ภาพถ่ายดาวเทียมเผยให้เห็นว่าโรงเรียนในอิหร่านและฐานทัพทหารใกล้เคียงถูกโจมตีหลายครั้ง

คำเตือน: บทความนี้มีรายละเอียดที่ผู้อ่านบางคนอาจรู้สึกไม่สบายใจ

การวิเคราะห์ภาพถ่ายดาวเทียมเผยให้เห็นร่องรอยการโจมตีและรอยการเผาไหม้หลายจุดรอบโรงเรียนแห่งหนึ่งทางตอนใต้ของอิหร่าน ซึ่งบ่งชี้ว่าโรงเรียนถูกโจมตีมากกว่า 1 ครั้ง ในเหตุการณ์ที่ทางการอิหร่านระบุว่ามีผู้เสียชีวิต 168 คน เมื่อวันเสาร์ (28 ก.พ.)

วิดีโอและภาพถ่ายดาวเทียมที่ได้รับการตรวจสอบแล้วแสดงให้เห็นความเสียหายอย่างกว้างขวางรอบโรงเรียนประถมชาจาเรห์ ทาเยเบห์ (Shajareh Tayebeh) ในเมืองมินาบ และบริเวณค่ายทหารของกองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิหร่าน (Iranian Revolutionary Guard Corps - IRGC) ที่อยู่ติดกัน นอกจากนี้ยังบ่งชี้ว่าพื้นที่ดังกล่าว "ถูกโจมตีด้วยการโจมตีหลายจุดพร้อมกันหรือเกือบพร้อมกัน" ตามที่ เอ็นอาร์ เจนเซน โจนส์ ผู้เชี่ยวชาญด้านอาวุธยุทโธปกรณ์ กล่าว

ในภาพถ่ายจะเห็นอาคารที่เสียหาย 2 หลังอย่างชัดเจน หลังหนึ่งพังราบเป็นหน้ากลองภายในฐานทัพ IRGC และอีกหลังเป็นอาคารโรงเรียนที่พังทลายลงบางส่วน

ภาพวิดีโอที่ได้รับการยืนยันแล้วแสดงให้เห็นถึงเหตุการณ์หลังการโจมตีที่เต็มไปด้วยความตื่นตระหนก หลายครอบครัวส่งเสียงกรีดร้อง ขณะที่ผู้คนกำลังค้นหาเหยื่อที่ติดอยู่ในซากปรักหักพัง ในบางวิดีโอ เห็นคนหิ้วกระเป๋าเป้และหนังสือเรียนของเด็ก ๆ ผ่านหน้ากล้อง

3 วันต่อมา ภาพถ่ายทางอากาศแสดงให้เห็นหลุมฝังศพที่เรียงรายอย่างเป็นแถวแนวอย่างน้อย 100 หลุม ซึ่งมีการทำสัญลักษณ์ไว้หรือเพิ่งขุดใหม่

เจ้าหน้าที่อิหร่านกล่าวโทษสหรัฐฯ และอิสราเอลว่าเป็นผู้ก่อเหตุโจมตี แต่ทั้ง 2 ประเทศยังไม่ยอมแสดงความรับผิดชอบ อิสราเอลระบุว่าไม่ทราบเรื่องปฏิบัติการใด ๆ ในพื้นที่ ขณะที่ พีท เฮกเซธ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ กล่าวว่าวอชิงตันกำลังสอบสวนเหตุการณ์ดังกล่าว และสหรัฐฯ จะ "ไม่โจมตีเป้าหมายพลเรือนอย่างเด็ดขาด"

การปิดกั้นอินเทอร์เน็ตที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องในอิหร่าน ทำให้การตรวจสอบรายละเอียดของเหตุการณ์ดังกล่าวอย่างอิสระเป็นไปได้ยาก

เรารู้อะไรบ้างเกี่ยวกับเหตุการณ์นี้

มีการคาดเดากันอย่างกว้างขวางว่าเป้าหมายของการโจมตีครั้งนี้คืออะไร

ข้อมูลจากทางการอิหร่านระบุว่า เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นเมื่อเวลาประมาณ 10.45 น. ตามเวลาท้องถิ่น (ตรงกับเวลา 13.15 น. ของไทย)

บีบีซีเวริฟาย (BBC Verify) ยืนยันได้แล้วว่า วิดีโอที่โพสต์บนโซเชียลมีเดียเมื่อเช้าวันเสาร์ ซึ่งเป็นวันแรกของปฏิบัติการในอิหร่าน แสดงให้เห็นถึงสภาพการณ์หลังเกิดเหตุทันที

