TOOS, Duqeymaha Iiraan oo weli gobolka ku socda maalintii 34-aad

Tebin toos ah

1. Saacad ka horTrump oo hanjabay shuruudna ku xiray joojinta dagaalka

   Madaxweynaha Mareykanka, Donald Trump, ayaa ku hanjabay inuu xoojin doono weerarrada ka dhanka ah Iiraan.

   Trump ayaa u muuqda inuusan dheg jalaq u siin cadaadiska uga imanaya dhinacyada kala duwan, oo ah inuu joojiyo dagaalka ka dhanka ah Iiraan.

   Digniintan ayaa timid saacado yar ka dib markii tiro ka mid ah khubarada sharciga caalamiga ah ay soo saareen warqad ay kaga digayaan xadgudubyo halis ah oo ka dhan ah sharciga oo la sheegay inay geysteen Mareykanka, Israa'iil, iyo Iiraan.

   Khubaradu waxay walaac ka muujiyeen hadallada hanjabaadda ah ee Mr. Trump intii uu ololahu socday.

   Madaxweynaha ayaa mar kale ku hanjabay inuu weerari doono kaabayaasha dhaqaalaha ee Iiraan, sida burburinta buundooyinka iyo xarumaha korontada, kuwaas oo loo arki karo dambiyo dagaal.

   Khamiistii, Mareykanka iyo Israa'iil waxay weerareen buundo dhisme ku socota, iyo sidoo kale xarun taariikhi ah oo soo saarta dawooyinka tallaallada.

   Saacado ka hor, Donald Trump ayaa muuqaal laga duubay weerarkii Mareykanka ee buundada soo dhigay baraha bulshada, isagoo ku qoray: "Waa waqtigii Iiraan ay heshiis gaari lahayd ka hor inta aysan goori goor tahay."

   Dhanka kale, Labada warshadood ee birta ugu waaweyn Iiraan ayaa la xiray.

   Warshadahan ayaa albaabada loo laabay kadib dhowr jeer oo duqeymo cirka ah oo ay geysteen diyaaradaha dagaalka ee Mareykanka iyo Israa'iil, sida ay sheegeen shirkadaha gacanta ku haya.

   "Qiyaasteenna bilowga ah waxay tahay in dib u bilaabista cutubyadan ay qaadan doonto ugu yaraan lix bilood iyo ilaa hal sano," ayuu yiri Mehran Pakbin, oo ah ku xigeenka madaxa hawlgallada ee Shirkadda Birta Khuzestan ee koonfur-galbeed Iiraan, iyadoo ay soo xigatay warbaahinta Iiraan.

   Shirkadda Mobarakeh Steel Company, waxay sheegtay in khadadka wax soo saarka ee bartamaha dalka "gebi ahaanba la xiray ka dib weerarradii tirada badnaa".

   Sidoo kale akhriso:

   Maxay tahay sababta aysan Iiraan u weerarin dalka Cumaan?

   Muxuu yahay walwalka soo foodsaaray hogaamiyaha Kuuriyada Waqooyi?

   Muxuu Trump ugu oggolaaday Pakistan inay dhexdhexaadiso dagaalka Iran?

2. 2 Saacadood ka horMaxaa xalay ka dhacay Bariga Dhexe?

   Seeriga digniinta ayaa laga maqlayay Bariga Dhexe habeennimadii xalay.

   Waa tan warbixin kooban oo ku saabsan meelaha ilaa hadda laga soo weriyay weerarro, iyadoo Iiraan, Mareykanka iyo Israa'iil ay sii wadaan inay is dhaafsadaan rasaas maalintii 35aad ee dagaalka.

   Lubnaan: Ciidamada Difaaca Israa'iil (IDF) ayaa ku warramaya inay dhammaystireen "weerar bartilmaameedsan oo ka dhacay koonfurta Lubnaan", kaas oo ay sheegeen inay ku dileen 15 xubnood oo ka tirsan Xisbullah. Waxay sidoo kale soo saartay amarro cusub oo lagu daadgureynayo dadka deggan xaafadaha koonfurta Beirut.

   Iiraan: Dadka ku nool Tehran ayaa BBC-da uga warramay xaaladdooda ka dib markii buundo ku dhow caasimadda la duqeeyay Khamiistii.

