"ตอนนี้ประเทศเรามีเงินนะ แต่ไม่มีน้ำมันให้ซื้อ" สำรวจปัญหาที่ชาวเอเชียต้องเผชิญ จากวิกฤตพลังงานหลังเกิดสงครามอิหร่าน

การปิดช่องแคบฮอร์มุซหลังจากสหรัฐฯ และอิสราเอลเริ่มทำสงครามกับอิหร่านในช่วงปลายเดือน ก.พ. นั้น สร้างแรงสั่นสะเทือนไปทั่วโลก

ราคาน้ำมันพุ่งสูงขึ้นและตลาดหุ้นก็ผันผวน ในขณะที่โลกเฝ้ารอว่าอิหร่านจะเปิดเส้นทางขนส่งทางน้ำที่สำคัญแห่งนี้ ซึ่งเป็นเส้นทางไหลผ่านของน้ำมัน 20% ของโลกได้เมื่อไหร่

ตอนนี้มีเพียงเรือไม่กี่ลำเท่านั้นที่สามารถแล่นผ่านช่องแคบฮอร์มุซได้ในแต่ละวัน ในขณะเดียวกันการโจมตีโครงสร้างพื้นฐานทางพลังงานในภูมิภาคตะวันออกกลางก็ยิ่งทำให้ราคาพุ่งขึ้นไปอีก

อาจจะกล่าวได้ว่า ไม่มีที่ใดที่จะรู้สึกถึงแรงสั่นสะเทือนนี้มากไปว่าชาวเอเชียแล้ว เพราะเกือบ 90% ของน้ำมันและก๊าซที่ไหลผ่านช่องแคบนี้มีความเชื่อมโยงกับประเทศต่าง ๆ ในเอเชีย

และตอนนี้พวกเขากำลังรู้สึกถึงความตึงเครียดนั้น

รัฐบาลของประเทศต่าง ๆ ออกคำสั่งให้พนักงานทำงานที่บ้าน (work from home), ลดจำนวนวันในสัปดาห์ที่ต้องทำงาน, ประกาศวันหยุดประจำชาติ และปิดการเรียนการสอนในมหาวิทยาลัยต่าง ๆ ให้เร็วขึ้นเพื่อประหยัดทรัพยากร

แม้แต่จีนที่เชื่อกันว่าได้สำรองการนำเข้าพลังงานไว้เพียงพอสำหรับสามเดือนแล้ว ก็ยังปรับตัวด้วยการจำกัดการขึ้นราคาน้ำมันเชื้อเพลิงในขณะที่ประชากรของประเทศกำลังเผชิญกับราคาที่พุ่งขึ้นมาแล้ว 20%

แม้สงครามนี้จะอยู่ห่างออกไปหลายพันไมล์ แต่ผู้คนทั่วทั้งเอเชียได้บอกเล่ากับบีบีซีถึงผลกระทบต่าง ๆ ที่กำลังเกิดขึ้นจริงในชีวิตประจำวันของพวกเขา

ฟิลิปปินส์

เมื่อวันอังคาร ฟิลิปปินส์ได้ประกาศภาวะฉุกเฉินแห่งชาติ จากความขัดแย้งและ "ภัยที่ใกล้เข้ามาต่อความพร้อมและเสถียรภาพในอุปทานพลังงานของประเทศ"

ผู้คนที่นี่รู้สึกได้ชัดเจนถึงผลกระทบของสงครามที่อยู่ห่างออกไปกว่า 7,000 กม. โดยหนึ่งในกลุ่มผู้ที่ได้รับผลกระทบมากที่สุดคือกลุ่มคนขับรถจี๊ปนีย์ (รถสองแถวที่เป็นเอกลักษณ์ของฟิลิปปินส์)

คาร์ลอส บรากัลป์ จูเนียร์ บอกว่ารายได้ต่อวันของเขาจากการทำงาน 12 ชม. ลดลงจาก 1,000 – 1,200 เปโซ (ราว 540 – 650 บาท) เหลือเพียง 200 – 500 เปโซ (ราว 110 – 270 บาท)

คนขับรถอย่างเขากำลังเผชิญกับปัญหาต่าง ๆ มากมาย ทั้งภาษีสรรพสามิตและการระงับการขึ้นค่าโดยสาร แต่ราคาสิ่งของต่าง ๆ ที่พุ่งขึ้นสูงตอนนี้ทำให้เพื่อนร่วมอาชีพของเขาบางคนไม่ได้กำไรเลย

