Bầu cử 15/3: Cử tri được huy động đi bầu trong 'ngày hội non sông'
Vào hôm nay 15/3, hàng chục triệu cử tri sẽ đi bỏ phiếu để bầu ra 500 đại biểu Quốc hội khóa 16 cũng như đại biểu hội đồng nhân dân các cấp. BBC News Tiếng Việt tường thuật sự kiện chính trị quan trọng này.
Tóm tắt
Vào hôm nay 15/3, hàng chục triệu cử tri đi bỏ phiếu bầu đại biểu Quốc hội khóa 16 và đại biểu hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031.
Quy trình tổ chức đại hội Đảng vào tháng Một và bầu cử Quốc hội vào tháng Năm vốn là thông lệ được duy trì nhiều năm qua. Tuy nhiên, tiền lệ này đã thay đổi khi cuộc bầu cử lập pháp năm nay được đẩy lên sớm hơn hai tháng.
Chậm nhất là vào ngày 25/3: Hội đồng Bầu cử Quốc gia phải công bố kết quả bầu cử và danh sách những người trúng cử đại biểu Quốc hội khóa 16.
Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa 14 dự kiến tổ chức Hội nghị Trung ương lần thứ 2 vào cuối tháng Ba để chốt danh sách nhân sự lãnh đạo cấp cao (chủ tịch nước, thủ tướng, chủ tịch Quốc hội...) giới thiệu cho Quốc hội khóa 16 bầu trong kỳ họp đầu tiên.
Trực tiếp
Hơn 93% cử tri cả nước đi bầu cử
Nguồn hình ảnh, Getty Images
Chụp lại hình ảnh, Một điểm bỏ phiếu ở Hà Nội
Tính đến 16h chiều 15/3, đã có gần 72 triệu cử tri đi bầu cử, đạt tỉ lệ 93,19% tổng số cử tri. Hầu hết các tỉnh, thành phố đã đạt tỉ lệ cử tri đi bầu trên 95%, theo thông tin từ Văn phòng Hội đồng bầu cử quốc gia.
Trong đó, có 5 trong tổng số 34 địa phương có tỷ lệ cử tri đi bầu gần như tuyệt đối, gồm Tuyên Quang (99,86%), Lào Cai (99,81%), Lạng Sơn (99,30%), Điện Biên (99,23%), Lai Châu (99,20%).
Có 18/34 tỉnh có tỷ lệ cử tri đi bầu đạt trên 95%: Đà Nẵng (98,71%), Hà Tĩnh (98,70%), Cao Bằng (98,22%), Thái Nguyên (98,17%), Quảng Ninh (98,08%).
Riêng TP HCM có số cử tri đông nhất cả nước, với hơn 7,6 triệu cử tri đi bỏ phiếu, đạt tỷ lệ 80,07%.
Số liệu cử tri sẽ tiếp tục được các địa phương cập nhật đến trước thời điểm 24 giờ của ngày bầu cử.
Nhiều xã, phường 'hoàn thành 100% bỏ phiếu bầu'
Nguồn hình ảnh, Getty Images
Chụp lại hình ảnh, Một điểm bỏ phiếu ở Tuyên Quang hôm 15/3/2026
Nhiều xã, phường ở phía Nam đã hoàn thành 100% việc bỏ phiếu bầu cử đại biểu Quốc hội khóa 16 và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, theo báo Dân Trí.
Ủy ban Bầu cử tỉnh Cà Mau cho biết toàn tỉnh có 1.602 tổ bầu cử, 1,746 triệu cử tri.
Tính đến 15 giờ ngày 15/3, đã có trên 1,702 triệu cử tri bỏ phiếu, đạt tỷ lệ 97,4%.
Trong đó, có 22 xã, phường đã hoàn thành 100% việc bỏ phiếu.
