ABD ve İsrail İran'a saldırdı: 'İran'da en az 200 kişi hayatını kaybetti'

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

İran Kızılayı, ABD ve İsrail'in 28 Şubat sabahından itibaren İran'a düzenlediği saldırılarda en az 200 kişinin öldürüldüğünü açıkladı.

Sabah saatlerinde başlayan saldırılarda İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'in yerleşkesi de dahil olmak üzere birçok önemli nokta hedef alındı. İran devlet televizyonu Hamaney'in öldüğünü doğruladı.

İran saldırılara yanıt olarak, İsrail'e misilleme saldırıları yaptı. Ayrıca Bahreyn'deki ABD donanması dahil bölgedeki çeşitli hedeflere saldırılar düzenlendi.

Dubai'deki lüks bir otelde en az dört kişi yaralandı ve Abu Dabi'de "İran balistik füzelerinin dahil olduğu bir saldırı" sonrasında oluşan enkaz nedeniyle bir sivil hayatını kaybetti.

Türk Hava Yolları (THY) Katar, Kuveyt, Bahreyn, BAE ve Umman'a uçuşların bugün için; İran, Lübnan, Suriye, Irak ve Ürdün'e uçuşların ise 2 Mart'a kadar iptal edildiğini duyurdu.

İsrail'de "özel ve kalıcı bir olağanüstü hal" ilan edildi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi saldırıların "yasadışı ve gayrimeşru" olduğunu söyledi. Arakçi ABD Başkanı Donald Trump'ın "Önce Amerika" politikasını "Önce İsrail" haline getirdiğini savundu ve “Güçlü silahlı kuvvetlerimiz bu güne hazırdı. Saldırganlara hak ettikleri dersi vereceğiz” dedi.

Saldırılarla ilgili neler biliniyor?

İsrail Savunma Bakanı Israel Katz sabah erken saatlerde, ülkeye yönelik tehditleri ortadan kaldırmak için harekete geçtiklerini ve İran'a "önleyici saldırılar" düzenlediklerini duyurdu.

ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya platformu Truth Social'da yayımladığı sekiz dakikalık videoda, İran'a düzenlenen saldırılara katıldıklarını doğruladı.

Trump, ABD'nin İran'da "büyük çaplı muharip operasyonlar" başlattığını söyledi.

Trump "Tekrar tekrar bir anlaşma yapmaya çalıştık" dedi ve ekledi:

"Füzelerini imha edeceğiz. Füze endüstrilerini yerle bir edeceğiz. Bunlar tamamen yok edilecek."

ABD Başkanı açıklamasında İran'ın "nükleer programını “yeniden inşa etme girişiminde bulunduğunu" ve "uzun menzilli füzeler geliştirmeye devam ettiklerini" iddia etti.

İsrail Ordusu akşam saatlerinde yaptığı açıklamada, 28 Şubat Cumartesi erken saatlerde yaklaşık 200 savaş uçağının "İsrail Hava Kuvvetleri tarihindeki en büyük askeri uçuş görevini" tamamladığını açıkladı.

Ordu, Telegram mesajlaşma uygulamasında yaptığı açıklamada, uçakların "İran terör rejiminin batı ve orta kesimlerindeki füze rampalarına ve savunma sistemlerine karşı kapsamlı bir saldırı gerçekleştirdiğini" belirtti.

Uçakların "yaklaşık 500 noktayı hedef alan yüzlerce mühimmat bıraktığı" ve "İran rejiminin saldırı kabiliyetini ciddi şekilde zayıflattığı" iddia edildi.

Trump ve Netanyahu'dan İran halkına sokaklara çıkma çağrıları

Trump "Bu çok kötü radikal diktatörlüğün Amerika'yı tehdit etmesini önlemek için büyük bir operasyona giriştiklerini" belirtti ve İran halkına da çağrı yaptı:

"Özgürlük zamanınız geldi. İşimiz bittiğinde hükümetinizi ele geçirin. Bu muhtemelen nesiller boyunca tek şansınız olacak."

Akşam saatlerinde konuşan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da çağrılarını yineledi ve saldırıların İran'da iktidarı devirmek için "bir kuşakta gelen tek fırsat" olduğunu belirtti.

İsrail Başbakanı "Toplu halde sokaklara çıkın" ve "işi bitirin, tarihi bir görev için bir araya gelmenin ve birleşmenin tam zamanı" dedi.

İran medyası, ülkede birçok şehirde patlamalar meydana geldiğini bildiriyor.

İsrail Başbakanı Netanyahu cumartesi sabah saatlerinde yaptığı yazılı açıklama da "Kısa bir süre önce İsrail ve ABD, İran'daki terörist rejimin oluşturduğu varoluşsal tehdidi ortadan kaldırmak için bir operasyona başladı" dedi.

Trump'a "tarihi liderliği" için teşekkür eden Netanyahu "47 yıldır Ayetullah rejimi 'İsrail'e ölüm', 'Amerika'ya ölüm' sloganları attı. Kanımızı döktüler, çok sayıda Amerikalıyı öldürdüler ve kendi halklarını katliamdan geçirdiler" diye devam etti.

İsrail Başbakanı "Bu cani terör rejimi, tüm insanlığı tehdit etmelerine yol açabilecek nükleer silahlar edinmemeli" dedi.

Netanyahu şöyle konuştu:

"Ortak harekatımız cesur İran halkının kendi kaderlerini ellerine almaları için gereken koşulları yaratacak.

"İran halkının tüm kesimleri, Farslar, Kürtler, Azeriler, Beluciler ve Ahvaziler için tiranlığın boyunduruğundan kurtulmaları ve özgür ve barış dolu bir İran oluşturma zamanı geldi."

