حمله آمریکا به کشتی ایرانی در آب‌های نزدیک سری‌لانکا؛ انتقادها از دولت هند اوج گرفت

روز چهارشنبه، چهارم مارس، آمریکا ویدئویی منتشر کرد که نشان می‌داد یکی از زیردریایی‌های این کشور در اقیانوس هند پس از حمله به یک کشتی جنگی ایران، آن را غرق می‌کند.

این حمله حدود ساعت پنج صبح در نزدیکی شهر گاله در جنوب سری‌لانکا رخ داد.

دولت سری‌لانکا بعدا گفت که ۳۲ ملوان نجات داده شدند و۸۴ جسد پیدا شده و جست‌وجو برای پیدا کردن افراد دیگر ادامه دارد.

عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، گفته است این کشتی به دعوت نیروی دریایی هند به آن منطقه رفته بود و بدون هیچ هشدار قبلی غرق شد.

پس از این حمله، سوال‌های زیادی مطرح شده است: چرا این حمله در فاصله‌ای چنین دور از ایران انجام شد؟ آیا حمله قانونی بود؟ آیا این حمله به این معناست که این جنگ حالا به کشورهای منطقه نزدیک‌تر می‌شود؟ آیا هند به هر شکل مسئول امنیت کشتی ایرانی بوده است؟

چه چیزهایی درباره این حمله مشخص است؟

آمریکا گفته است که برای غرق کردن کشتی جنگی ایران از اژدر مارک ۴۸ استفاده کرده است.

از این سلاح برای حمله به زیردریایی‌ها یا کشتی‌های جنگی استفاده می‌شود. این موشک از زیردریایی‌ها، کشتی‌های جنگی یا حتی هواپیماها پرتاب می‌شود.

بر اساس اعلام نیروی دریایی آمریکا، همه زیردریایی‌های این کشور به این نوع موشک‌ها مجهزند. نیروی دریایی آمریکا در سه دهه اخیر از این نوع موشک شلیک‌شونده از زیردریایی استفاده کرده است. نسخه جدید آن حدود هزار و ۷۰۰ کیلوگرم وزن دارد.

چرا این حمله در فاصله‌ای چنین دور از خاک ایران انجام شد؟ ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح آمریکا، در نشستی خبری گفت: «عملیات ما در سراسر منطقه و در سراسر جهان ادامه خواهد داشت.»

این سخنان به روشنی نشان‌دهنده هدف آمریکا است.

آیا این حمله قانونی است؟

دولت سری‌لانکا به پارلمان این کشور گفته است محل غرق شدن این کشتی حدود ۳۵ کیلومتر با بندر گاله در جنوب سری‌لانکا فاصله داشته است.

راحول ناریچانیا، وکیل ارشد و کارشناس حقوق دریایی و تجارت بین‌الملل، به بی‌بی‌سی گفت: «تا ۱۲ مایل دریایی از ساحل هر کشور دریای سرزمینی آن کشور محسوب می‌شود. این به آن معناست که هر حادثه‌ای که در آنجا رخ دهد مثل این است که در خشکی اتفاق افتاده باشد و همه قواعد حقوقی در موردش اعمال می‌شود.»

او گفت که «فراتر از دریای سرزمینی، منطقه‌ای تا ۲۰۰ مایل دریایی، منطقه اقتصادی انحصاری است. در اینجا کشور در زمینه نفت و گاز، ماهیگیری و شبیه آن بعضی حقوق تجاری به دست می‌آورد. اما این منطقه مثل دریای سرزمینی نیست.»

او افزود: «حال اگر این حادثه در قلمروی سری‌لانکا رخ داده بود، سری‌لانکا کاملا حق داشت این موضوع را در سطح بین‌المللی مطرح کند. برای مثال اگر غرق شدن این کشتی خطر نشت نفت ایجاد کند، یا رفت‌وآمد بقیه کشتی‌ها را مختل کند، یا منافع تجاری سری‌لانکا را تحت تاثیر قرار دهد، سری‌لانکا می‌تواند اعتراض کند.»

دریاسالار سودیر پیلای، افسر پیشین نیروی دریایی هند، گفت: «اینکه آغاز این درگیری از طرف آمریکا و اسرائیل قانونی یا از نظر سیاسی درست بوده است یا نه، سوالی متفاوت و قابل بحث است. اما پس از شروع جنگ، اگر یک کشتی جنگی دشمن آمریکا (اینجا یعنی ایران) در دریای آزاد باشد، هدف نظامی مشروع به حساب می‌آید.»

