بیماری که بریتانیا را نگران کرده؛ مننژیت چیست و چگونه منتقل میشود؟
منبع تصویر، Getty Images
دو نفر در منطقه کنت در جنوبشرق بریتانیا بر اثر مننژیت جان باختهاند و ۲۷ نفر دیگر نیز در پی شیوع «بیسابقه» این بیماری به آن مبتلا شدهاند یا مشکوک به ابتلا هستند.
شیوع این بیماری از اوایل ماه مارچ امسال در منطقه کنت آغاز شده و بهگفته مقامهای بهداشتی، شماری از موارد ابتلا با محیطهای اجتماعی پررفتوآمد از جمله یک کلوب شبانه در شهر کانتربری مرتبط دانسته شده است.
بهعنوان اقدام احتیاطی، به هزاران نفری که احتمال میرود در معرض این بیماری قرار گرفته باشند٬ از جمله برخی دانشجویان و دانشآموزان انتیبیوتیک و واکسین مننژیت نوع B ارائه میشود.
مننژیت و «مننژیت تهاجمی» چیست؟
مننژیت عفونت لایههای محافظ اطراف مغز و نخاع است. این بیماری میتواند هر کسی را درگیر کند، اما در نوزادان، کودکان خردسال، نوجوانان و جوانان شایعتر است و اگر بهسرعت درمان نشود، میتواند بسیار خطرناک باشد.
عامل این عفونت که میتواند برخی باکتریها یا ویروسها باشد٬ از طریق آزمایش قابل تشخیص است.
مننژیت باکتریایی نادرتر اما جدیتر از نوع ویروسی آن است و میتواند به مسمومیت خون (سپسیس) منجر شود و مغز را تحت تأثیر قرار دهد.
این نوع عفونت حاد و شدید «مننژیت تهاجمی» نامیده میشود؛ در این حالت، عفونت به جریان خون یا لایههای اطراف مغز نفوذ میکند.
نوع B باکتری مننگوکوک عامل بیشتر موارد بیماری مننگوکوکی، از جمله مننژیت در بریتانیاست و در شیوع کنونی در کنت نیز در ۹ مورد تأیید شده گزارش شده است.
باکتری مننگوکوک یکی از عوامل مهم مننژیت و سپسیس است.
منبع تصویر، Getty Images
آیا واکسین دارد؟
برای پیشگیری از مننژیت، واکسینهایی وجود دارد که میتوانند در برابر برخی از باکتریهای عامل این بیماری و همچنین مسمومیت خون (سپسیس) محافظت ایجاد کنند.
از جمله این واکسینها میتوان به واکسین مننژیت نوع B و واکسین مننژیت ACWY اشاره کرد که هر یک در برابر انواع مشخصی از باکتریهای عامل این بیماری مؤثرند.
این واکسینها معمولاً در سنین پایین، از نوزادی تا نوجوانی، توصیه میشوند، اما زمانبندی و دسترسی به آنها ممکن است در کشورهای مختلف متفاوت باشد.
این واکسینها حاوی باکتری زنده نیستند و نمیتوانند باعث ابتلا به مننژیت شوند.
همچنین برخی واکسینهای دیگر مانند واکسین ششگانه اطفال، واکسین پنوموکوک و واکسینهای سرخکان، اوریون، سرخجه و آبلهمرغان نیز میتوانند بهگونه غیرمستقیم خطر ابتلا به مننژیت را کاهش دهند.
بهطور کلی، ایجاد ایمنی پس از واکسیناسیون ممکن است چند هفته زمان ببرد و برخی واکسینها به دوزهای تقویتی نیاز دارند.
منبع تصویر، Getty Images
علائم مننژیت چیست و باید به چه نشانههایی توجه کرد؟
علائم مننژیت میتوانند بهطور ناگهانی ظاهر شوند و شامل موارد زیر باشند:
- دانههای پوستی که با فشار دادن (مثلا با یک گیلاس) محو نمیشوند
- شروع ناگهانی تب شدید
- سردرد شدید که بهمرور بدتر میشود
- سفتی گردن
- استفراغ و اسهال
- درد مفاصل و عضلات
- حساسیت به نور
- سردی شدید دستها و پاها
- تشنج
- گیجی یا هذیان
- خوابآلودگی شدید یا دشواری در بیدار شدن
منبع تصویر، Getty Images
مننژیت چگونه منتقل میشود و چطور میتوان از شیوع آن پیشگیری کرد؟
شیوع مننژیت نادر است، اما ممکن است در مکانهای پرجمعیت مانند دانشگاهها یا مراکز تفریحی رخ دهد.
برخی افراد بدون آنکه بیمار شوند، باکتری را در بینی یا گلوی خود حمل میکنند، اما میتوانند آن را از طریق تبادل بزاق مثلا هنگام سرفه، عطسه، بوسیدن یا حتی استفاده مشترک از ویپ یا سگرت الکترونیکی به دیگران منتقل کنند.
این عفونت میتواند از فرد مبتلا به مننژیت نیز منتقل شود، هرچند این حالت کمتر شایع است.
ممکن است یک فرد بیش از یکبار به مننژیت مبتلا شود.
بهترین راه برای جلوگیری از گسترش بیماری، تجویز انتیبیوتیک به افرادی است که احتمال میرود در معرض آن قرار گرفته باشند.
مننژیت یک بیماری جدی است که در افغانستان نیز وجود داشته و مواردی از آن، بهویژه در میان کودکان گزارش شده است. این بیماری معمولا بهصورت پراکنده دیده میشود و بهدلیل چالشهایی مانند دسترسی محدود به خدمات صحی و تشخیص دیرهنگام، میتواند خطرناک باشد.
