ABD ve İsrail çok sayıda İranlı lideri öldürdü, Trump kiminle görüşecek?

İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, İsrail ordusunun, ek bir onaya gerek duymadan herhangi bir üst düzey İranlı yetkiliyi hedef alabileceğini söyledi.

Bu açıklama, İsrail ordusunun son haftalarda öldürdüğünü söylediği üst düzey İranlı yetkililer listesine İran'ın en üst düzey güvenlik sorumlusu Ali Laricani ve istihbarat bakanı İsmail Hatib'i de eklemesinden sadece birkaç gün sonra yapıldı.

Katz, "Başbakan Binyamin Netanyahu ve ben, istihbarat ve operasyonel çemberi daraltılmış herhangi bir üst düzey İranlı yetkiliyi, ek bir onaya gerek duymadan ortadan kaldırma yetkisini İsrail Savunma Kuvvetleri'ne verdik" dedi.

Peki bu yetkililer İran'ın iktidar yapısı içinde ne kadar önemliydi ve şu anda ülkeyi fiilen kim yönetiyor?

Ayetullah Ali Hamaney - Dini Lider (öldürüldü)

İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'in suikastı, özellikle ABD ve İsrail'in ülkeye yönelik saldırılarının ilk günü 28 Şubat'ta gerçekleşmesi nedeniyle birçok kişide şok etkisi yarattı.

86 yaşındaki Hamaney, 1979'da İran İslam Cumhuriyeti'ni kuran Ayetullah Ruhullah Humeyni'nin yerine geçtikten sonra 30 yılı aşkın bir süre ülkeyi yönetmişti.

Hamaney, devletin başı ve seçkin Devrim Muhafızları da dahil olmak üzere silahlı kuvvetlerin başkomutanı olarak son derece güçlü bir makamın başındaydı.

Tam anlamıyla bir diktatör olmasa da, kamu politikasıyla ilgili her konuda veto yetkisine sahipti ve kamu görevleri için adayları bizzat seçebiliyordu.

Kendini, zaman zaman siyasetin neredeyse üstünde bir konumda göstererek, İran'ın reformcuları ve muhafazakarları arasındaki çekişmeleri izleyen, rekabet halindeki güç merkezlerinin ortasına yerleştirmişti.

Ancak Hamaney, muhalefetin çok fazla yükselmesine veya onaylamadığı politikaların gelişmesine nadiren izin verirdi.

Mücteba Hamaney- Dini Lider (sağ)

Mücteba Hameney, 8 Mart 2026'da babasının halefi olarak seçilmesinden bu yana kamuoyunda görülmedi, görüntüsü veya fotoğrafı çekilmedi.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, herhangi bir kanıt sunmadan, yeni dini liderin, annesini, babasını ve kardeşinin öldürüldüğü 28 Şubat saldırılarında "yaralandığını ve muhtemelen yüzünün bozulduğunu" söyledi.

Devlet televizyonunda 12 Mart'ta okunan ilk konuşmasında Hameney, Hürmüz Boğazı'nı uluslararası gemi trafiğine kapalı tutacaklarını ve hükümetinin savaşta öldürülen vatandaşların "intikamını almaktan vazgeçmeyeceğini" söyledi.

20 Mart'ta devlet televizyonu, Nevruz için başka bir yazılı mesaj okudu. Bu, geleneksel olarak kamera karşısında verilen Nevruz mesajlarından oldukça farklı bir durumdu.

Ali Laricani - Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri (öldürüldü)

17 Mart 2026'da Tahran'ın Pardis bölgesinde ABD-İsrail ortak saldırısında oğlu ve yardımcılarından biriyle birlikte öldürülen 68 yaşındaki Ali Laricani, Hamaney'den bu yana suikasta kurban giden en üst düzey İranlı yetkiliydi.

Eski Devrim Muhafızları komutanı Laricani, 10 yıl boyunca İran İslam Cumhuriyeti Radyo ve Televizyonu'nun başkanlığını yaptıktan sonra 2004'te Hamaney'in güvenlik danışmanı oldu.

Laricani, 2005-2007 arasında İran'ın Batı ile nükleer müzakerelerinin baş temsilcisi olarak görev yaptı ama dönemin Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad ile yaşadığı anlaşmazlıklar nedeniyle görevinden alındı. 12 yıl boyunca meclis başkanlığı görevini yürüttü ve bu görevi en uzun süre üstlenen isim oldu.

Laricani ayrıca Hamaney'i Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi'nde temsil etti ve Aralık 2025 ve Ocak 2026'da İran'ı saran protestoların güvenlik güçleri tarafından bastırılması sürecini yönettiği düşünülüyor.

İnsan hakları gruplarına göre en az 6.508 protestocu öldürüldü ve 53 bin kişi tutuklandı.

Tuğamiral Ali Şamkani - İran Savunma Konseyi Sekreteri (öldürüldü)

Hamaney'in yakın danışmanı, İran'ın güvenlik ve nükleer politika yapımında kilit isim ve İran'ın tek tuğamirali olan Ali Şamkani, 28 Şubat'ta Tahran'a düzenlenen saldırılarda öldürüldü.

