اتهام فحاشی و سپس «فتوا»؛ چرا یک آهنگ ویدیویی نورا فتحی در هند ممنوع شده است؟

پس از جنجالی شدن آهنگ یک فلم هندی با بازیگری نورا فتحی و سنجی‌دت، دولت هند پخش این آهنگ را در همه پلتفورم‌ها ممنوع اعلام کرده است.

آهنگ «سرکه سرکه چنر تیری سرکه» از فلم «کی‌دی: دِ دیول»، به زبان کنادا، در شبکه‌های اجتماعی با انتقادهای گسترده‌ای روبه‌رو شد؛ بسیاری از کاربران گفته‌اند که متن این ترانه «مبتذل» است و آن را مصداق «فحشا» خوانده اند.

این آهنگ به افتادن چادر زن و برهنه شدن او پرداخته و در مجموع واژه‌ها و مضمون آن تحریک‌آمیز و نامناسب تلقی شده است.

در یک هفته گذشته این موضوع تا جایی بالا گرفت که کمیسیون ملی حقوق بشر هند به دولت مرکزی اخطار قانونی فرستاد و کمیسیون ملی زنان هند نیز به بازیگران و تهیه‌کنندگان فلم دستور داد برای ارائه توضیح در برابر این نهاد حاضر شوند.

به گزارش خبرگزاری (ANI)، اداره دارالافتای دانشگاه اسلامی علیگر نیز در این باره علیه نورا فتحی فتوایی صادر کرده است.

چند تن از هنرمندان مرتبط با این فلم نسبت به متن آهنگ ابراز تاسف کرده‌اند. منگلی، خواننده این آهنگ، در شبکه‌های اجتماعی از کاربران عذرخواهی کرده و وعده داده است نسخه تازه‌ای از آن منتشر کند.

رقیب عالم، ترانه‌سرای این اثر، نیز گفته است که هیچ‌یک از واژه‌های این آهنگ از خود او نیست و او فقط متن آن را از زبان کنادا به هندی ترجمه کرده است.

کَنّادا یکی از زبان‌های دراویدی بزرگ و زبان رسمی ایالت کرناتکه در جنوب هند است.

در همین حال، نورا فتحی که این ترانه بر روی او فلم‌برداری شده، در ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی گفته است که این ترانه را به زبان کنادا ضبط کرده و از معنای واژه‌هایی که می‌گفته آگاه نبوده است. او افزود: «به محض این‌که ترجمه هندی ترانه را شنیدم، تعجب کردم. می‌دانستم که به متن این ترانه اعتراض خواهد شد. همین موضوع را هم به کارگردان فلم گفتم و در هیچ جا برای تبلیغ این آهنگ شرکت نکردم.»

ممنوعیت آهنگ

در همین حال، جنجال مربوط به این آهنگ تا حدی بالا گرفت که به پارلمان هند نیز کشیده شد.

در ۱۷ مارچ، کمیسیون حقوق بشر هند به رِئیس اداره صدور گواهی فلم‌ها (CBFC)، وزارت اطلاعات و نشرات، و همچنین گوگل هند اخطاریه قانونی صادر کرد.

پس از آن، وزیر اطلاعات و نشرات هند در پارلمان اعلام کرد که این آهنگ از تمام پلتفورم‌ها در همه زبان‌ها حذف خواهد شد.

در همین میان، هیئت اداره سانسور هند اعلام کرد که این آهنگ پیش از انتشار برای دریافت تایید به این اداره ارائه نشده بود و این نهاد کنترل مستقیمی بر محتوای منتشرشده در انترنت ندارد.

این نخستین بار نیست که یک «آیتم سانگ» یا آهنگ ویژه در هند ممنوع می‌شود. اخیراً آهنگی به زبان هریانویِ از فلم «تاتیری» از خواننده بادشاه نیز پس از صدور ممنوعیت از تمام پلتفورم‌ها حذف شد.

پیش از این آهنگ‌های فلم‌های شرور (خِل‌نایک -۱۹۹۳) و راجا بابو (۱۹۹۴) در پلتفورم‌های دولتی مانند رادیوی سراسری هند و شرکت دولتی رسانه‌ای هند «دوردرشن» پخش نمی‌شدند.

در سینمای هند، «آیتم سانگ» یا ترانه ویژه به یک بخش موسیقایی در فلم گفته می‌شود که ممکن است ارتباط مستقیمی با داستان فلم داشته باشد یا نداشته باشد. این اصطلاح معمولا در فلم‌های هندی برای توصیف یک صحنه رقص پرانرژی، جذاب و گاه تحریک‌آمیز به کار می‌رود که در میان بخش‌های فلم گنجانده می‌شود.

بالیوود و «آیتم سانگ»

در بالیوود، سنت «آیتم سانگ» سابقه‌ای طولانی دارد.

به گفته سوپرنا شرما، روزنامه‌نگار و منتقد سینما، در دهه ۱۹۴۰ گاهی بازیگران مرد با پوشیدن لباس زنانه به رقص می‌پرداختند. سپس در دهه‌های ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰، کوکو مورای با اجرای ترانه‌های محبوبی مانند «پتلی کمر هی» از فلم برسات (۱۹۴۹) و «هی چین دل کهویی سی نظر» از فلم (۱۹۵۸) یاهودی شناخته شد.

سوپرنا شرما به بی‌بی‌سی گفت: «پس از دوران بازیگری کوکو، هلن در بالیوود به‌عنوان ملکه رقص شهرت یافت، اما هیچ‌گاه از او با عنوان «آیتم گرل» یاد نمی‌شد.»

در دوران فعالیت هلن نیز ترانه‌های موفقی مانند «یه میرا دل پیا کا دیوانه» از فلم دان (۱۹۶۷) و «پیا تو اب تو آجا» از فلم کاروان (۱۹۷۱) منتشر شد.

بر اساس مقاله‌ای که در هفته‌نامه اقتصاد و سیاست (Economic and Political Weekly) منتشر شده، اصطلاح «آیتم سانگ» و «آیتم گرل» (دختر ویژه) در سینمای بالیوود از دهه ۱۹۹۰ به بعد رواج پیدا کرد.

بر اساس این مقاله، اصطلاح «آیتم گرل» برای اولین بار پس از اجرای ترانه «چھیاں چھیاں» برای ملایکه ارورا، هنرپیشه، تهیه‌کننده و رقصنده هندی به کار رفت.

آقای شرما می‌گوید که «در بالیوود، آیتم گرل‌ها معمولاً تنها در یک آهنگ رقص می‌کنند و برای همان اجرا استخدام می‌شوند. در فلم نقش بزرگ یا مستقلی ندارند.»

رمیش بالا، منتقد سینما مقیم چنای هند، گفت که بازیگران امروزی به جای استفاده از اصطلاح «آیتم سانگ»، ترجیح می‌دهند از عبارت «آهنگ ویژه» (Special Song) استفاده کنند. او توضیح داد که در سینمای جنوب هند نیز در گذشته بازیگران از این نوع ترانه‌ها پرهیز می‌کردند و رقصندگانی مانند سیلک اسمیت یا دیسکو شانتی چنین نقش‌هایی را اجرا می‌کردند.

او به بی‌بی‌سی هندی گفت: «این‌طور نیست که چنین ترانه‌هایی قبلاً ساخته نمی‌شدند، اما ترانه‌سراهای آن زمان مهارت پنهان کردن معانی از طریق واژه‌ها را داشتند. امروزه متن ترانه‌ها بسیار صریح و گاه مبتذل شده است.»