تنش با ایران، شکاف‌های سیاست خارجی ترامپ را آشکار کرد

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در نشست هفته پیش هیئت صلح، ائتلافی که برای ثبات‌بخشی به خاورمیانه تشکیل داده، ضرب‌الاجل دیگری به ایران داد. این منطقه‌ای است که ممکن است به‌زودی به میدان جنگ تازه کشیده شود.

تناقض هم‌زمان دعوت به صلح و تهدید به اقدام نظامی، تضادهای درونی حاکم بر سیاست خارجی آقای ترامپ در دوره دوم ریاست‌جمهوری او را بیش‌از‌پیش نمایان کرده است.

شاید هیچ‌ کجا این تناقض آشکارتر از بن‌بست میان واشنگتن و تهران نباشد؛ تنشی که به‌سرعت بالا گرفته و حالا ممکن است به بزرگ‌ترین کارزار آمریکا در سال‌های اخیر منجر شود.

دونالد ترامپ گفته است ترجیح می‌دهد راه‌حلی دیپلماتیک در قالب توافقی حاصل شود که به برنامه تسلیحات هسته‌ای ایران پایان دهد. یک مقام کاخ سفید پیشتر گفت دستیابی به چنین توافقی برای ایران «بسیار عاقلانه» خواهد بود.

با وجود همه سخنانی که درباره دیپلماسی مطرح شده، دونالد ترامپ در هفته‌های اخیر مواضع خود علیه جمهوری اسلامی را تندتر کرده و به گفته تحلیلگران، دستور داده است بزرگ‌ترین آرایش و تقویت نظامی آمریکا در خاورمیانه از زمان جنگ عراق در سال ۲۰۰۳ انجام شود.

این مورد نمونه‌ای برجسته دیگر از تمایل دونالد ترامپ به استفاده از نیروی نظامی در دوره دوم ریاست‌جمهوری او است؛ آن هم فراتر از آنچه حامیانش انتظار داشتند و بدون کسب مجوز از کنگره.

تهدید آقای ترامپ به حمله به ایران را نمی‌توان صرفا تاکتیک مذاکرات دانست؛ زیرا آخرین بار که او رقیبی را با گزینه نظامی تهدید کرد، با حمله ماه ژانویه به ونزوئلا نشان داد که حرفش را عملی می‌کند.

آن عملیات، دست‌کم بنا بر تعریف دولت آمریکا، هدفی نظامی و محدود داشت و در نهایت به دستگیری موفق نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور پیشین ونزوئلا، انجامید.

اما در مورد ایران، توجیه و منطق آغاز کارزار نظامی دیگر به‌مراتب مبهم‌تر است.

آقای ترامپ نمی‌خواهد ایران به سلاح هسته‌ای دست یابد؛ اولویتی که متحدانش هم در آن با او هم‌‌نظر هستند.

جمهوری اسلامی، که بر اثر تحریم‌های اقتصادی و اعتراض‌های گسترده علیه حاکمیت به رهبری علی خامنه‌ای، تضعیف شده، نشانه‌هایی از آمادگی برای مذاکره بر سر موضوع غنی‌سازی اورانیوم بروز داده است.

مذاکرات غیرمستقیم آمریکا و ایران به دلیل پافشاری ایالات متحده بر این موضوع که تهران باید برنامه موشک‌های بالستیک و حمایت از گروه‌های نیابتی خود در منطقه را هم محدود کند یا کنار بگذارد، به بن‌بست خورده است.

هر چند مذاکرات ممکن است به مانع خورده باشد، آقای ترامپ هنوز روشن نکرده است که چرا فکر می‌کند حمله دوباره به ایران در مقطع فعلی، آن هم کمتر از هشت ماه پس از حمله ایالات متحده در ژوئن گذشته، هدفش را تامین خواهد کرد.

دونالد ترامپ بارها تاکید کرده است که حمله پارسال آمریکا به ایران، تاسیسات هسته‌ای این کشور را «نابود کرده است».

او توضیح نداده است که اگر واقعا چنین باشد، چرا حمله‌ای دیگر ضرورت دارد و دقیقا چه اهداف جدیدی قرار است هدف قرار بگیرند.

برخلاف ونزوئلا، اهداف کلان دونالد ترامپ در قبال ایران هنوز تا حد زیادی مبهم و نامشخص است.

آیا واشنگتن می‌خواهد راه تغییر حکومت در ایران را هموار کند؟

آیا برای واکنش نظامی ایران، که شاید پایگاه‌های آمریکا در منطقه را هدف قرار دهد، آمادگی دارد؟

در صورت طولانی شدن درگیری، این وضعیت چه تاثیری بر دیگر اهداف راهبردی آمریکا در خاورمیانه خواهد داشت، از جمله روند بازسازی غزه که تحت هدایت «هیئت صلح» دنبال می‌شود؟

دونالد ترامپ توضیح چندانی درباره دیدگاهش در مورد سناریوهای احتمالی روز پس از حمله ارائه نکرده است.

