Kwa nini Ukraine inakataa kuuza ndege zisizo na rubani kwa nchi za Ghuba?

Nchi za Mashariki ya Kati na Ghuba, pamoja na Marekani, zimeiomba Ukraine iwauzie vifaa vya kuzuia ndege zisizo na rubani ili kukabiliana na ndege zisizo na rubani za "Shahed" za Iran. Lakini Kiev bado haijakubaliana na mauzo hayo. lakini kwa nini?

"Mahitaji ya ndege zisizo na rubani yameongezeka. Kila mtu anataka kuzinunua kwa bei yoyote," mwakilishi kutoka mojawapo ya watengenezaji wakubwa wa ndege zisizo na rubani za kuzuia mashambulizi aliambia BBC.

Kulingana naye, wajumbe kutoka nchi nyingi za Mashariki ya Kati, na Ghuba ya Uajemi tayari wamesafiri hadi Kiev kujadili suala hili na Ukraine.

Nchi hizi zilitaka vifaa hivi kabla ya vita kati ya Marekani na Israel upande mmoja na Iran kwa upande mwingine.

Vyombo vya habari vya Marekani viliripoti kuwa Marekani inataka kifaa hiki kukabiliana na ndege zisizo na rubani ili kulinda vituo vyake vya Mashariki ya Kati.

Waziri wa Ulinzi wa Marekani Pete Hegseth alizungumza kuhusu ndege zisizo na rubani, akisema zimekuwa "tatizo kubwa kuliko ilivyotarajiwa".

Ukraine haijibu haraka madai ya nchi zingine. Watu wanaofanya kazi katika baadhi ya masoko ya silaha wanasema kuna upinzani usio rasmi.

Rais wa Ukraine Volodymyr Zelensky amesema nchi yake imepokea ombi maalum kutoka kwa Marekani la kuunga mkono ndege zisizo na rubani katika Mashariki ya Kati.

Barua ya siri

Mapema mwezi Machi, makampuni ya silaha ya Ukraine yalipokea ofa ya kusafirisha silaha katika Mashariki ya Kati. Nakala ya waraka huo ilipatikana na huduma ya BBC Ukraine

Watu wanaofanya kazi katika soko la silaha waliambia BBC kuwa wamepokea barua kutoka kwa shirika linalotajwa kuwa "karibu na serikali".

Barua hiyo ilieleza kuwa hadi Machi 2, usafirishaji wa silaha na zana za kijeshi katika Mashariki ya Kati ulikuwa umewekewa vikwazo.

Sababu ya vikwazo vya mauzo ya nje ni uamuzi wa pamoja wa Umoja wa Ulaya mnamo Desemba 8, 2008. Hata hivyo, Ukraine bado haijawa mwanachama kamili wa Umoja wa Ulaya, na kwamba ni nchi inayowania nafasi hiyo.

Uamuzi wa EU unahusu sheria za jumla juu ya udhibiti wa mauzo ya vifaa vya kijeshi na teknolojia. Moja ya sheria inasema kuwa nchi zinapaswa kuepuka kusafirisha silaha kwenye maeneo ambayo kuna hatari ya migogoro zaidi.

BBC ilizungumza na Oleg Tselivyk, mkuu wa idara ya udhibiti wa mauzo ya silaha ya serikali ya Ukraine, ambaye alithibitisha kuwa anafahamu barua hiyo, lakini akasema shirika lake halina uhusiano wowote nayo.

Ukraine imetoa karibu leseni kumi zinazohusiana na mauzo ya nje ya huduma za kijeshi, teknolojia, na vifaa kwa kanda.

Kwanini zinahitajika kwa wingi

"Mahitaji ni makubwa sana, huenda yakatia moyo baadhi ya masoko ya bunduki kuvunja sheria," Tselivyk alisema.

Kampuni kadhaa zinazozalisha ndege zisizo na rubani za kuzuia mashambulizi pia zimeiambia BBC kwamba tayari zimekutana na wawakilishi kutoka nchi za Mashariki ya Kati.

Ukraine imetoa changamoto isiyo rasmi ya kusitisha makubaliano ya mauzo ya silaha hadi uamuzi wa kisiasa ufikiwe.

Mmoja wa watengenezaji wakuu wa mifumo ya kuzuia ndege zisizo na rubani, "Shahed", alisema kuwa mtambo huo una uwezo wa kukidhi mahitaji katika Mashariki ya Kati bila kuathiri uwezo wa ulinzi wa jeshi la Ukraine.

Rais wa Ukraine ameeleza mara kwa mara masharti yanayowezekana ya ushirikiano na nchi za Kiarabu. Kulingana na yeye, Ukraine haitafuti fedha pekee, lakini pia kwa ajili ya makubaliano ya kibiashara.

Ukraine inaweza kuzipatia nchi hizi ndege zisizo na rubani, lakini badala yake, inataka kupokea makombora ya ulinzi wa anga ya Patriot kutoka nchi hizi ili kukabiliana na makombora ya masafa marefu ya Urusi.

"Tungependa kupokea kimya kimya mifumo ya ulinzi wa makombora kutoka kwa nchi hizi, na tunaweza kuwapa ndege zisizo na rubani," Zelensky alisema mnamo Machi 5.

Katika siku za hivi karibuni, Zelensky amejadili suala hili na viongozi wa Bahrain, Kuwait, Saudi Arabia, Qatar, na Umoja wa Falme za Kiarabu.

Jinsi droni za ulinzi zinavyofanya kazi

Ili kukabiliana na drones za mashambulizi ya Kirusi, Ukraine hutumia aina kadhaa za hatua za kukabiliana nazo.

Wakati rada au mifumo mingine inapogundua ndege isiyo na rubani ya adui, droni ya ulinzi huruka, kufikia ndege isiyo na rubani ya adui, na kisha kugonga moja kwa moja ndani yake, na kuiharibu. Ndege isiyo na rubani ya ulinzi ina kamera ili rubani aweze kufuatilia mashambulizi yanayokuja.

Ndege hizi zisizo na rubani ni nafuu mara kumi kuliko makombora ya ulinzi, ambayo yanagharimu zaidi kwa kila kombora linalorushwa.