Trước đó, ngày 13/3, hai cụm đảo Hòn Khoai và Hòn Chuối thuộc tỉnh Cà Mau đã khai mạc sớm và hoàn thành việc bỏ phiếu '100%'.
Ông Nguyễn Tấn Dũng bỏ phiếu ở TP HCM
Nguồn hình ảnh, VGP
Chụp lại hình ảnh, Cựu Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng
Vào sáng nay 15/3, cựu Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cùng phu nhân đã đến khu vực bỏ phiếu số 2 (Trường Mầm non 27-4, phường Xuân Hòa, TP HCM) để bỏ phiếu bầu Quốc hội và HĐND các cấp nhiệm kỳ mới, truyền thông nhà nước đồng loạt đưa tin.
Tham gia bỏ phiếu cùng hai ông bà còn có Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Văn Được.
Trước đó, vào hồi tháng Một, 100% cử tri đã biểu quyết đồng ý giới thiệu ông Được ứng cử đại biểu HĐND TPHCM khóa 11, nhiệm kỳ 2026-2031.
Cũng trong kỳ bầu cử Quốc hội lần này, con trai ông Dũng là Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị tham gia ứng cử tại Đơn vị bầu cử số 5 tại tỉnh Đắk Lắk.
Ông Trần Thanh Mẫn: 'Chọn người có đức, tài...'
Nguồn hình ảnh, ĐCSVN
Trưa 15/3, sau khi thực hiện bỏ phiếu bầu cử tại TP HCM, ông Trần Thanh Mẫn, Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng Bầu cử quốc gia Trần Thanh Mẫn đã lập tức về Hà Nội thăm Trung tâm Báo chí bầu cử. Phát biểu trước các phóng viên tại đây, ông Mẫn nói rằng “ngày 15/3, nhân dân rất phấn khởi khi thực hiện quyền làm chủ và nghĩa vụ thiêng liêng của công dân, từ đó lựa chọn những người xứng đáng nhất, có đức, có tài, có tâm, có tầm để góp phần vào việc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, góp phần đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới, thực hiện thành công nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.”
Trước đó, ông Mẫn đã đi kiểm tra công tác phục vụ bầu cử tại Văn phòng Hội đồng Bầu cử quốc gia. Ông Mẫn cũng nói rằng việc ứng dụng công nghệ thông tin trong kỳ bầu cử lần này rất “hiệu quả”, đáp ứng ba tiêu chí quan trọng là nhanh, chính xác và an toàn.
Năm người tự ứng cử đại biểu Quốc hội khóa 16 là ai?
Nguồn hình ảnh, Getty Images
Chụp lại hình ảnh, Người dân đi bỏ phiếu ngày 15/3/2026
Theo thông tin từ Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, sau Hội nghị hiệp thương lần thứ 3, danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa 16 có 864 người, trong đó có 5 người tự ứng cử, ít hơn số người tự ứng cử Quốc hội Việt Nam khóa 15 (9 người).
Bao gồm:
TP Hồ Chí Minh: 2 người
Ông Nguyễn Vinh Huy - Công chứng viên Văn phòng công chứng Nguyễn Thành Hưng)
Bà Nguyễn Ngọc Hương - Giám đốc Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Thiên Nhiên Việt
Vĩnh Long: 1 người
Ông Nguyễn Tấn Thụ - Giám đốc Công ty TNHH Thức ăn chăn nuôi PuTin.
Cần Thơ: 1 người
Ông Nguyễn Thành Phúc - Giám đốc kiêm giáo viên dạy nghề Trung tâm Dạy nghề Hạnh Phúc.
An Giang: 1 người
Ông Nguyễn Mạnh Hùng - Phó Giám đốc công ty TNHH MTV An Bảo tại Phú Quốc.
Trước đó, vào tháng 2/2026, một số báo Việt Nam như Dân Trí, Tuổi Trẻ, Tiền Phong đồng loạt đưa con số 4 người tự ứng cử, tức ít hơn một người so với con số trên.