نقش اسرائیل در یک حمله احتمالی هم روشن نیست.

اسرائیل پارسال در حمله به ایران با آمریکا همراه شد و بسیاری انتظار دارند که دوباره در کارزار احتمالی جدید آقای ترامپ، در آن مشارکت کند.

آقای ترامپ، با نزدیک شدن به زمان اولین سخنرانی سالانه «وضعیت کشور» در دور دوم ریاست‌جمهوری‌اش در هفته آینده، با فشار مضاعفی روبه‌رو است تا توضیح دهد که حمله احتمالی به ایران، چگونه با برنامه‌های سیاسی داخلی او همخوانی دارد.

دونالد ترامپ در انتخابات ۲۰۲۴ با وعده خارج کردن آمریکا از درگیری‌های خارجی وارد رقابت شد؛ موضعی که در میان پایگاه «عظمت را دوباره به امریکا برمی‌گردانیم»، «ماگا»، او و بسیاری از جمهوری‌خواهان کنگره، که با مداخله آمریکا در کشورهایی مثل اوکراین مخالف‌اند، محبوب است.

با وجود این دونالد ترامپ از زمان آغاز به کارش، دستور چند حمله را صادر کرده است؛ از سوریه، ونزوئلا و ایران گرفته تا عملیات علیه قایق‌های مظنون به قاچاق مواد مخدر در منطقه کارائیب.

یک کارزار هوایی طولانی‌ مدت در ایران ممکن است در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا بخشی از حامیان دونالد ترامپ را از او دور کند؛ به‌ویژه در شرایطی که نظرسنجی‌ها از افزایش نارضایتی رای‌دهندگان از نحوه مدیریت او در موضوعاتی مثل مهاجرت و اقتصاد خبر می‌دهد و تمرکز رئیس‌جمهور بر سیاست خارجی هم با انتقادهایی روبه‌رو شده است.

حمله‌ای گسترده به ایران، با تلاش‌های آقای ترامپ برای دستیابی به جایزه صلح نوبل هم در تضاد خواهد بود.

دونالد ترامپ گفته است از زمان آغاز دوره دوم ریاست‌جمهوری‌اش به هشت جنگ پایان داده و به همین دلیل شایسته این جایزه است؛ ادعایی که بسیاری آن را محل تردید می‌دانند.

در تاریخ آمریکا بی‌سابقه است که رئیس‌جمهوری همزمان با به‌کارگیری قدرت نظامی در خارج از مرزها، برای دستیابی به معتبرترین جایزه صلح جهان نیز فعالیت تبلیغاتی گسترده‌ای داشته باشد.

این حجم از ابهام باعث شده است جهان درباره انگیزه‌های دونالد ترامپ در نزدیک‌تر کردن آمریکا به آستانه جنگ با ایران گمانه‌زنی کند.

اما ممکن است رئیس‌جمهور دقیقا به دنبال همین وضعیت باشد.

دونالد ترامپ از زمان بازگشت به کاخ سفید در سال گذشته، ظاهرا از ایفای نقش مرد اول معاملات و توافق‌های جهان لذت می‌برد.

دونالد ترامپ ریاست رویدادهای متعدد امضای توافق‌نامه‌ها و نشست‌های بین‌المللی، از جمله نشست «هیئت صلح» در واشنگتن، را بر عهده داشته است.

سیاست تعرفه‌ای او کشورهای دیگر را ناچار کرده است تا به دنبال توافق‌های تجاری مطلوب‌تر با آمریکا باشند؛ موضوعی که آقای ترامپ را در کانون مذاکرات حساس و سرنوشت‌ساز بر سر اقتصاد جهان قرار داده است.

دونالد ترامپ ماه گذشته با حمله به ونزوئلا و طرح پیشنهاد تسلط آمریکا بر گرینلند دانمارک، بار دیگر در کانون توجه افکار عمومی جهان قرار گرفت.

اختلاف بر سر گرینلند نمونه دیگری بود که در آن سایر کشورها برای تفسیر نیت واقعی دونالد ترامپ با دشواری روبه‌رو شدند.

دونالد ترامپ درباره ایران گفته است که جهان باید منتظر بماند و ببیند او چه تصمیمی خواهد گرفت.

او گفت: «ما باید به یک توافق معنادار برسیم، وگرنه اتفاقات بدی رخ خواهد داد.»