   Israa'iil: Ciidamada Difaaca Israa'iil ayaa sheegay in gantaallo looga soo riday Iiraan habeennimadii xalay, halka afhayeenka militariga ee kooxda Xuutiyiinta ee ay taageerto Iiraan ee Yemen ay sheegtay in kooxdu ay "gantaallo ballistic ah" ku tuurtay bartilmaameedyada Israa'iil.

   Kuwait : Adeegyada gurmadka degdegga ah ayaa ku howlanaa dab ka kacay warshad saliidda lagu sifeeyo oo ku taala Kuwait, ka dib markii ay ku dhaceen diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Iiraan. Si gaar ah, warshad biyaha lagu sifeeyo ayaa la weeraray.

   Imaaraadka: Imaaraadka Carabta ayaa sheegay in difaaceeda cirka uu "ku lug leeyahay weeraro gantaallo iyo diyaarado aan duuliye lahayn oo ka yimid Iiraan".

   Sacuudi Carabiya: Wasaaradda Difaaca Sacuudi Carabiya ayaa sheegtay inay qabatay oo ay burburisay dhowr diyaaradood oo aan duuliye lahayn Jimcihii.

   Baxrayn: Waxay dadka weydiisatay inay hoy ka dhigtaan meelo ammaan ah, ka dib markii seeriga digniinta la maqlay.

   Sidoo kale akhriso:

   Maxay tahay sababta aysan Iiraan u weerarin dalka Cumaan?

   Muxuu yahay walwalka soo foodsaaray hogaamiyaha Kuuriyada Waqooyi?

   Muxuu Trump ugu oggolaaday Pakistan inay dhexdhexaadiso dagaalka Iran?

3. 3 Saacadood ka horMa saacaddii qiyaamaha ayaa soo dhawaatay?

   Saacadda laga matalay in ay tahay tan qiyaamaha, taas oo muujineysa sida aadanuhu ugu dhawyahay dhanka burburka ayaa waxa hal ilbiriqsi u durugtay dhanka hore 89 ilibiriqsina u jirsatay xilliga kala bayrka.

   Barnaamijka lagu magu magacaabo Saynisyahanadda Atamka ee (BAS) oo saacada rakiba sanad walba, ayaa waxa uu sheegay in – khataraha dhanka hubka nukleyrka ee taagan, sida qaldan ee loo isticmaalo biology ga aadka u horumaray, garaadka macmalka ah iyo sidoo kale isbadalka cimilada in ay yihiin waxyaabaha aasaaska u ah baqdinta la qabo.

   Danial Holz, oo ah madaxa barnaamijka gaar ahaan guddigiisa Sayniska iyo Ammaanka, ayaa waxa uu sheegay in talaabadaan ay qaaday saacaddu "ay digniin u tahay dhammaan hugaamiyaasha caalamka".

   Saacaddaan ayaa markii ugu horeysay waxaa lagu saxay in ay joogto 7 daqiiqo ka hor xilliga saqda dhexe sanadkii 1947 dii. Sanadkii la soo dhaafay sagaashan daqiiqo ayay u jirtay dhanka hoogga adduunka balse waxaba kuma darsamin oo intaas ma dhaafin.

   Bayaanka Talaadadii ay soo saareen BAS - oo ah hay'ad samafal oo fadhigeedu yahay Chicago – waxaa lagu yiri: "Marka ay saacadda hal ilbiriqsi oo kaliya u jirsato saqda dhexe, waxaan diri doonnaa digniin adag.

   "Maadaama dunidu ay mar horeba si khatar ku sii socotay, ilbiriqsi kasta oo is roga waa in loo qaataa calaamad muujinaysa khatar aad u daran iyo digniin aan la garan karin waxa ku xiga oo ah in ilbiriqsi kasta oo loo sii dhawaado dhanka saqda dhexe uu kordhinayo suurtagalnimada musiibo caalami ah."

   Sii akhri

4. 4 Saacadood ka horKaniini Soomaalidu aad u isticmaasho oo khatar ku ah xubin muhiim ah

   Waxaa laga helaa farmashiyeyaasha iyadoo uusan dhaqtar qorin, kaniinigan pracetamol-ka waa mid ka mid ah dawooyinka aadka looga isticmaalo adduunka.