"ผมส่งลูกสาวเข้าโรงเรียนได้เพราะอาชีพนี้ คนหนึ่งเพิ่งเรียนจบไปและอีกคนก็กำลังจะเรียนจบ" คาร์ลอสบอกก่อนจะกล่าวต่อว่า "ตอนนั้นพวกเรามีชีวิตที่ดีเลย แต่ตอนนี้พวกเราไม่รู้ว่าจะเกิดอะไรขึ้นกับเราในอีกไม่กี่สัปดาห์ข้างหน้า"

"ถ้ามันยังเป็นแบบนี้ต่อไป มันจะฆ่าพวกเราและครอบครัวของเราอย่างแน่นอน"

ไม่เพียงแต่คนขับรถจี๊ปนีย์เท่านั้นที่กังวลต่ออนาคต แต่ชาวประมงและเกษตรกรก็กำลังประสบกับความยากลำบากจากต้นทุนค่าน้ำมันเชื้อเพลิงที่พุ่งสูง มีชาวสวนผักหลายรายในจังหวัดบูลาคันที่ตอนนี้ต้องหยุดปลูกผักไปแล้ว

รัฐบาลฟิลิปปินส์เองก็ทราบปัญหานี้และยื่นมือเข้ามาเสนอเงินช่วยเหลือให้

แต่คาร์ลอสและคนอื่น ๆ ยังไม่พอใจนัก

"เงินอุดหนุนน้ำมันเชื้อเพลิงจากรัฐมันไม่พอเลย มันได้แค่พอขับรถได้สองวัน แล้วหลังจากสองวันนั้นล่ะจะเกิดอะไรขึ้น สถานการณ์ของเราตอนนี้แย่ยิ่งกว่าตอนโควิดระบาดเสียอีก" คาร์ลอสกล่าว

ศรีลังกา

ดิมุทู ผู้อาศัยในกรุงโคลัมโบ เมืองหลวงของศรีลังกา กล่าวถึงวิกฤตในปัจจุบันด้วยความตลกร้าย

"ช่วงก่อนหน้านี้ ประเทศเราไม่มีเงินจะซื้อน้ำมันเชื้อเพลิง ตอนนี้ประเทศเรามีเงินนะ แต่ไม่มีน้ำมันให้เราได้ซื้อ"

ศรีลังกาเพิ่งผ่านพ้นวิกฤตการณ์ทางการเงินที่เกิดขึ้นเมื่อปี 2022 พวกเขาประสบกับภาวะขาดแคลนทุนสำรองระหว่างประเทศและไม่สามารถนำเข้าสิ่งของจำเป็นและซื้อน้ำมันเชื้อเพลิงให้เพียงพอได้

ตอนนี้พวกเขาเริ่มกลับมายืนได้มั่นคงมากขึ้น แต่ด้วยความตระหนักถึงความเสี่ยงต่าง ๆ ศรีลังกาได้ออกมาตรการรัดเข็มขัดหลายมาตรการ อาทิ การประกาศให้วันพุธเป็นวันหยุดนักขัตฤกษ์และออกมาตรการปันส่วนน้ำมันเชื้อเพลิง

แต่การต้องเข้าคิวยาวที่ปั๊มเพื่อรอรับส่วนแบ่งของคุณก็ก่อให้เกิดผลกระทบอื่น ๆ ตามมา

"วันนี้ผมไม่ได้ไปทำงาน" นิมัล ช่างตัดหญ้าในกรุงโคลัมโบบอก

"เราเติมเต็มสิ่งที่ต้องการในชีวิตประจำวันด้วยความยากลำบากมาก เพราะ[คิว]... ผมไม่มีแม้แต่เวลาจะไปเข้าทำงานด้วยซ้ำ"

"ตอนที่ผมกลับไปทำงานหลังเติมน้ำมันเสร็จแล้ว อาจมีคนอื่นไปทำงานแทนผมอยู่ที่นั่นแล้วก็ได้"

เมียนมา

ในเมียนมาที่เต็มไปด้วยบรรยากาศของสงครามกลางเมืองมาตั้งแต่เดือน พ.ค. 2021 เจ้าหน้าที่ของรัฐที่รับการสนับสนุนจากกองทัพได้ออกนโยบายใช้ยานพาหนะส่วนตัววันเว้นวัน เพื่อพยายามจะประหยัดน้ำมันเชื้อเพลิง

สำหรับโกเทะ (นามสมมติ) ผลกระทบนี้ไม่ได้ส่งผลต่อชีวิตการทำงานของเขามากนัก แต่ส่งผลต่อชีวิตทางสังคม

"ผมมักจะไปเจอเพื่อน ๆ ของผมทุกสัปดาห์และทุกเดือน" พนักงานธนาคารรายนี้ ผู้ซึ่งใช้ระบบขนส่งสาธารณะเดินทางไปทำงาน ระบุ

