Nam rapper chính thức tuyên thệ nhậm chức Thủ tướng Nepal

Rapper kiêm chính trị gia Balendra Shah đã tuyên thệ nhậm chức Thủ tướng Nepal sau chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử đầu tiên của đất nước kể từ các cuộc biểu tình do giới trẻ lãnh đạo năm ngoái.

Việc nắm quyền của người đàn ông 35 tuổi này đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong chính trường Nepal. Lời hứa về sự thay đổi của ông đã nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ cử tri, vốn đang phẫn nộ trước nạn tham nhũng, chủ nghĩa gia đình trị và do giới thượng lưu cai trị.

Trước khi nhậm chức vào hôm 27/3, ông Shah, được biết đến với nghệ danh Balen, đã phát hành một bài hát tràn đầy lạc quan về tương lai của Nepal.

"Một Nepal thống nhất, lần này lịch sử đang được tạo nên," ông hát trong ca khúc đã thu hút hơn hai triệu lượt xem chỉ trong vài giờ sau khi phát hành.

Bài hát gợi nhớ về xuất thân của ông trong giới rap ngầm, nơi ông sử dụng âm nhạc để lên án tham nhũng và các vấn đề xã hội khác ở Nepal.

Chỉ sau ba năm làm thị trưởng thủ đô Kathmandu, Shah đã hợp tác với Đảng Tự lực Quốc gia (RSP) với tư cách là ứng viên thủ tướng, giành chiến thắng quyết định trong cuộc tổng tuyển cử tháng này.

Những người ủng hộ xem ông là biểu tượng của sự thay đổi và là sự đoạn tuyệt với những thất bại của giới cầm quyền cũ ở Nepal. Nhưng một số người đặt câu hỏi liệu RSP, một đảng mới thành lập được bốn năm, có đủ khả năng thực hiện những lời hứa táo bạo của mình hay không.

Một rapper nổi loạn

Shah sinh năm 1990 tại Naradevi, Kathmandu, và là con trai út trong gia đình. Cha ông là một thầy lang, còn mẹ ở nhà nội trợ nuôi dạy con cái. Shah đã kết hôn và sống cùng vợ và con gái.

Sau khi tốt nghiệp ngành kỹ thuật tại Kathmandu, ông theo học tại bang Karnataka, miền nam Ấn Độ.

Năm 2013, ông nổi tiếng sau khi chiến thắng một cuộc thi rap nổi tiếng ở Nepal, với những câu rap sắc bén thể hiện sự thất vọng của một thế hệ cảm thấy bị áp bức và bỏ rơi.

Shah tiếp tục phát hành một số bài hát nổi tiếng chỉ trích tham nhũng và bất bình đẳng xã hội ở quốc gia vùng Himalaya này. Hình ảnh đặc trưng của ông xuất hiện trong các video âm nhạc là với cặp kính râm gọng vuông, áo blazer đen và quần tây đen.

Một trong những bài hát nổi tiếng nhất của ông, Balidan, đã thu hút 14 triệu lượt xem trên YouTube.

Tên bài hát có nghĩa là sự hy sinh, và một phần lời bài hát như sau: "Trong khi chúng ta bán rẻ danh tính của mình ở nước ngoài, các nhân viên chính phủ với mức lương chỉ 30.000 lại sở hữu tài sản ở 30 nơi khác nhau. Ai sẽ trả nợ cho những người làm việc tha hương?"

Năm 2022, chính trị gia mới nổi này đã giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử thị trưởng Kathmandu với tư cách ứng cử viên độc lập, vượt qua các đảng đã thống trị các cuộc bầu cử trong nhiều thập kỷ.

Nhiệm kỳ thị trưởng của ông được đánh dấu bằng những nỗ lực làm sạch thành phố, bảo tồn di sản bản địa và trấn áp tham nhũng.

Ông cũng khởi xướng một chiến dịch gây tranh cãi nhằm phá dỡ các công trình xây dựng trái phép - điều này giúp giảm ùn tắc giao thông nhưng cũng vấp phải sự phản đối từ những người bán hàng rong và cư dân ở các khu định cư không chính thức.

Trỗi dậy nắm quyền

Thông điệp của Shah tiếp tục gây được tiếng vang trong giới trẻ cả nước trong các cuộc biểu tình hồi tháng Chín năm ngoái, sự kiện khiến 77 người thiệt mạng – nhiều trong số đó là người biểu tình bị cảnh sát bắn.