   Dalka Mareykanka, waxaa lagu qiyaasaa in sanadkii la iibiyo ilaa 49,000 oo tan, amaba in 298 kaniini ah ay sanadkii kusoo aadeyso qofkiiba.

   Dalka UK, celcelis ahaan 70 xabbo oo kaniinigan ah ayaa qofkii kusoo aada sanadkii.

   Inkastoo qarniyo la yaqaannay kaniinigan, haddana weli si qoto dheer uma aysan baarin saynisyahannada.

   Saameynta kaniinigan ayaa kala duwan: Dadka qaar ayaa ka sheegta dhabar-xanuun, kuwo kalena waxay isku arkaan calaamado kale.

   Hal arrin oo u cad khubarrada, ayaa si kastaba, waxay tahay khatarta ay leedahay in la iska badiyo kaniinigan: kaniinigan waa waxa ugu badan ee sababa inuu beerku howlgab noqdo marka la eego dalalka Mareykanka iyo UK, taasoo sababtay qeylo-dhaanta ururro badan oo caafimaad.

   Khatarta waxaa qeyb ka ah sida fudud ee lagu heli karo kaniinigan iyo iyadoo aysan ku caddeyn xadka isticmaalkiisa.

   Maxaa caddeeymo ah oo laga hayaa?

   Sii akhri

5. 4 Saacadood ka horIiraan oo dal kale u ogolaatay in maraakiibteedu maraan Hormuz

   Dalka Filibiin oo ka tirsan qaaradda Asia, ayaa sheegtay in Iiraan ay u ogolaatay maraakiibteeda inay si nabad ah uga gudbaan marin biyoodka Hormuz.

   Xoghayaha Arrimaha Dibadda ee Filibiin, Teresa Lazaro, ayaa sheegtay inay muddo la xirriireysay Iiraan, si ay ugala xaajoodto sidii ay u heli lahayd ogolaansho ay maraakiibteeda ku maraan marinkaas.

   Sida uu sheegay wasiirka arrimaha dibadda ee Filibiin, wadahadalladu waxay ahaayeen kuwo wax ku ool ah oo wanaagsan, dhiggooda Iiraan-na wuxuu sheegay in maraakiibta Filibiin loo oggolaan doono "marin ammaan ah, aan caqabad lahayn, sida ugu dhaqsiyaha badan”

   Sidoo kale akhriso:

   Maxay tahay sababta aysan Iiraan u weerarin dalka Cumaan?

   Muxuu yahay walwalka soo foodsaaray hogaamiyaha Kuuriyada Waqooyi?

   Muxuu Trump ugu oggolaaday Pakistan inay dhexdhexaadiso dagaalka Iran?

6. 5 Saacadood ka horMiyaa shaqada laga eryay taliyaha milatariga Mareykanka ?

   Xoghayaha Difaaca Mareykanka, Pete Hegseth, ayaa ka codsaday Taliyaha ciidamada difaaca Mareykanka, Randy George inuu is casilo, sida laga soo xigtay warbaahinta CBS News ee Mareykanka, oo bah=wadaag la ah BBC-da.

   Afhayeenka Pentagon-ka, Sean Parnell, ayaa ku sheegay bayaan uu soo dhigay baraha bulshada in George "uu ka fariisan doono xilka Taliyaha Guud ee 41-aad isla markiiba."

   Taliyaha Ciidanka wuxuu inta badan shaqeeyaa muddo afar sano ah.

   George, oo ahaa sarkaal milatari oo ka qalin jabiyay West Point, ayaa waxaa xilkan u magacaabay madaxweynihii hore Joe Biden, sanadkii 2023.

   Wararkii ugu dambeeyay ayaa yimid ka dib markii Trump uu khudbaddiisa qaranka ku sheegay in dagaalka Mareykanka iyo Israa'iil ee ka dhanka ah Iiraan la filayo in"dhawaan la soo afjaro".

   George wuxuu ahaa sarkaal ciidan dagaalkii ugu horreeyay ee Khaliijka iyo dagaalladii ugu dambeeyay ee ka dhacay Ciraaq iyo Afgaanistaan.

   Lama caddayn sababta loogu qasbay inuu shaqada iska casilo.

   Afhayeenka Pentagon-ka Parnell ayaa yiri: "Waaxda Dagaalku waxay uga mahadcelineysaa Jeneraal George tobanaan sano oo uu u shaqeynayay qarankeena. Waxaan u rajeyneynaayaa wanaag."