Saldırı kimleri hedef aldı?

Sabah saatlerinde başlayan saldırılarda İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'in yerleşkesi de dahil olmak üzere birçok önemli nokta hedef alındı.

Donald Trump 28 Şubat gecesi yaptığı açıklamada Hamaney'in İranlı üst düzey liderleriyle birlikte öldürülğünü söyledi.

Netanyahu akşamki konuşmasında Hamaney'in öldüğüne dair artan sayıda işaret olduğunu söyledi.

Hamaney gün boyunca ya da akşam saatlerinde bir açıklama yapmadı. İran'dan hayatta olup olmadığına dair net bir teyit ya da yalanlama gelmedi.

İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan'ın yardımcılarından Muhammed Cafer Kampanah sosyal medyada cumhurbaşkanının güvende olduğunu söyledi.

Pezeşkiyan'ın oğlu da Telegram da "Bu kez suikast girişimleri başarılı olmadı" dedi.

İsrail ordusu gece yaptığı açıklamada, aralarında güvenlik danışman Ali Şemhani, İran Devrim Muhafızları Komutanı Muhammed Pakpur ve Savunma Bakanı Aziz Nasirzade'nin olduğu İran'ın üst düzey liderlerini "etkisiz hale getirdiğini" duyurdu.

İran sokaklarında neler yaşanıyor?

Fars haber ajansı; başkent Tahran'ın yanı sıra İsfahan, Kum, Karaj ve Kirmanşah'da patlama sesleri duyulduğunu aktardı.

Ajansa göre, Tahran'da Üniversite Caddesi ve Cumhuriyet bölgesine füzeler isabet etti.

Ülke genelinde internetin de neredeyse tamamen kesildiği aktarılıyor.

İran'ın tüm üniversiteleri ikinci bir karara kadar kapattığı bildiriliyor.

Yarı resmi Mehr Haber Ajansı'na göre İranlı yetkililer, Minab'daki bir kız okuluna gündüz düzenlenen hava saldırısında ölü sayısının akşam saatlerinde 85'e çıktığını açıkladı.

BBC bu iddiayı bağımsız kaynaklardan doğrulayamadı.

BBC Farsça saldırılarda hedef alınan yerlerin yakınlarında panik havası hakim olduğunu aktarıyor.

Ülkedeki pek çok kişi bir süredir bir ABD saldırısı bekliyordu.

Ancak İran halkı bu konuda tek bir görüşe sahip değil.

X sosyal medya platformunda paylaşılan ve BBC Farsça tarafından doğrulanan bir videoda, İran'ın Karaj kentinde bazı kişilerin, Hamaney'in ölümüyle ilgili açıklamalardan sonra kutlama yaptıkları görülüyordu.

Bir İranlı sosyal medya hesabından "Ölürsem, askeri müdahaleye karşı çıkanların ve ölü sayıları arasında sadece birer istatistik haline gelecek bizim gibi insanların da olduğunu unutmayın" diye yazdı.

Bir diğer İranlı ise "Bu savaşa yol açan İslami diktatörlüğe lanet olsun. Bundan önce de üç savaş yaşamıştık" ifadelerini kullandı.

Son yıllarda İran'daki protestolara rejimin müdahalesi, modern tarihteki en sert müdahalelerden biri olmuş ve çok sayıda kişi hayatını kaybetmişti.

Bu noktaya nasıl gelindi?

İsrail ve ABD, Washington ve Tahran arasında İran'ın nükleer programını sınırlamak ve savaşı önlemek için yapılan diplomatik görüşmeler devam ederken saldırı düzenledi.

Saldırı öncesi görüşmelerin önümüzdeki hafta da devam etmesi bekleniyordu.

İran müzakerelerde tavizler vermiş ancak ABD Başkanı Donald Trump dün yaptığı açıklamada, görüşmelerin gidişatından "memnun olmadığını" söylemişti.

Trump daha önce de İran yönetimini, bir anlaşmayı kabul etmeleri için baskı yapmak amacıyla saldırı düzenlemekle tehdit etmişti.

Trump 27 Şubat'ta yaptığı açıklamada, ABD'nin İran'a saldırıp saldırmayacağına dair "nihai bir karar" vermediğini ancak Cenevre'deki nükleer görüşmelerde İran'ın müzakere pozisyonundan "memnun olmadığını" söylemişti.

Trump, "gerekeni vermeye istekli olmadığını" belirttiği İran'ın "nükleer silahlara sahip olamayacağını" vurgulamıştı.

Trump'ın emriyle ABD, 2003'te Irak'ı işgalinden bu yana Ortadoğu'daki en büyük askeri yığınağını yapmış durumda.

İsrail Haziran 2025'te İran'a saldırmış, iki ülke arasındaki çatışmalar 12 gün sürmüştü.

ABD bu savaşta İsrail'e destek vermiş ve İran'ın nükleer tesislerine saldırılar düzenlemişti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, geçen günlerde yaptığı açıklamada, İran'ın balistik füzelerinin ülkesi için tehdit oluşturduğu uyarısında bulunmuştu.

Netanyahu sadece İran'ın nükleer programına odaklanan bir anlaşmaya karşı olduğunu söylemişti.

İran ise balistik füze programına sınırlama getirilmesi ve Gazze'de Hamas, Lübnan'da Hizbullah, Irak'ta Şii milisler ve Yemen'de Husiler dahil olmak üzere bölgedeki vekil güçlere verdiği desteğin sona erdirilmesi taleplerini, egemenliğinin ihlali olarak nitelendirerek bu konuları görüşmeyi reddetmişti.