Tarihin Kano da jerin Sarakunanta daga 999 zuwa yau

Wannan makala ce da muka yi bayan da muka buƙaci ku aiko tambayoyinku a kan tarihin masarautar Kano a 2018. BBC ta ɗauki lokaci don samo amsar tambayoyin daga wajen masana tarihi na masarautar Kano.

Masarautar Kano tana cikin manyan masarautu a ƙasar Hausa a yammacin Afirka.

Tarihi ya nuna tsohuwar masarauta ce da aka kafa shekaru aru-aru tun zamanin jahiliyya kafin zuwan addinin Islama.

Masarautar ta taimaka wajen bunƙasa birnin Kano da Arewaci da ma Najeriya baki ɗaya.

Birnin na Kano ya kasance cibiyar kasuwanci a yankin Afirka ta yamma

Asalin Kalmar 'Kano'

Mutanen da suka fara zama a Kano maƙera ne da suka tashi daga garin Gaya domin neman ƙasa mai arziƙin tama, wadd za su sarrafa su yi ƙarfe da ita.

Mutanen sun yi dace da samun ƙasar mai ƙunshe da sinadarin tama, sannan kuma mai albarkar noma da ruwa da dazuzzuka da za a iya yin farauta.

Wajen ya kuma kasance mai matuƙar tsaro kasancewar akwai manyan duwatsu da tsaunuka, da mutane za su iya hawa su fake idan an kai musu hari.

Duwatsun su ne dutsen Dala da Goron Dutse da Fanisau da Jigirya da Magwan.

Akwai kuma koguna daban-daban da suka kewaye yankin, da suka hada da kogin Jakara, da kuma kogin Kano.

Hakan ya sa mutane da dama suka ringa yin kaura zuwa yankin domin zama.

Daga cikin mutanen da suka fi shahara cikin wadanda suka fara zama a yankin akwai wani jarumin mafarauci da ake cewa Kano, kuma sunansa ne aka sanya wa garin na Kano.

Farfesa Tijjani Muhammad Naniya wanda masanin tarihi ne ya ce har kawo yanzu masana ba su kai ga tantance lokacin da aka fara zama a yankin na Kano ba.

Sannan a cewarsa, masana ba su gama tantance mutanen wace Gaya ce suka fara zama a yankin na Kano ba. Ya ce akwai Gaya ta Kano da ta Nijar da kuma ta yankin Sakkwato.

Babu cikakken bayani kan lokacin da aka fara zama a yankin Kano, amma a cewar Dakta Naniya an taɓa gano wata maƙera a kusa da dutsen Dala da masana suka ce ta kai shekara 200 bayan Annabi Isa.

Hakan ya sa ake hasashen cewa garin Kano ya kafu kimanin shekaru 400 kafin addinin musulunci. Ma'ana a yanzu birnin ya kai shekara kusan 2000 da kafuwa.

Yaushe aka fara sarauta a Kano?

A lokacin da aka kafa garin Kano babu wani shugaba guda daya da ya hada kan jama'a a karkashin mulkinsa.

Jama'ar da suke zaune a ƙauyuka kamar Dala da Goron Dutse da Fanisau da Magwan da Jigirya duk suna ƙarƙashin shugabanci ne na mutanen da suke tare da su.

Daga baya ne da garuruwan suka fara bunƙasa, sannan dangantaka tsakaninsu ke ƙara inganta a lokacin ne aka samu shugaba guda ɗaya da ya haɗa kan mutanen.

Barbushe da sarautar Kano

Barbushe, wani shahararren mafarauci ne da masana tarihi suka ce shi ne mutum na farko da ya haƙa ƙauyukan a ƙarƙashin ikonsa a lokaci guda.

Barbushe ne ya kuma kafa shugabancin Kano.

Masana tarihi na cewa Barbushe jika ne na kimanin 15 ga mutumin da ya fi shahara cikin wadanda suka fara zama a garin, kuma aka bai wa birnin sunansa wato Kano.

DaktaTijjani Naniya ya ce masana tarihi sun fi karkata ga cewa Barbushe shi ne mutumin da ya fara haɗa ƙauyukan Kano waje ɗaya ta fuskar shugabanci da kuma addini.

"A lokacinsa ne addinin bautar Tsumburbura ya shahara, kuma Barbushe shi ne babban bokan Tsumburbura. Sha'anin addini shi ne babban abin da ya fara haɗa kan mutanen Kano."

Bayan zamanin Barbushe da kimanin shekara 200 aka samu wasu mutane daga yankin Daura da suka ci Kano da yaƙi suka kafa sarauta a ƙarƙashin Bagauda a shekarar 999.

Gidajen sarautar Kano

Masana sun haɗu cewa akwai gidaje da dama da suka yi mulkin Kano tun daga 999 zuwa yanzu.

Masanan sun ce tun daga kan Sarki Bagauda dan Bayajidda har kan sarkin Kano na ƙarshe kafin Fulani wato Sarki Alwali dukkanin su daga jini ɗaya suke.

Sai dai an ci gaba da samun sauye-sauye a tsarin shugabancin da kuma rungumar wasu sabbin abubuwa.

Masarautar Kano ta rabu ne zuwa gidaje biyar kamar haka:

Gidan Bagauda

Gidan Rumfa

Gidan Kutumbi

Sarki Suleimanu ɗan AbaHama

Sarki Sulaimanu shi ne sarki na 44, amma shi ne sarki na farko a cikin sarakunan Fulɓe.

Lokacin da aka yi jihadi aka kori Sarki Alwali an naɗa Sulaimanu ne a matsayin Sarki na ɗaya a daular Fulani.

Gabanin naɗa shi, shi ne limamin manyan gidajen da suka haɗu suka yi jihadi. Kuma mafi karancin shekaru a cikinsu.

Ya yi sarautar Kano a tsakanin shekarar 1805 zuwa shekarar 1819 miladiyya kafin Allah ya kawo ƙarshen mulkinsa.

Sarki ne malamin addinin Musulunci, wanda masana tarihi suka bayyana cewa yana da sauƙin kai da amana da girmama mutane musamman ɗaliban ilimi da almajirai.

Gidan Dabo

Sarakunan Fulani bayan zuwan Turawa

Sarakunan Kano da suka karɓi Musulunci