   Waxaa beddeli doona Ku-xigeenka Madaxa Shaqaalaha, Jeneraal Christopher LaNeve, kaasoo noqon doona ku-simaha, sida ay sheegtay warbaahinta Mareykanka.

   Ilo u sheegay CBS News ayaa sheegay in Hegseth uu rabo qof beddela George oo fulin doona aragtidiisa iyo tan Donald Trump ee ku saabsan ciidanka Mareykanka.

   Sida warbixinta CBS ay sheegtay, Hegseth wuxuu shaqada ka eryay in ka badan toban sarkaal oo sare oo milateri ah, iyadoo George la filayay inuu hayn doono xilka ilaa 2027.

   Sidoo kale akhriso:

   Maxay tahay sababta aysan Iiraan u weerarin dalka Cumaan?

   Muxuu yahay walwalka soo foodsaaray hogaamiyaha Kuuriyada Waqooyi?

   Muxuu Trump ugu oggolaaday Pakistan inay dhexdhexaadiso dagaalka Iran?

7. 5 Saacadood ka horSida ay Xuutiyiintu ku heleen hubka badda hoos mara iyo tirada gantaalada ay haystaan

   Maraakiibta ganacsiga iyo maraakiibta dagaalka ee ku sugan badda cas ayaa marar badan waxaa lagu weeraray gantaalaha lidka maraakiibta, gantaalaha ballistic-ga ah, iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn, waxaana hadda soo ifbaxday khatar hor leh oo biyaha hoosteeda ah. Tani waa sida laga soo xigtay machadka ciidamada badda ee Maraykanka.

   18-kii Febraayo, Taliska Dhexe ee Mareykanka ayaa ku dhawaaqay in ciidamada badda ee ku sugan Badda Cas ay burburiyeen markab aan cidina wadin oo marayey biyaha Xuutiyiinta ay maamulaan ee Yemen.

   Maalmo yar ka hor, taliska dhexe ee Mareykanka ayaa soo saaray war saxaafadeed ku saabsan falkii ciidamada badda ee Mareykanka ay ku qabteen hub ka yimid Iiraan una socday Xuutiyiinta Yemen bishii Janaayo ee la soo dhaafay. War saxaafadeedka ayaa lagu sheegay in shixnadda ay ka kooban tahay gantaalada riddada dhexe, walxaha qarxa, qaybo ka mid ah diyaaradaha aan duuliyaha lahayn, maraakiibta quusta ee aan cidina wadin, qalabka isgaarsiinta, gantaalada hagaya taangiyada, iyo qaybo kale oo saanad ciidan.

   Kadib waxaa soo baxay ku dhawaaqista Xuuthiyiinta markii hogaamiyaha dhaqdhaqaaqa Ansaru-Allah ee Xuutiyiinta, Cabdal Maalik Al-Xuuti, uu sheegay Khamiistii in ciidamadoodu ay haystaan “hubka mara badda hoosteeda” si u taageeraan Falastiiniyiinta.

   Sii akhri

8. 6 Saacadood ka horKharashka Maraykanka maalinkii uga baxo dagaalka Iran

   Dagaalka Iran ayaa mar hore la yimid qiimo qaali ah oo loogu talagalay Mareykanka.

   Lix maalmood oo uu dagaalka socday bishii hore, Pentagon-ka ayaa u sheegtay sharci-dajiyayaasha in dagaalku uu hore ugu kharash gareeyay $11.3 bilyan.

   Xilli uu dagaalku sii socdo, kharashaadka maalinlaha ah ee Maraykanku wuu kala duwanaa.

   Saraakiisha Mareykanka ayaa sheegay in qarashka uu hoos u dhacay ay sabab u tahay nidaamka difaaca ee Iran oo daciifay.

   Laakiin khubaradu waxay qiyaasayaan in wali kharashaad badan ay baxaan maalinkii taasi oo qiyaastii dhan $385 milyan maalintii.

   Sidoo kale akhriso:

   Maxay tahay sababta aysan Iiraan u weerarin dalka Cumaan?

   Muxuu yahay walwalka soo foodsaaray hogaamiyaha Kuuriyada Waqooyi?