Đến hôm 12/3, nhiều tờ báo Việt Nam - trong đó có ba tờ trên - đều công bố danh sách 5 người tự ứng cử đại biểu Quốc hội khóa 16.
Hiện chưa rõ tại sao có sự tăng thêm số lượng người tự ứng cử.
Nghệ sĩ, hoa hậu tham gia bầu cử
Nguồn hình ảnh, FBNV
Chụp lại hình ảnh, Nghệ sĩ Quyền Linh
Nhiều nghệ sĩ, hoa hậu Việt Nam đã đăng trên Facebook cá nhân hình ảnh đi bỏ phiếu sáng 15/3.
Nguồn hình ảnh, FBNV
Chụp lại hình ảnh, Hoa hậu Lương Thùy Linh
Nguồn hình ảnh, FBNV
Chụp lại hình ảnh, Á hậu Trịnh Kim Chi
Nguồn hình ảnh, FBVN
Chụp lại hình ảnh, Ca sĩ Phương Mỹ Chi
64 ứng viên ngoài Đảng là ai?
Nguồn hình ảnh, Quốc hội/VGP/Facebook Nguyen Lan Hieu
Chụp lại hình ảnh, Từ trái sang, ứng viên Nàng Xô Vi, Nguyễn Lân Hiếu, Nguyễn Thị Thu Huệ và Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm
Hồi tháng 2/2026, truyền thông nhà nước đồng loạt đưa tin rằng xét về cơ cấu, có 65 người ngoài Đảng (chiếm tỷ lệ 7,5%) trong số 864 người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa 16.
Tuy nhiên, trong danh sách ứng viên chính thức do chính quyền đăng tải, chỉ có 64 người không phải Đảng viên.
30 trên 34 tỉnh, thành có ứng viên ngoài Đảng tranh cử tại Quốc hội. Trong số đó, TP HCM dẫn đầu với 6 người, tiếp nối bởi TP Cần Thơ, tỉnh Bắc Ninh, tỉnh Đồng Nai và tỉnh Phú Thọ với con số 4 ứng viên ở mỗi nơi.
Họ là ai?
Thành phố Hà Nội
Nguyễn Lân Hiếu – Đơn vị bầu cử số 3
Ngô Kiều Anh – Đơn vị bầu cử số 5
Đặng Minh Châu (Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm) – Đơn vị bầu cử số 6
Thành phố Hồ Chí Minh
Dương Long Thành – Đơn vị bầu cử số 1
Nguyễn Văn Riển (Linh mục Nguyễn Văn Riển) – Đơn vị bầu cử số 2
Ngô Thị Huyền – Đơn vị bầu cử số 8
Nguyễn Văn Thân – Đơn vị bầu cử số 11
Nguyễn Ngọc Hương (Nguyễn Thị Kông Trà) – Đơn vị bầu cử số 12
Lâm Việt Hải (Thượng tọa Thích Phước Nguyên) – Đơn vị bầu cử số 13
Thành phố Hải Phòng
Hoàng Minh Phương – Đơn vị bầu cử số 2
Nguyễn Thị Thu Huệ – Đơn vị bầu cử số 5
Thành phố Đà Nẵng
Trần Mạnh Huy – Đơn vị bầu cử số 1
Đào Thục Như – Đơn vị bầu cử số 1
Thành phố Cần Thơ
Nguyễn Hoàng Khởi – Đơn vị bầu cử số 2
Nguyễn Thành Phúc (Nguyễn Thiện Thức) – Đơn vị bầu cử số 2
Võ Thị Thơ – Đơn vị bầu cử số 3
Nguyễn Kim Thủy – Đơn vị bầu cử số 4
Thành phố Huế
Hồ Thị Thúy Trang – Đơn vị bầu cử số 1
Lê Thị Nguyên Chinh – Đơn vị bầu cử số 4
Tỉnh An Giang
Nguyễn Thị Minh Hằng – Đơn vị bầu cử số 1
Hồ Hải Vân – Đơn vị bầu cử số 6
Nguyễn Mạnh Hùng – Đơn vị bầu cử số 7
Tỉnh Bắc Ninh
Hoàng Thị Xuân – Đơn vị bầu cử số 1
Nguyễn Thị Sâm – Đơn vị bầu cử số 2.