بر اساس نقشه وزارت دفاع آمریکا و اطلاعاتی که ژنرال دن کین در روز چهارم مارس ارائه کرد، ناو هواپیمابر «یواس‌اس آبراهام لینکلن» در دریای عرب مستقر است. این یکی از بزرگ‌ترین ناوهای هواپیمابر جهان است.

ایالات متحده گزارش داده است که ایران از اوایل فوریه حضور نظامی‌اش را در مناطق اطراف افزایش داده است.

کشتی‌های جنگی آمریکا هم در دریای عرب در نزدیکی سواحل غربی هند دیده شده‌اند.

هند روشن کرده است که به نیروی دریایی آمریکا اجازه نداده است از بنادرش استفاده کند.

کارشناسانی که با آن‌ها گفت‌وگو کردیم می‌گویند این حملات ادامه عملیاتی است که از ۲۸ فوریه شروع شده است. آن‌ها می‌گویند آنچه نزدیک سری‌لانکا رخ داد را باید در همین چارچوب دید.

درک این نکته مهم است که عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، درباره این حمله هشدار داده و گفته است ایالات متحده از اقدامش پشیمان خواهد شد چون شروع‌کننده این دست حمله‌ها بوده است.

هند چه کاری می‌توانست انجام دهد؟

نیروی دریایی هند، در بیانیه‌اش در روز پنجم مارس، گفت که پس از حمله به کشتی جنگی ایران، چندین عملیات کمک‌رسانی را هم با همکاری سری‌لانکا انجام داده است.

به گفته دریاسالار سودیر پیلای، در این شرایط هند از نظر قانونی نمی‌توانست کاری برای محافظت از کشتی در برابر حمله انجام دهد. زیرا اگر چنین می‌کرد، هند به عنوان یکی از طرف‌های درگیری تلقی می‌شد.

او گفت: «اگر این کشتی در آب‌های سرزمینی هند یا در یک بندر هند قرار داشت، تحت حفاظت بی‌طرفی هند قرار می‌گرفت و هیچ طرفی اجازه حمله به آن را نداشت.»

او افزود: «اما از آنجا که این کشتی نه در قلمروی ما بود و نه در بندر ما، قواعد جنگ دریایی به کشورهای درگیر اجازه می‌دهد آن را یک هدف نظامی بدانند. اگر هند برای محافظت از کشتی، کشتی‌های جنگی خود را اعزام می‌کرد، این به عنوان پیوستن هند به درگیری تلقی می‌شد.»

به گفته کارشناسانی که با آن‌ها گفت‌وگو کردیم، پس از انجام رزمایش دریایی در هند، امنیت کشتی جنگی بر عهده همان کشور و خود آن کشتی است.

از نظر دیپلماتیک، هند از مذاکره حمایت می‌کند و خواهان پایان جنگ است.

انتقاد شدید مخالفان دولت هند

رهبران مخالفان دولت هند حمله آمریکا را به این ناو ایرانی محکوم کرده‌اند و نارندرا مودی، نخست‌وزیر، را هدف انتقاد قرار داده‌اند.

بسیاری از کارشناسان و دیپلمات‌های پیشین هم سکوت دولت هند در این مورد را زیر سوال برده‌اند.

سخنگوی حزب کنگره، سوپریا سریناته، در شبکه‌های اجتماعی نوشت: «این ملوانان ایرانی برای یک رویداد به هند آمده بودند. ما آن‌ها را دعوت کرده بودیم؛ آن‌ها مهمان ما بودند. هنگام بازگشت، یک زیردریایی آمریکایی به کشتی آن‌ها حمله کرد و آن‌ها را کشت.»

او همچنین نوشت:«اما هیچ واکنشی از نخست‌وزیر مودی دیده نمی‌شود. این نشانه بزدلی غیرقابل قبول است.»

سانجای سینگ، نماینده حزب «عام آدمی»، با انتشار ویدیویی از کشتی ایرانی به این حادثه واکنش نشان داد.

او نوشت: «ایران به دعوت هند کشتی‌اش را فرستاد. این کشتی توسط آمریکا هدف قرار گرفت. بیش از ۱۰۰ ملوان کشته شده‌اند. مهمانان ما کشته شدند اما مودی سکوت کرده است.»

پریانکا بهارتی، سخنگوی حزب راشتریه جاناتا دال، هم در این‌باره از دولت سؤال کرده است.

پریانکا بهارتی در ایکس پرسیده است:«یک زیردریایی آمریکایی کاملاً مسلح، به یک ناوشکن، که از مأموریتی غیررزمی بازمی‌گشت، حمله کرده است. چرا هند واکنش نشان نداد؟»