Merkez Bankası faizi %37'de sabit tuttu, ekonomistler nasıl yorumladı?

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK) yılın üçüncü toplantısında politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını %37'de sabit tutma kararı aldı.

TCMB, yılın başında başladığı faiz indirimlerine İran savaşının da etkisiyle mart ayında ara vermişti. Böylelikle faiz ikinci kez değiştirilmemiş oldu.

Kurul ayrıca Merkez Bankası gecelik vadede borç verme faiz oranını %40'ta, gecelik vadede borçlanma faiz oranını ise %35,5'te sabit tuttu.

Kurul açıklamasına göre enflasyonun ana eğilimi martta gerilerken, öncü veriler nisanda bir miktar yükselişe işaret ediyor.

İran savaşıyla artan enerji fiyatlarının yurt içinde maliyet kanalına ve iktisadi faaliyet üzerinden enflasyon görünümüne etkilerinin yakından takip edildiği belirtildi.

Buna ek olarak öncül göstergelerin ekonomik yavaşlamaya işaret ettiği de aktarıldı.

Fiyat istikrarı vurgusu yapan kurul, bu sağlanana kadar sıkı para politikası duruşunu sürdüreceğini açıkladı. Dezenflasyon sürecinin talep, kur ve beklenti kanalları üzerinden güçlendirileceğini ekledi.

Son dönem gelişmelerin de etkisiyle, enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bir bozulma olması durumunda para politikası duruşunun sıkılaştırılacağı mesajı verildi.

Piyasalarda Merkez Bankası'nın faizi yine değiştirmeyeceği beklentisi hakim görünüyordu.

Anadolu Ajansı (AA) Finans'ın beklenti anketine katılan 37 ekonomistin 22'si faizin sabit bırakılacağını öngörüyordu.

Ekonomistlerin 14'ü 300 baz puan, biri ise 100 baz puan artırım yapılacağını tahmin ediyordu.

BloombergHT'nin 17 kurumla yaptığı anketin de sonucu faizin değişmeyeceği yönündeydi.

Merkez Bankası üst yönetimindeki görev değişimiyle de gündemde.

Görevinden ayrılan Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Cevdet Akçay, Para Politikası Kurulu'nda da yer almadı.

Amerikan yayın kuruluşu Bloomberg ise 16 Nisan'da yayımladığı haberinde, Merkez Bankası yönetiminden bilgi alan bazı isimlerin, Başkan Fatih Karahan'ın tutumunu "güvercin" olarak nitelediklerini aktardı.

Merkez bankaları için "güvercin duruş", ekonomik büyümeye öncelik veren gevşek para politikalarını ifade ediyor.

Bunun tersi "şahin duruş" ise enflasyonu düşürmeyi esas alan sıkı para politikalarına verilen isim.

Türkiye'de ekonomi yönetimi savaş başladığından beri tasarruf sahiplerinin, alınan önlemler sayesinde, dövize yönelmediğinin altını çiziyor.

Bloomberg'e göre yetkililer son dönemde yabancı girişlerinde bir toparlanma yaşandığını belirtiyor. Bu sürerse 22 Nisan'da olası bir faiz artırımının pas geçilmesi de gündeme gelebileceği kaydediliyor.

Ekonomistler nasıl yorumladı?

Merkez Bankası'nın faiz kararıyla ilgili bazı ekonomistler yorumlarını sosyal medyadan paylaştı.

Ekonomist Burcu Kıvcı Tokalı, "TCMB savaşın ilk aşamasındaki 'bekle-gör' yaklaşımını devam ettirmeyi tercih etti" dedi.

Kurulun açıklamasında görünüm açısından enflasyon ve sıkı duruşta "daha fazla temkinliliğe dair değişiklikler" olduğunun altını çizdi.

"Yani, gecelik faiz oranının bir süre etkin gösterge olarak kalacağı; para politikasında sadeleşme tercihinin ötelendiğini söyleyebiliriz" diye ekledi.

İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi'nde Prof. Dr. Binhan Elif Yılmaz, "Petrol fiyatlarındaki artışa, kronikleşen gıda enflasyonuna daha fazla sıkılaşmak kalıcı bir çözüm sunmuyor" eleştirisinde bulundu.

Yılmaz, iktisadi faaliyette beliren yavaşlama ortamında daha fazla sıkılaşmanın, büyümede ivme kaybı ve işsizlikteki artış risklerini beraberinde getirebildiğini söyledi.

"Daha dengeli" bir yaklaşım için eş zamanlı olarak üretim kapasitesini artıran, tarım ve enerji alanında dışa bağımlılığı azaltan, lojistik maliyetleri düşüren politikaların devreye alınması gerektiği önerisini getirdi.