"ตอนนี้เราต้องปรึกษากันว่าเราจะเจอกันวันคู่หรือวันคี่ดี แล้วก็ทำให้มั่นใจว่าทุกคนจะมาได้"

เขายังกังวลว่าอาจจะมีการขายน้ำมันเชื้อเพลิงในตลาดมืดเกิดขึ้นในอีกไม่กี่เดือนข้างหน้า ซึ่งเขากังวลว่ามันอาจทำให้ราคาสินค้าโภคภัณฑ์ต่าง ๆ พุ่งสูงขึ้น

อินเดีย

ประเทศที่มีประชากรมากที่สุดในโลกก็ได้รับผลกระทบอย่างหนักจากเหตุการณ์ในตะวันออกกลางที่เกิดขึ้นมาตั้งแต่ 28 ก.พ.

ชุมชนชาวอินเดียในอ่าวอาหรับ ซึ่งมีประชากรถึง 10 ล้านคน กำลังเผชิญกับผลกระทบโดยตรงของสงคราม แต่ชาวอินเดียที่อยู่ในประเทศบ้านเกิดเองก็รับรู้ได้ถึงผลกระทบจากการขาดแคลนน้ำมันและก๊าซแล้ว ทั้งในครัวเรือนและในภาคธุรกิจต่าง ๆ

ที่รัฐคุชราตทางตะวันตกของอินเดีย การขาดแคลนก๊าซมากกว่าน้ำมันทำให้อุตสาหกรรมเซรามิกในภูมิภาคดังกล่าวต้องปิดตัวลงมาเกือบหนึ่งเดือนแล้ว

เมื่อยังไม่มีสัญญาณว่าความขัดแย้งในอิหร่านจะสิ้นสุดลงเมื่อใด ผู้ที่อยู่ในอุตสาหกรรมนี้ราว 400,000 คนจึงตกอยู่ในสถานะที่ไม่มีความแน่นอน

"ผมคงต้องอดอาหาร ถ้ายังอยู่ที่นี่ต่อโดยไม่ได้ทำงาน" ซาชิน ปาราชาร์ แรงงานจากต่างรัฐ บอกกับสำนักข่าวท้องถิ่นแห่งหนึ่ง

ส่วนคนที่เลือกจะอยู่ในอุตสาหกรรมนี้ต่อก็เผชิญกับความไม่แน่นอน

"นายจ้างของฉันให้ทั้งอาหารและที่พัก แต่ฉันไม่รู้ว่าอะไรจะเกิดขึ้นหากยังต้องปิดโรงงานไปแบบไม่มีกำหนด" ภูมี กุมาร แรงงานจากต่างรัฐอีกคนที่ทำงานในโรงงานผลิตกระเบื้องกล่าว

อินเดียได้รับผลกระทบอย่างหนักจากการปิดช่องแคบฮอร์มุซ พวกเขานำเข้าก๊าซปิโตรเลียมเหลว (LPG) ราว 60% ของปริมาณการใช้ทั้งหมดในประเทศ และราว 90% ของก๊าซดังกล่าวถูกนำเข้ามาผ่านทางช่องแคบฮอร์มุซ

และไม่ใช่แค่โรงงานต่าง ๆ เท่านั้นที่กำลังประสบกับความยากลำบาก

ในมุมไบ เมืองที่มีประชากรกว่า 22 ล้านคน มีโรงแรมและร้านอาหารต่าง ๆ มากถึงหนึ่งในห้าที่ต้องปิดตัวลงอย่างสมบูรณ์หรือปิดไปบางส่วนตั้งแต่สัปดาห์แรกของเดือน มี.ค. อาหารบางรายการที่ต้องใช้เวลาทำนานกว่ารายการอื่น ๆ ถูกถอดออกไปจากเมนู ภาพของการเข้าคิวยาวเกิดขึ้นทั่วประเทศเมื่อผู้คนพยายามจะเข้าถึงถังแก๊ส สิ่งเหล่านี้เกิดขึ้นแม้รัฐบาลอินเดียพยายามจะทำให้ประชาชนคลายความกังวลต่อความขาดแคลน

"สถานการณ์[ในร้านอาหาร]มันเลวร้าย อยู่ดี ๆ ก๊าซหุงต้มไม่มีขายเลย" มันปรีต ซิงห์ จากสมาคมร้านอาหารแห่งชาติของอินเดีย ซึ่งเป็นตัวแทนของร้านอาหารราว 500,000 แห่ง บอกกับบีบีซี

รายงานเพิ่มเติมโดยเวอร์มา ซิโมเน็ตต์ จากกรุงมะนิลา, บีบีซีแผนกภาษาสิงหล, บีบีซีแผนกภาษาพม่า และซูติก บิสวาส กับอภิเษก เดย์ จากกรุงเดลี