Tình trạng bất ổn bắt nguồn từ lệnh cấm mạng xã hội nhưng sự phẫn nộ thực sự xuất phát từ nạn tham nhũng, thất nghiệp và suy thoái kinh tế.

Những người biểu tình đã chọn bài hát Nepal Haseko – có nghĩa là Nepal mỉm cười – làm một trong những khúc ca chính của họ.

"Tôi muốn thấy Nepal mỉm cười, tôi muốn thấy trái tim người Nepal nhảy múa. Tôi muốn thấy Nepal mỉm cười, tôi muốn thấy người Nepal sống hạnh phúc," lời bài hát vang vọng trên đường phố và trong các gia đình suốt nhiều tuần.

Ông Shah đã mang phong cách không theo lối mòn của mình vào chiến dịch tranh cử chức vụ cao nhất của Nepal năm nay, hầu như tránh xa ánh đèn sân khấu và các cuộc phỏng vấn trên truyền thông.

Những người chỉ trích ông cho rằng chiến lược này đã giúp ông tránh được sự giám sát của công chúng về hồ sơ của mình.

Thay vào đó, ông Shah chọn cách tiếp cận cử tri thông qua các bài đăng trên mạng xã hội, trong đó ông cam kết một chương trình chống tham nhũng sâu rộng, cải cách tư pháp và tạo ra 1,2 triệu việc làm mới, cùng nhiều điều khác.

Chiến lược này đã hiệu quả - đảng RSP đã giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội ngày 5/3, phá vỡ thế thống trị của giới tinh hoa chính trị và các cấu trúc quyền lực thâm căn cố đế. Ông Shah thậm chí còn đánh bại cựu thủ tướng KP Sharma Oli tại khu vực bầu cử Jhapa 5, vốn là thành trì của ông Oli bấy lâu nay.

Tranh cãi và thử thách

Tuy nhiên, Balendra Shah không trong sạch hoàn toàn.

Khi còn là thị trưởng, ông bị các nhóm nhân quyền chỉ trích vì sử dụng cảnh sát trấn áp thô bạo những người bán hàng rong trên đường phố, trong nỗ lực giữ cho đường phố thủ đô thông thoáng và trấn áp các doanh nghiệp kinh doanh không có giấy phép.

Ban tranh cử của Shah đã không trả lời yêu cầu bình luận từ BBC.

Tổ chức Theo dõi Nhân quyền là một trong những nhóm đã nêu lên những lo ngại đó và nói với BBC rằng đó là kiểu hành vi mà họ thường thấy ở các nhà lãnh đạo mới muốn nhanh chóng thể hiện kết quả.

"Chúng tôi hy vọng rằng với tư cách là thủ tướng, sẽ có sự tập trung vào một trật tự dựa trên luật lệ hơn", Meenakshi Ganguly, phó giám đốc khu vực châu Á của tổ chức, bình luận.

Ông Shah cũng gây tranh cãi trên mạng xã hội. Tháng 11 năm ngoái, ông đã đăng một bài viết đầy những lời lẽ tục tĩu trên Facebook, trong đó nêu tên Mỹ, Ấn Độ, Trung Quốc và một số đảng chính trị Nepal, gồm cả RSP, đảng mà rốt cuộc ông gia nhập vào tháng 1/2026.

Ông đã xóa bài đăng ngay sau đó.

Ngoài những tranh cãi này, Shah và các lãnh đạo đảng của ông sẽ phải đối mặt với những kỳ vọng rất lớn từ cử tri khao khát sự thay đổi, cũng như hàng loạt thách thức.

Những thử thách này có cả cuộc chiến ở Trung Đông, nơi hàng triệu người Nepal tìm kiếm việc làm, tình trạng thất nghiệp kinh niên và nền kinh tế trì trệ trong nước, cũng như việc thiếu kinh nghiệm điều hành từ RSP.

Ngoài ra còn có áp lực dư luận yêu cầu công bố kết quả điều tra về cuộc nổi dậy năm 2025 gây chết người, lật đổ chính phủ tiền nhiệm.

Chính quyền lâm thời của Nepal cho hay họ sẽ công bố tóm tắt kết quả điều tra, nhưng việc thực hiện các khuyến nghị của ủy ban sẽ do đảng RSP mới đắc cử quyết định.

Azadeh Moshiri, phóng viên khu vực Nam Á, tường thuật bổ sung