ในวิดีโอหนึ่ง ชายคนหนึ่งกำลังวิ่งเข้าไปที่สนามของโรงเรียน ซึ่งตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของฐานทัพ IRGC ส่วนหนึ่งของป้ายที่อยู่ด้านบนทางเข้า มีข้อความที่ 3 ตัวอักษรแรกเป็นคำว่า "โรงเรียนประถมศึกษา" ในภาษาเปอร์เซีย

ภายในสนามของโรงเรียน สามารถมองเห็นกลุ่มควันสีดำ 4 กลุ่ม และอีก 2 กลุ่มที่เล็กกว่าพวยพุ่งออกมาจากหน้าต่างชั้นบนสุดของอาคารเรียนหลัก

นอกจากนี้ยังมีกำแพงที่ตกแต่งด้วยภาพวาดของเด็ก ๆ และตัวอักษรเปอร์เซีย กั้นระหว่างลานโรงเรียนกับฐานทัพของ IRGC

อีกคลิปหนึ่งถ่ายจากรถที่กำลังเคลื่อนที่บริเวณด้านใต้ของเขตของกองกำลัง IRGC แสดงให้เห็นป้ายบอกทางเข้า มีโลโก้ IRGC จำนวน 2 อันที่มองเห็นได้ชัดเจนบริเวณทางเข้าของ "หน่วยการศึกษาและวัฒนธรรมเซเยด อัล-โชฮาดา" (Seyed al-Shohada educational and cultural corps") และคลินิกทางการแพทย์ ซึ่งสื่ออิหร่านรายงานว่าเป็นของกองทัพเรือ IRGC

จากภาพวิดีโอจะเห็นกลุ่มควันสีดำอย่างน้อย 3 กลุ่ม โดย 2 กลุ่มอยู่ใกล้ทางเข้าฐานทัพ และอีกกลุ่มอยู่ไกลออกไปด้านหลังคลินิกทางการแพทย์

ตำแหน่งของกลุ่มควันในวิดีโอได้รับการยืนยันแล้ว ตรงกับตำแหน่งที่มองเห็นความเสียหายในภาพถ่ายดาวเทียม

ฟุตภาพที่ถ่ายในเวลาต่อมาแสดงให้เห็นความเสียหายอย่างหนักต่ออาคารเรียน หน่วยกู้ภัยกำลังค้นหาผู้ประสบภัยท่ามกลางซากปรักหักพัง ขณะที่ครอบครัวที่ตกอยู่ในความโศกเศร้าเดินอย่างเชื่องช้ารอบ ๆ สนามของโรงเรียน และบางคนร่ำไห้

วิดีโอที่ถูกแชร์อย่างกว้างขวางซึ่งระบุตำแหน่งทางภูมิศาสตร์ของโรงเรียน เป็นภาพของทีมกู้ภัยกำลังค้นหา และพบแขนที่ถูกตัดขาดของเด็กติดอยู่ใต้ซากปรักหักพัง นอกจากนี้ยังพบหนังสือเรียนและกระเป๋าเป้เปื้อนเลือดอยู่ท่ามกลางเศษซากปรักหักพังด้วย

ภาพถ่ายดาวเทียมแสดงให้เราเห็นอะไรบ้าง

หากไม่มีภาพวิดีโอเพิ่มเติมจากภาคพื้นดินหรือคำให้การของพยาน ภาพถ่ายจากดาวเทียมจะถือว่ามีความสำคัญอย่างยิ่งต่อความเข้าใจของเราเกี่ยวกับสิ่งที่เกิดขึ้น

ภาพถ่ายดาวเทียมที่บันทึกโดยแพลนเน็ตแลบส์ (Planet Labs) เมื่อ 4 มี.ค. หรือ 4 วันหลังเกิดเหตุการณ์ เผยให้เห็นความเสียหายเป็นวงกว้าง มากกว่าที่เคยได้รับการยืนยันก่อนหน้านี้ในวิดีโอที่ผ่านการตรวจสอบแล้ว

อาคารหลายแห่งในพื้นที่ได้รับความเสียหายบางส่วนหรือทั้งหมด และบีบีซีเวริฟายได้ระบุอาคารอย่างน้อย 5 หลังที่เกิดหลุมขนาดใหญ่และมีรอยไหม้สีดำให้เห็น ซึ่งบ่งชี้ว่ามีการโจมตีหลายครั้ง

"การมี (จุดที่ได้รับผลกระทบ) จำนวนมากอยู่ใกล้กัน (เมื่อเทียบกันแล้ว) บ่งชี้ว่ามีเป้าหมายอย่างน้อยหนึ่งเป้าหมายหรือมากกว่านั้นที่อยู่ใกล้กัน" จามอน แวน เดน โฮก นักวิเคราะห์ภาพถ่ายดาวเทียมจากมหาวิทยาลัยรัฐโอเรกอน กล่าว