   Muxuu Trump ugu oggolaaday Pakistan inay dhexdhexaadiso dagaalka Iran?

9. 6 Saacadood ka horCabaas Aragchi oo ka hadlay buundadii uu Mareykanka weeraray

   Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Iiraan, Cabbas Araghchi ayaa sheegay in bartilmaameedsiga buundada B1 ee ku taala wadada weyn ee waqooyiga Tehran uusan dalka ka dhigi doonin mid is dhiiba.

   Cabaas Araghchi wuxuu ku qoray X-Net: "Bartilmaameedsiga kaabayaasha bulshada rayidka ah, oo ay ku jiraan buundooyinka oo dhismahooda uu weli socdo, weligeed kuma qasbi doonto Iiraaniyiinta inay is dhiibaan... Buundo kasta iyo dhisme kasta waxaa dib loogu dhisi doonaa xirfad ka weyn; laakiin waxa aan waligood la hagaajin doonin waa burburka uu geystay Mareykanka."

   Saacado ka hor, Donald Trump ayaa muuqaal laga duubay weerarkii Mareykanka ee buundada soo dhigay baraha bulshada, isagoo ku qoray: "Waa waqtigii Iiraan ay heshiis gaari lahayd ka hor inta aysan goori goor tahay."

   Sidoo kale akhriso:

   Maxay tahay sababta aysan Iiraan u weerarin dalka Cumaan?

   Muxuu yahay walwalka soo foodsaaray hogaamiyaha Kuuriyada Waqooyi?

   Muxuu Trump ugu oggolaaday Pakistan inay dhexdhexaadiso dagaalka Iran?

10. 7 Saacadood ka horIiraan oo ka yaabsatay Mareykanka iyo Israa’iil

    Markii Maraykanka iyo Israa'iil ay weerarro wadajir ah ku qaadeen Iiraan 28-kii Febraayo, su'aasha ugu weyn ee xilligaas waxay ahayd intee in le'eg ayuu dagaalkani socon doonaa?

    Markaa arrintu waxay u muuqatay inay jiitamayso maalmo, toddobaadyo, iyo hadda bilo, waxayna u muuqatay in aanu jirin waqti cad oo lagu soo afjarayo dagaalkan.

    Khudbadii ugu dambeysay ee uu u jeediyay shacabka Mareykanka, Madaxweyne Trump, ayaa si ka duwan sidii la filayay, waxa uu awoodi waayay inuu soo bandhigo qorshe cad, balse waxa uu sheegay in "Mareykanku uu ku dhow yahay inuu gaaro hadafkiisa istiraatijiyadeed ee Iiraan" iyo in "weerarro ba'an lagu qaadi doono Iiraan labada ilaa saddexda toddobaad ee soo socda".

    Waxa uu sidoo kale ku hanjabay "in uu Iiraan dib ugu riixayo Casrigii Dhagaxa".

    Suuqyada Shidaalka iyo Suuqyada saamiyada oo rajo ay ka qabey khudbadii uu shacabka u jeediyey ayaa markiiba ka falceliyay, mana aha oo kaliya in sicirka saliidda si xawli ah kor ugu kacay caalamka, balse suuqyada Aasiya oo kuwa Maraykankuna ku jiraan ayaa iyaguna hoos u dhacay.

    Safiirkii hore ee Maraykanka u fadhiyay NATO Ivo Dalder oo ka jawaabayay khudbada ayaa sheegay in hadalka Trump uu keenay "shaki laga qabo ujeedooyinka dagaalka" wuxuuna ka tagay dhowr su'aalood oo muhiim ah oo aan laga jawaabin, oo ay ku jiraan sababta Maraykanku uu weli u sii wado hawlgallada milatari ee Iiraan haddii sida uu sheegay Trump la burburiyo awoodda Nukliyeerka ee Iiraan, ciidamada badda iyo gantaalaha.

    Hal shay ayaa ku cad hadalka madaxweyne Trump: dagaalku wuu sii socon doonaa.

    Khilaafka u dhexeeya Maraykanka iyo xulafadiisa NATO ee dagaalka ayaa hadda si cad u muuqda, Trump kuma eka xulafada NATO inuu afka ka hadlo oo kaliya, balse waxa uu ku hanjabay inuu isaga bixi doono.

    Sii akhri