Haziran 2025'te İsrail ile İran arasında yaşanan 12 Günlük Savaş sırasında evine düzenlenen bir saldırıdan sağ kurtulmuştu.

Şamkani 1980'lerde İran-Irak Savaşı sırasında Devrim Muhafızları'nın en önemli komutanlarından biriydi.

Son 40 yılda, İslam Devrim Muhafızları Bakanlığı, Savunma Bakanlığı, Donanma Komutanlığı ve Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreterliği de dahil olmak üzere birçok önemli görevde bulundu ve son yıllarda protestoların bastırılmasında önemli bir rol oynadı.

Tümgeneral Muhammed Pakpur – Devrim Muhafızları Komutanı (öldürüldü)

İran resmi medyasına göre, Tümgeneral Muhammed Pakpur da 28 Şubat'ta Tahran'a düzenlenen saldırılarda öldürüldü.

16 yıl boyunca Devrim Muhafızları Kara Kuvvetleri komutanı olan Pakpur, selefi Hüseyin Salami'nin 12 Gün Savaşı'nda öldürülmesinin ardından başkomutanlığa terfi etmişti.

Mesud Pezeşkiyan - Cumhurbaşkanı (sağ)

Reformcu kanattan Mesud Pezeşkiyan, 12 din adamı ve hukukçudan oluşan Anayasa Koruma Konseyi tarafından yürütülen bir inceleme sürecini geçtikten sonra 6 Temmuz 2024'te İran cumhurbaşkanı seçildi.

71 yaşındaki eski kalp cerrahı ve İran parlamentosu üyesi, İran'daki ahlak polisleri konusunda eleştirel bir tutum sergiliyor. "Birlik ve beraberlik" sözüyle ve İran'ın dünyadan "tecrit edilmesine" son verilmesi çağrısıyla büyük yankı uyandırdı.

11 Mart 2026'da Pezeşkiyan, X'te yaptığı paylaşımda İran'ın "bölgede barışa olan bağlılığını" vurguladı.

Beş gün sonra, ABD ve İsrail'e karşı uluslararası destek çağrısında bulundu ve "Küresel toplumun bu işgali kınamasını ve işgalcileri uluslararası yasalara saygı duymaya ikna etmesini bekliyoruz" dedi.

Muhammed Bakır Kalibaf - Meclis Başkanı (sağ)

İran Parlamentosu Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, Devrim Muhafızları üniformasını sivil kıyafetlerle değiştirmiş olsa da, otoriter çizgisini koruyor ve rejime verdiği desteği açıkça dile getiriyor.

Bir pilot olan Kalibaf, son derece hırslı olmasıyla tanınıyor ve İran cumhurbaşkanlığına dört kez aday oldu.

64 yaşındaki Kalibaf, şimdi savaşa öncülük etmekte kilit bir rol oynuyor gibi görünüyor.

İran enerji altyapısına yapılan saldırıların ardından X'te "Göze göz, dişe diş ilkesi yürürlükte ve yeni bir çatışma düzeyi başladı" dedi.

24 Mart 2026 Salı günü, ABD ile görüşmeler hakkındaki haberlere yanıt olarak Kalibaf, X'te şu paylaşımı yaptı:

"ABD ile hiçbir müzakere yapılmadı ve sahte haberler, finans ve petrol piyasalarını manipüle etmek ve ABD ile İsrail'in içinde bulunduğu bataklıktan kaçmak için kullanılıyor."

Ayrıca "İran halkı, saldırganların tam ve pişmanlık duyulacak şekilde cezalandırılmasını talep ediyor. Tüm İranlı yetkililer, bu hedefe ulaşılıncaya kadar liderlerinin ve halklarının arkasında dimdik durmakta" dedi.

Tuğgeneral Gulam Rıza Süleymani - Besic Komutanı (öldürüldü)

İran resmi medyasına göre, Besic komutanı Tuğgeneral Gulamrıza Süleymani, 17 Mart 2026'da ABD-İsrail hava saldırılarında öldürüldü.

Tuğgeneral Ahmed-Rıza Radan - Emniyet Müdürü (sağ)

Polis şefi Tuğgeneral Ahmad Rıza Radan, katı sosyal kuralları uygulamaktan ve muhalefeti bastırmaktan sorumlu.

2023 yılında, başörtüsü yasalarını ihlal eden kadınları tespit etmek ve cezalandırmak için gözetleme kameraları ve akıllı teknolojiyi kullanan, arabalara el koymayı ve işletmeleri kapatmayı öngören Nur planını açıkladı.

Radan son dönemlerde protestolara karşı sert bir tavır aldı ve savaşın başlangıcında, "düşmanın isteği üzerine" sokaklara çıkan herkesi "düşman" olarak değerlendireceği uyarısında bulundu.

Gulam Hüseyin Muhsini-Ejei - Yargı erkinin başı (sağ)

Ocak ayında, İran'ın sertlik yanlısı Yargı erkinin başı Gulam Hüseyin Muhsini-Ejei, savaştan önceki protestolar sırasında şiddet eylemlerinden hüküm giyenlere karşı "hiçbir hoşgörü gösterilmeyeceği" uyarısı yapmıştı.