Ekonomist Mahfi Eğilmez ise, faizin pratikte %40 olarak uygulandığını söyleyerek, "Faiz illüzyonuna devam" yorumunda bulundu.

Ekonomi yazarı Uğur Gürses ise, "Merkez Bankası faize dokunmadan Körfez'deki savaşın 'İkincil etkilerini bekleyeceğim' demiş. Peki tutmayacak hedef için herhangi bir mesaj neden yok?" diye sordu.

Cevdet Akçay PPK'da yer almadı

Görevinden ayrılan Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Osman Cevdet Akçay, PPK'da yer almadı.

Nisan ayında 65 yaşına giren Akçay, yaş haddi nedeniyle görevinden ayrıldı.

Merkez Bankası tarafından Akçay'la ilgili herhangi bir açıklama yapılmadı.

Bankanın resmi internet sitesinde yayımlanan PPK üyeleri listesinde Akçay'ın silindiği ancak yerine başka bir ismin eklenmediği görülüyor.

Akçay'ın özgeçmişinin yer aldığı sayfaya da erişilemiyor.

Temmuz 2023'te göreve getirilen Akçay ekonomi çevrelerinde "şahin" duruşuyla tanınıyor ve bankanın son dönemde izlediği sıkı para politikasının kilit isimlerinden biri olarak görülüyordu.

Mehmet Şimşek de Akçay'dan yaklaşık bir ay önce Hazine ve Maliyet Bakanı olarak atanmıştı.

Merkez Bankası 2023'ten itibaren, bir süredir izlenen düşük faiz politikasına son vererek, politika faizini tek hanelerden yüzde 50'ye kadar çıkardı.

Buna karşın enflasyon bankanın yıllık hedeflerinin üzerinde seyretti.

Türkiye İstatistik Kurumu'na göre (TÜİK) mart ayında yıllık enflasyon yüzde 30,87 oldu.

31 Mart'ta basına açık son sunumunu Tarih Vakfı etkinliğinde yapan Akçay, program sonrası gazetecilerin sorularını yanıtlamıştı.

Seçim dönemlerinin doğrudan karar alma süreçlerini belirlemediğini belirten Akçay, ancak maliye politikası ile para politikası arasında bir denge bulunduğunu vurguladı.

Maliye politikasında genişleyici adımlar atılması durumunda para politikasının buna sıkılaşma ile karşılık vereceğini belirtti.

Akçay kendisiyle ilgili yapılan şahin tanımlamasına katılmadığını da söyledi, "Ben şahin ya da güvercin olmaya çalışmadım, bildiğim merkez bankacılığını yaptım" dedi.

Cevdet Akçay kimdir?

Geçmişte Merkez Bankası sayfasında yer alan biyografisine göre Osman Cevdey Akçay, 1961 yılında Trabzon'da doğdu.

1983 yılında Boğaziçi Üniversitesi İktisat Bölümü'nden mezun olan Akçay, ekonomi alanında yüksek lisans derecesini 1990 yılında, doktora derecesini ise 1992 yılında New York Şehir Üniversitesi'nde (The City University of New York) tamamladı.

Akçay, mesleki kariyerine 1985 yılında aynı üniversitede doktora asistanı olarak başladı; 1986–1990 yılları arasında Hunter College ve Baruch College'da kıdemli öğretim görevlisi olarak çalıştı.

1990–1991 döneminde New York'taki Manhattan College'da misafir araştırmacı olarak bulundu. 1992 yılında Boğaziçi Üniversitesi'ne yardımcı doçent olarak katıldı; daha sonra aynı üniversitenin İktisat Bölümü'nde doçent unvanını aldı ve 2001 yılında Koç Üniversitesi'ne tam zamanlı öğretim üyesi olarak geçti.

Akademik görevlerinin yanı sıra, kıdemli öğretim görevlisi olarak çalıştığı dönemde önce Koçbank'ta, ardından Yapı ve Kredi Bankası'nda baş ekonomist olarak görev yaptı. 2018 yılında Yapı Kredi'deki görevinden ayrıldı.

Temmuz–Ekim 2018 döneminde Türkiye Cumhuriyeti Hazine ve Maliye Bakanlığı'na danışmanlık yaptı; 2018–2023 yılları arasında ise Fiba Grubu'nun holding ve banka bünyesinde çalıştı.

Akçay, 28 Temmuz 2023'te Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkan Yardımcılığı görevine atandı. Nisan 2026'da görevinden ayrıldı.