Dương Thị Hải Yến – Đơn vị bầu cử số 2
Trương Bích Thảo – Đơn vị bầu cử số 4
Tỉnh Cà Mau
Ngô Mỹ Huyền – Đơn vị bầu cử số 5
Tỉnh Đắk Lắk
Y Bhen Kđoh – Đơn vị bầu cử số 3
Tỉnh Điện Biên
Nguyễn Tiến Thiện (Thượng tọa Thích Đức Thiện) – Đơn vị bầu cử số 1
Tỉnh Đồng Nai
Lê Nữ Thùy Dương – Đơn vị bầu cử số 3
Nguyễn Hữu Tường – Đơn vị bầu cử số 3
Nguyễn Trúc Mai Anh – Đơn vị bầu cử số 4
Văn Thúy Anh – Đơn vị bầu cử số 5
Tỉnh Đồng Tháp
Dương Ngọc Vân – Đơn vị bầu cử số 2
Lê Vương Quốc Hùng – Đơn vị bầu cử số 4
Lê Hữu Mỹ Quyên – Đơn vị bầu cử số 4
Tỉnh Gia Lai
Huỳnh Thị Hoa Điệp – Đơn vị bầu cử số 1
Vũ Hồng Quân – Đơn vị bầu cử số 1
Tỉnh Hà Tĩnh
Trần Thị Lam – Đơn vị bầu cử số 2
Nguyễn Hà My – Đơn vị bầu cử số 3
Tỉnh Hưng Yên
Trương Thị Thúy – Đơn vị bầu cử số 1
Tỉnh Khánh Hòa
Trần Thị Nhàn – Đơn vị bầu cử số 2
Tỉnh Lâm Đồng
Ka Ngoèn – Đơn vị bầu cử số 3
Linh mục Lê Nguyễn Thao – Đơn vị bầu cử số 5
Tỉnh Lào Cai
Hà Thị Hoa – Đơn vị bầu cử số 3
Tỉnh Nghệ An
Lo Thị Bảo Vy – Đơn vị bầu cử số 1
Nguyễn Văn Trung – Đơn vị bầu cử số 3
Phạm Thị Ngọc Anh – Đơn vị bầu cử số 6
Tỉnh Ninh Bình
Phạm Thị Nhài – Đơn vị bầu cử số 1
Trần Nhật Anh – Đơn vị bầu cử số 3
Bùi Hồng Ngọc – Đơn vị bầu cử số 5
Tỉnh Phú Thọ
Quách Thanh Vân – Đơn vị bầu cử số 1
Lưu Thị Thúy Hằng – Đơn vị bầu cử số 3
Hà Thị Ly – Đơn vị bầu cử số 3
Trần Thu Thủy – Đơn vị bầu cử số 6
Tỉnh Quảng Ngãi
Siu Ngọc Trâm – Đơn vị bầu cử số 4
Nàng Xô Vi – Đơn vị bầu cử số 4
Tỉnh Quảng Ninh
Lương Công Quyết (Hòa thượng Thích Thanh Quyết) – Đơn vị bầu cử số 1
Tỉnh Quảng Trị
Phan Thị Diệu Quyến – Đơn vị bầu cử số 1
Tỉnh Sơn La
Lò Thị Huyền – Đơn vị bầu cử số 3
Tỉnh Tây Ninh
Phạm Thị Ngọc Hà – Đơn vị bầu cử số 3
Tỉnh Thanh Hóa
Nguyễn Lê Ngọc Linh – Đơn vị bầu cử số 5
Tỉnh Tuyên Quang
Vừ Mí Sính – Đơn vị bầu cử số 4
Tỉnh Vĩnh Long
Nguyễn Tấn Thụ – Đơn vị bầu cử số 2
Phần lớn các tỉnh đã đạt '50% cử tri' đi bầu cử vào trưa nay
Nguồn hình ảnh, Cổng thông tin điện tử Quốc hội Việt Nam
Chụp lại hình ảnh, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh
Đây là báo cáo của Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, Ủy viên Hội đồng Bầu cử Quốc gia, vào lúc 11 giờ 25 trưa nay 15/3.