Tuğgeneral İskender Mumini - İçişleri Bakanı (sağ)

Ağustos 2024'ten beri İçişleri Bakanı olan Tuğgeneral İskender Mumini'nin İran İslam Cumhuriyeti Devrim Muhafızları ve Polis Komutanlığı'nda derin bağları bulunuyor.

Tuğgeneral İsmail Kani - Kudüs Güçleri Komutanı (sağ)

İran medyasında "Levant generali" olarak bilinen Tuğgeneral İsmail Kani, 2020 yılında İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü komutanı oldu.

2012'de ABD Hazine Bakanlığı, özellikle Gambiya olmak üzere Orta Doğu ve Afrika'daki Kudüs Gücü unsurlarına mali yardım ve silah sevkiyatını yönettiği gerekçesiyle Kani'ye yaptırım uygulamıştı.

İsmail Hatib - İstihbarat Bakanı (öldürüldü)

İsmail Hatib, 2021 yılında eski Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi tarafından İran Savunma Bakanlığına atanmıştı.

Ali Hamaney de dahil olmak üzere birçok üst düzey din adamından İslam hukuku eğitimi almış ve İran İstihbarat Bakanlığı ile İran Dini Lideri Ofisi'nde çeşitli üst düzey görevlerde bulunmuştu.

Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, 18 Mart 2026'da yaptığı açıklamada, Hatib'in İsrail hava saldırısında "korkakça öldürülmesinin" İran'ı "derin bir yasa" boğduğunu söylemişti.

Tümgeneral Abdülrahim Musavi - Genelkurmay Başkanı (öldürüldü)

Tahran'a düzenlenen 28 Şubat saldırılarında öldürülen İran Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı Tümgeneral Abdülrahim Musavi, 12 Haziran'da 12 Gün Savaşı'nda öldürülen Tümgeneral Muhammed Bagheri'nin yerine atanmıştı.

Sadık Laricani - Uzlaşma Konseyi Başkanı (sağ)

Ali Laricani'nin kardeşi Sadık Laricani, meclis ile anayasal denetim organı olan Anayasa Koruma Konseyi arasında nihai hakem görevi gören Uzlaşma Konseyi'nin başkanlığını yapıyor.

Abbas Arakçi - Dışişleri Bakanı (sağ)

Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile ABD'nin Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff arasında görüşmeler yapıldığına dair haberler var, ancak bu görüşmelerin ilk aşamalarda olduğu belirtiliyor.

15 Mart 2026'da Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi , CBS News'e verdiği demeçte, İran'ın İsrail ve Amerika ile savaşta "hiçbir zaman ateşkes talebinde bulunmadığını" söyledi.

"Bu, Başkan Trump ve ABD'nin tercihiyle başlattığı bir savaş ve biz savunmamıza devam edeceğiz" diye de ekledi.

Tuğgeneral Aziz Nasirzade - Savunma Bakanı (öldürüldü)

Savunma Bakanı Tuğgeneral Aziz Nasirzade de 28 Şubat'ta Tahran'a düzenlenen hava saldırılarında hayatını kaybetti.

İran'ın lider kadrosunun hedef alınması ne getirdi?

ABD Genelkurmay Başkanı General Dan Caine, savaşın başlamasından sadece birkaç gün sonra, ABD ve İsrail'in planının İran rejimini "şaşırtmak ve kafasını karıştırmak" olduğunu söylemişti.

Savaşın başlangıcında, rejim değişikliği hem ABD hem de İsrail liderlerinin açıkça dile getirdiği bir amaçtı.

ABD Başkanı Donald Trump, Truth Social platformunda yayınladığı bir videoda İranlıları "hükümetlerini ele geçirmeye" çağırmıştı.

İsrail Başbakanı Biryamin Netanyahu da 19 Mart'ta İran halkını "bu anın gerektirdiği gibi davranmaya" çağırmıştı.

Ancak şehitliğin büyük dini ve siyasi değer taşıdığı bir kültürde, bu üst düzey liderlerin ölümleri çöküşten ziyade bir süreklilik anlatısı olarak sunuluyor.

Örneğin, devlet televizyonunda gözyaşları içinde bir spiker, Ali Hamaney'in ölümünü "şehitliğin tatlı, saf şerbetini içti ve yüce cennet krallığına katıldı" diyerek duyurdu.

Ve iki haftadan fazla bir süre sonra, Ali Laricani'nin ölümünü bildiren Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi şunları söyledi:

"Şehitlerin saf ruhları, Allah'ın salih kulu, şehit Dr. Ali Laricani'nin arınmış ruhunu kucakladı. İran'ın ve İslam Devrimi'nin ilerlemesi için ömür boyu süren mücadeleden sonra, nihayetinde uzun zamandır arzuladığı şeye ulaştı, ilahi çağrıya cevap verdi ve hizmet siperinde şerefli bir şekilde şehitliğin tatlı lütfuna erişti."