‌ایم. دستگاه‌های تولید آب شیرین روی کشتی کار نمی‌کنند. بنابراین ما با کمبود آب هم روبه‌رو هستیم.»

هین می‌گوید پیش از جنگ، کشتی او وعده‌های غذایی بوفه ارائه می‌داد و خدمه می‌توانستند هر زمان که می‌خواستند غذای تازه مثل تخم‌مرغ و آب بگیرند.

اما اکنون در کشتی سیستم سهمیه‌بندی برقرار شده و آنها روزانه فقط یک وعده غذا شامل چهار تکه کوچک گوشت و یک کاسه سبزیجات سرخ‌شده دریافت می‌کنند. ذخایر آنها فقط برای یک ماه دیگر کافی خواهد بود.

زیشان، یک دریانورد پاکستانی دیگر، می‌گوید: «زندگی ما اینجا بسیار تحقیرآمیز است و سوخت و غذای بسیار کمی داریم. در زندگی یا حتی روی کشتی هم چیز جالبی وجود ندارد.»

او می‌گوید خدمه هیچ فعالیتی انجام نمی‌دهند و فقط «وقت می‌گذرانند و منتظر صلح هستند.»

برخی تمرکز بر کارشان را برای وضعیت روحی خود ضروری می‌دانند.

امیر می‌گوید: «هیچ‌ کس در این وضعیت نمی‌تواند خوشحال و آرام باشد. ما خودمان را با کارهای روزمره مشغول نگه می‌داریم. تمرین‌ها و آموزش‌های ایمنی و امنیت.»

هین که به عنوان مهندس ارشد روی کشتی کار می‌کند، موافق است. او می‌گوید: «به خودم اجازه نمی‌دهم ناامید شوم، چون مسئول ۲۰ عضو دیگر خدمه از میانمار هستم.»

او همچنین در صورت بدتر شدن وضعیت یک طرح خروج اضطراری آماده کرده است. او می‌گوید: «به تیمم گفته‌ام اگر اتفاقی افتاد چگونه بدوند، از کجا بپرند و چه چیزهایی را با خود بردارند.»

محدودیت‌های بیمه

حتی اگر ملوانان پس از پهلو گرفتن کشتی در بندری امن به خشکی برسند، باز هم ممکن است راه ساده‌ای برای بازگشت به خانه یا ترک منطقه نداشته باشند.

حمزه می‌گوید پسرش که روی یک کشتی گرفتار شده، در میان دریانوردانی است که «اجازه ترک کشتی» ندارند چون شرکت‌هایشان گذرنامه‌های آنها را در اختیار دارند.

از سوی دیگر، ملوانانی که از ترس کشتی را ترک کنند و قراردادشان را انجام ندهند، بعدا برای پیدا کردن کار با مشکل روبه‌رو می‌شوند، چون ممکن است شرکت‌های کشتیرانی آنها را در فهرست سیاه قرار دهند.

اوضاع ناامیدکننده است و امیر می‌گوید تنها می‌تواند امیدوار باشد و برای سلامت همه دریانوردان دعا کند.

او همچنین از شرکت‌های کشتیرانی می‌خواهد خدمه خود را مجبور نکنند از تنگه هرمز عبور کنند.

این نگرانی‌ها فعلا فرضی هستند، اما او بیم دارد که فشارهای مالی بر ملاحظات ایمنی غلبه کند. او می‌گوید اگر هر کشتی هدف پهپاد یا موشک قرار بگیرد، این ملوانان هستند که بهای انسانی آن را می‌پردازند؛ در حالی‌که بار و خود کشتی را می‌توان بیمه کرد. او می‌گوید: هیچ بیمه‌ای نمی‌تواند جان انسان را جبران کند.

او باور دارد حتی پس از پایان جنگ نیز صنعت دریانوردی به طور قابل توجهی تغییر خواهد کرد.

امیر می‌افزاید: «شیوه و هدف این جنگ بسیار متفاوت از چیزی است که در چند سال گذشته دیده‌ایم. این جنگ اثرات بلندمدتی بر تجارت در خلیج فارس خواهد داشت.»

کاپیتان چودری باور دارد دریانوردان درگیر رویدادهایی شده‌اند که هیچ مسئولیتی در قبال آنها ندارند.

او می‌گوید: «نباید کشتی‌ها را هدف قرار داد. وقتی کشتی را هدف قرار می‌دهید، در واقع دریانوردان را هم قربانی می‌کنید؛ آدم‌هایی بی‌گناه.»