Cụ thể, truyền thông Việt Nam dẫn lại lời bà Thanh rằng đã có 31/34 tỉnh đạt tỷ lệ trên 50% cử tri đi bầu cử. Ba tỉnh còn lại cũng đang áp sát con số này.
Các chức sắc Phật giáo ứng cử đại biểu Quốc hội
Nguồn hình ảnh, Giáo hội Phật giáo Việt Nam
Chụp lại hình ảnh, Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn – Phó Pháp chủ Hội đồng Chứng minh, Chủ tịch Hội đồng Trị sự đã bỏ phiếu tại đơn vị số 15, phường Nhiêu Lộc, TP HCM, sáng 15/3
Năm chức sắc Phật giáo được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội khóa mới tại TP Hà Nội, tỉnh Quảng Ninh, tỉnh Điện Biên, TP Cần Thơ và TP HCM, gồm:
Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm, Phó chủ tịch Hội đồng Trị sự, Trưởng ban Hoằng pháp Trung ương;
Hòa thượng Thích Thanh Quyết, Phó chủ tịch Hội đồng Trị sự, Trưởng ban Giáo dục Phật giáo Trung ương;
Thượng tọa Thích Đức Thiện, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội đồng Trị sự, Trưởng ban Phật giáo quốc tế Trung ương;
Thượng tọa Lý Minh Đức, Ủy viên Thường trực Hội đồng Trị sự, Phó trưởng ban Thường trực Ban Trị sự TP Cần Thơ;
Thượng tọa Thích Phước Nguyên, Phó tổng thư ký Hội đồng Trị sự kiêm Chánh văn phòng 2 Trung ương - là vị giáo phẩm lần đầu được giới thiệu tham gia ứng cử đại biểu Quốc hội.
Trong số năm vị trên, duy nhất chỉ có Thượng tọa Lý Minh Đức là đảng viên. Bốn người còn lại nằm trong số 64 ứng viên ngoài Đảng.
Bầu cử Quốc hội là biểu hiện 'tượng trưng cho thực hành dân chủ' ở Việt Nam
Nguồn hình ảnh, Getty Images
Chụp lại hình ảnh, Một điểm bỏ phiếu ở Hà Nội
Đưa tin về sự kiện bầu cử Quốc hội Việt Nam hôm 15/3, hãng tin Reuters viết:
Hàng chục triệu cử tri Việt Nam sẽ đi bỏ phiếu vào Chủ nhật để bầu ra 500 đại biểu Quốc hội từ danh sách ứng cử viên gần như hoàn toàn do Đảng Cộng sản cầm quyền đề cử.
Cuộc bầu cử diễn ra 5 năm một lần, trong đó gần 73,5 triệu cử tri đăng ký cũng sẽ lựa chọn các đại diện cho hội đồng nhân dân địa phương.
Đây được xem là một trong số ít biểu hiện mang tính tượng trưng cho việc thực hành dân chủ trong nhà nước độc đảng được kiểm soát chặt chẽ này, nơi những vị trí quyền lực nhất đã được các lãnh đạo cấp cao của Đảng Cộng sản quyết định trước khi cuộc bỏ phiếu diễn ra.
