Data di-dor
Hyd yn hyn, mae’r data rwyt ti wedi ei weld yn ddata arwahanol.
Os byddwn ni’n cyfrif pethau, rydyn ni’n cael data arwahanol. Mae naid pendant rhwng y data, hy mae’n bosib cael \({4}\) car coch neu \({5}\) car coch ond gelli di ddim cael \({4}\frac{1}{2}\) car coch, na \({4.27}\) car coch. Mae maint esgidiau hefyd yn ddata arwahanol – gelli di gael maint \({4},~{4}\frac{1}{2},~{5},~{5}\frac{1}{2},~{6}\) ayyb – ond gelli di ddim cael maint \({4}\frac{3}{4}\) na maint \({6.2.}\)
Ar y llaw arall, mae data di-dor yn ddata a all fod yn unrhyw werth, ee amser, taldra a phwysau.
Oherwydd bod data di-dor yn gallu bod yn unrhyw werth, mae nifer di-ben-draw o ganlyniadau posib. Felly, mae’n rhaid grwpio data di-dor cyn gallu eu cyfleu mewn tabl amlder neu ddiagram ystadegol.
Grwpio data di-dor
Wrth ddewis grwpiau ar gyfer y data, gwna’n siŵr fod modd rhoi pob darn o ddata mewn un (a dim ond un) o’r grwpiau.
Enghraifft o ymchwiliad
Rwyt ti’n ymchwilio i faint o amser y mae pob aelod o’r dosbarth yn ei dreulio ar y we mewn wythnos. Edrycha ar y grwpiau dosbarthu isod – wyt ti’n meddwl eu bod nhw’n gywir?
Mae’r grwpiau hyn yn anghywir, achos gallwn ni roi’r amserau ’\({10}\) awr’ a ’\({20}\) awr’ mewn dau grŵp gwahanol.
Er enghraifft, gallwn ni roi’r amser \({10}\) awr yn y dosbarth \({0}\leq{amser}\leq{10}\) (lle mae amser yn llai na neu’n hafal i \({10}\) awr), a hefyd yn y dosbarth \({10}\leq{amser}\leq{20}\) (lle mae amser yn fwy na neu’n hafal i \({10}\) awr).
Mae’r grwpiau hyn yn anghywir hefyd, achos does dim modd rhoi’r amserau ’\({10}\) awr’ a ’\({20}\) awr’ yn unrhyw un o’r grwpiau.
Er enghraifft, does dim modd rhoi’r amser \({10}\) awr yn y grŵp \({0}\textless{amser}\textless{10}\) (lle mae amser yn llai na \({10}\) awr), na chwaith yn y grŵp \({10}\textless{amser}\textless{20}\) (lle mae amser yn fwy na \({10}\) awr).
Mae’r grwpiau hyn yn iawn. Mae ’\({10}\) awr’ wedi ei gynnwys yn yr ail grŵp, ond nid yn y cyntaf, ac mae ’\({20}\) awr’ wedi ei gynnwys yn y trydydd grŵp, ond nid yn yr ail.