Quy trình bầu chủ tịch nước và thủ tướng
Quốc hội khóa 16 được bầu vào ngày hôm nay 15/3 và dự kiến họp kỳ đầu tiên vào ngày 6/4 để bầu và phê chuẩn các chức danh lãnh đạo nhà nước cho nhiệm kỳ mới.
Nếu như tổng bí thư, thường trực Ban Bí thư và các chức danh trong Đảng là do Đảng quyết, thông qua bỏ phiếu hoặc phân công, thì các vị trí còn lại – chủ tịch nước, thủ tướng, chủ tịch Quốc hội, phó thủ tướng, các bộ trưởng – theo luật là do Quốc hội bầu và phê chuẩn.
Tất nhiên, những người này phải được Đảng, ở đây cụ thể là Bộ Chính trị, sắp xếp trước và quy trình ở Quốc hội là để hiện thực hóa sự sắp xếp ấy của Đảng.
Theo nhà quan sát chính trị lâu năm Carl Thayer, "việc quyết định ai sẽ giữ cương vị chủ tịch nước và thủ tướng Chính phủ thuộc thẩm quyền của Bộ Chính trị."
"Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn sẽ được tham vấn và thực hiện quy trình nhân sự chủ tịch nước để Quốc hội Việt Nam bầu. Chủ tịch nước sau khi được bầu sẽ đề cử thủ tướng Chính phủ; và khi thủ tướng được Quốc hội phê chuẩn, người đứng đầu Chính phủ sẽ tiếp tục trình danh sách các thành viên nội các. Quốc hội sau đó sẽ tiến hành bỏ phiếu thông qua các đề cử này," ông giải thích với BBC News Tiếng Việt vào tháng 2/2026.
Các lãnh đạo 'thực hiện quyền cử tri'
Nguồn hình ảnh, Getty Images
Chụp lại hình ảnh, Tổng Bí thư Tô Lâm, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú và cử tri bỏ phiếu bầu cử tại khu vực bỏ phiếu số 02, phường Ba Đình, Thành phố Hà Nội
Nguồn hình ảnh, dangcongsan.vn
Chụp lại hình ảnh, Trưởng Ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí, Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc, Phó Chánh Văn phòng Trung ương Đảng Đặng Khánh Toàn (từ trái sang) bỏ phiếu bầu cử
Nguồn hình ảnh, dangcongsan.vn
Chụp lại hình ảnh, Chủ tịch nước Lương Cường bỏ phiếu sáng 15/3
'79 triệu người Việt Nam đi bầu cử'
Nguồn hình ảnh, Dangcongsan.vn
Sáng nay (15/3), gần 79 triệu cử tri cả nước sẽ tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, theo truyền thông Việt Nam.
Rất nhiều văn bản, nghị quyết từ trung ương xuống địa phương liên quan đến cuộc bầu cử này đã được ban hành.
Ở Trung ương, đã có 27 văn bản, tài liệu phục vụ công tác bầu cử được ban hành. Hội đồng Bầu cử Quốc gia ban hành 31 nghị quyết, 8 kế hoạch, 46 văn bản về quy trình, thủ tục, công tác nhân sự và tổ chức hội nghị giới thiệu người ứng cử, cơ cấu, số lượng, hồ sơ ứng cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031.
Các địa phương đã ban hành tổng số 6.636 văn bản lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức triển khai công tác bầu cử.
Cả nước đã thành lập 34 ủy ban bầu cử cấp tỉnh, 3.320 ủy ban bầu cử cấp xã; 182 ban bầu cử đại biểu Quốc hội; 724 ban bầu cử đại biểu HĐND cấp tỉnh; 22.401 ban bầu cử đại biểu HĐND cấp xã và 72.191 tổ bầu cử.
Ông Tô Lâm: 'Lựa chọn những người nhân dân tín nhiệm nhất'
Nguồn hình ảnh, Dangcongsan.vn
Ông Tô Lâm, Tổng Bí thư ĐCSVN, đã bỏ phiếu bầu cử tại Khu vực bỏ phiếu số 2 phường Ba Đình (Hà Nội).
Ông nói với báo chí Việt Nam sau khi thực hiện quyền cử tri tại nơi cư trú của mình rằng ông “cảm thấy rất phấn khởi” khi chứng kiến bà con cử tri tập trung đông đủ để tham gia cuộc bầu cử Quốc hội khóa 16 và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031.
“Đây là việc thực hiện quyền dân chủ trực tiếp để lựa chọn được những người mình tín nhiệm, tin tưởng để tiếp tục lãnh đạo đất nước, lãnh đạo các địa phương để phát triển,” ông Tô Lâm nói.
Sáng nay (15/3), gần 79 triệu cử tri sẽ tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội khóa 16 và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, theo truyền thông Việt Nam.
Vì sao bầu cử vào tháng 3 thay vì tháng 5?
Nguồn hình ảnh, Getty Images/BBC
Quy trình tổ chức đại hội Đảng vào tháng Một và bầu cử Quốc hội vào tháng Năm vốn là thông lệ được duy trì nhiều năm qua.
Tuy nhiên, tiền lệ này đã thay đổi khi cuộc bầu cử lập pháp năm nay được đẩy lên sớm hơn hai tháng, cụ thể là vào tháng Ba.
Điều này cũng giúp Quốc hội tổ chức kỳ họp đầu tiên vào tháng Tư, thay vì tháng Bảy như thường lệ, đồng nghĩa với việc nhiệm kỳ của Quốc hội khóa 15 rút ngắn khoảng ba tháng.
Việc điều chỉnh thời điểm bầu cử sang tháng Ba và họp vào tháng Tư giúp Quốc hội cắt giảm được kỳ họp định kỳ vào tháng Bảy như trước đây.
Mời các bạn đọc thêm về quy trình rút ngắn này tại đây.
Tiến trình bầu cử và công bố kết quả diễn ra như thế nào?
Nguồn hình ảnh, Getty Images
Vào ngày hôm nay 15/3, cuộc Tổng tuyển cử bầu đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 sẽ chính thức diễn ra trên phạm vi cả nước.
Chậm nhất ba ngày sau đó, Ủy ban bầu cử các cấp phải hoàn thành việc lập và gửi biên bản xác nhận kết quả bầu cử.
Ngày 22/3 là hạn chót để Ủy ban bầu cử cấp tỉnh gửi biên bản xác nhận kết quả bầu cử đại biểu Quốc hội về Hội đồng Bầu cử Quốc gia; đồng thời ấn định ngày bầu cử thêm (nếu có).
Chậm nhất vào ngày 25/3, Hội đồng Bầu cử Quốc gia phải công bố kết quả bầu cử và danh sách những người trúng cử đại biểu Quốc hội khóa 16.
Cũng trong thời điểm cuối tháng Ba, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa 14 dự kiến tổ chức Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 2 để chốt danh sách nhân sự lãnh đạo cấp cao (Chủ tịch nước, Thủ tướng, Chủ tịch Quốc hội...) giới thiệu cho Quốc hội bầu. Ngày tổ chức hội nghị vẫn chưa được công bố.
Vào ngày 4/4, Ủy ban bầu cử cấp xã lập biên bản tổng kết bầu cử đại biểu HĐND. Một ngày sau đó, việc xác nhận tư cách đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp dự kiến được hoàn thành.
Kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa 16 sẽ chính thức khai mạc vào ngày 6/4, nơi Quốc hội sẽ tiến hành quy trình "kiện toàn nhân sự" then chốt, bao gồm việc:
Bầu Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Quốc hội
Bầu Chánh án Tòa án nhân dân tối cao và Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao
Phê chuẩn bộ máy nội các Chính phủ nhiệm kỳ mới
Quốc hội thực sự có quyền lực hay không?
Khác với các Quốc hội ở nhiều quốc gia khác nơi đây là một nhánh quyền lực độc lập, Quốc hội Việt Nam đóng vai trò là cơ quan cụ thể hóa các chủ trương và quy định từ đảng cầm quyền thành hệ thống pháp luật.
Theo thông lệ, Ban Chấp hành Trung ương Đảng sẽ triệu tập hội nghị để ban hành các nghị quyết then chốt trước mỗi kỳ họp Quốc hội. Sau đó, Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội chịu trách nhiệm dẫn dắt việc triển khai và cụ thể hóa những nội dung này tại cơ quan lập pháp.
Minh chứng điển hình là trước kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa 16 vào đầu tháng 4, Hội nghị Trung ương 2 (khóa 14) diễn ra vào cuối tháng 3 sẽ quyết định danh sách nhân sự chủ chốt.
Các vị trí lãnh đạo cao nhất của Nhà nước, Chính phủ và các cơ quan tư pháp đều được Đảng thống nhất phương án trước khi đưa ra Quốc hội bầu chọn – một quy trình mà cựu Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn An từng khái quát là "Đảng giới thiệu, Quốc hội bầu".
Đi bầu là quyền hay nghĩa vụ?
Nguồn hình ảnh, VGP
Chụp lại hình ảnh, Ông Trần Lưu Quang – Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy TP HCM – đã được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội khóa 16, nhiệm kỳ 2026 – 2031
Theo Hiến pháp và pháp luật Việt Nam, việc đi bầu cử trước hết được quy định là một quyền của công dân, không phải nghĩa vụ – tức là bạn không vi phạm pháp luật nếu không đi bầu. Nhưng trong thực tế, vận hành và tuyên truyền, việc này thường được xem như một nghĩa vụ hành chính.
Về mặt pháp lý, bầu cử là một quyền của công dân.
Điều 27 của Hiến pháp quy định rõ: "Công dân đủ mười tám tuổi trở lên có quyền bầu cử và đủ hai mươi mốt tuổi trở lên có quyền ứng cử vào Quốc hội, Hội đồng nhân dân.”
Bên cạnh đó, Điều 2 của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân cũng tái khẳng định công dân từ đủ 18 tuổi trở lên có quyền bầu cử.
Trên thực tế, đi bầu được tuyên truyền là một nghĩa vụ.
Các kênh truyền thông nhà nước và bản tin loa phát thanh tại các khu dân cư thường nhắc nhở người dân chuẩn bị thực hiện "quyền và nghĩa vụ" của mình. Hệ thống chính trị thường huy động mạnh mẽ để đạt kết quả số cử tri đi bầu và số phiếu bầu gần như tuyệt đối (thường đạt hơn 99%)
Đối với nhiều cử tri, bầu cử được nhìn nhận như một nghĩa vụ hành chính hơn là một quyền chính trị gắn với lợi ích và tiếng nói của họ – đặc biệt khi người họ bầu tại đơn vị bầu cử nơi họ sinh sống sẽ không nhất thiết tiếp tục làm việc tại đó khi có sự điều động của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Chẳng hạn như trường hợp Bí thư Thành ủy TP HCM Trần Lưu Quang. Ông Quang đắc cử đại biểu Quốc hội khóa 15 nhờ sự tín nhiệm của cử tri khu vực Quận 4, Quận 7, huyện Nhà Bè và huyện Cần Giờ, TP HCM.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy, tới sát ngày bầu cử Quốc hội, ông được Đảng phân công làm Bí thư Thành ủy Hải Phòng, thời điểm mà danh sách ứng viên đã được chốt. Ông Quang tiếp tục vận động tranh cử tại các khu vực trên tại TP HCM, nơi cử tri biết rằng nếu sau khi được bầu và trúng cử, ông Quang sẽ chuyển công tác ra Hải Phòng.