"ดูเหมือนว่าจะเป็นการจงใจโจมตีบริเวณนั้น แต่เราไม่รู้ว่าพวกเขาตั้งใจจะโจมตีอะไร" เขากล่าวเพิ่มเติม

ออซ สมิธ นักวิเคราะห์อาวุโสจากบริษัท แมคเคนซี อินเทลลิเจนซ์ เซอร์วิสเซส (McKenzie Intelligence Services) กล่าวกับบีบีซีเวริฟายว่า หลุมขนาดใหญ่ที่ชั้นล่างของอาคารเรียน 2 ชั้น บ่งชี้ว่าอาจมีการใช้อาวุธพิเศษเพื่อ "เจาะเข้าไปถึงชั้นล่าง"

โรงเรียนนี้อยู่แยกออกมาจากฐานทัพของ IRGC หรือไม่

อาคารเรียนตั้งอยู่ใกล้ฐานทัพของกองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิหร่าน

ภาพถ่ายดาวเทียมจากปี 2013 แสดงให้เห็นว่าอาคารเรียนเป็นส่วนหนึ่งของบริเวณเดียวกัน ก่อนที่จะมีกำแพงมากั้นแยกออกในปี 2016

ใครเป็นผู้รับผิดชอบต่อการโจมตีครั้งนี้

อิหร่านกล่าวว่าการโจมตีครั้งนี้เป็นฝีมือของสหรัฐฯ และอิสราเอล แต่ทั้งอิสราเอลและสหรัฐฯ ต่างไม่ได้ออกมาแสดงความรับผิดชอบต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นกับโรงเรียน

อิสราเอลกล่าวว่า "ไม่ทราบ" เกี่ยวกับปฏิบัติการใด ๆ ของกองทัพอิสราเอลในพื้นที่ดังกล่าว แต่บอกกับบีบีซีเวริฟายว่ากำลังตรวจสอบเหตุการณ์นี้อยู่

เมื่อวันพุธที่ผ่านมา (4 มี.ค.) พีท เฮกเซธ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ กล่าวกับบีบีซีว่า สหรัฐฯ ยังคงสอบสวนเหตุการณ์ดังกล่าวอยู่

"แน่นอนว่าเราไม่เคยโจมตีพลเรือน แต่เรากำลังพิจารณาที่จะสืบสวนเรื่องนี้อยู่" เขากล่าว

ในระหว่างการแถลงข่าว มีการแสดงแผนที่ประกอบภาพแสดง "100 ชั่วโมงแรก" ของสงครามระหว่างสหรัฐฯ และอิสราเอลกับอิหร่าน โดยระบุตำแหน่งการโจมตีและระบบป้องกันภัยทางอากาศของอิหร่านตามแนวชายฝั่งทางใต้ของอิหร่าน ซึ่งรวมถึงพื้นที่ของเมืองมินาบด้วย

หากไม่มีภาพวิดีโอเพิ่มเติมเกี่ยวกับเศษซากกระสุน ก็ไม่สามารถระบุได้อย่างชัดเจนว่าใครเป็นผู้รับผิดชอบ

ภาพที่ถูกแชร์อย่างกว้างขวางในโซเชียลมีเดีย ทำให้เกิดข้อกล่าวอ้างว่าเหตุระเบิดเกิดจากขีปนาวุธที่ยิงพลาดของกองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิสลามของอิหร่าน อย่างไรก็ตาม บีบีซีเวริฟายพบว่าภาพดังกล่าวเป็นเหตุการณ์ที่ไม่เกี่ยวข้องซึ่งเกิดในเมืองซานจาน โดยเมืองนี้อยู่ห่างจากมินาบไปกว่าพันกิโลเมตร

เจนเซน โจนส์ ผู้อำนวยการฝ่ายบริการวิจัยอาวุธยุทโธปกรณ์ กล่าวว่า "ไม่น่าเป็นไปได้ที่ความเสียหายจากการระเบิดครั้งใหญ่ที่เห็นอยู่นี้เกิดจากขีปนาวุธที่ยิงจากพื้นสู่อากาศของอิหร่าน ซึ่งบรรทุกหัวรบระเบิดขนาดค่อนข้างเล็ก"

ผู้เสียชีวิตจากเหตุการณ์นี้เป็นใครบ้าง

เจ้าหน้าที่อิหร่านกล่าวว่า ผู้เสียชีวิต 168 คน ส่วนใหญ่เป็นเด็ก

บีบีซีเวริฟายไม่สามารถตรวจสอบรายละเอียดได้อย่างอิสระจากภาพวิดีโอที่มีอยู่ของเหตุการณ์ดังกล่าว นอกจากนี้ยังไม่ชัดเจนว่ามีเจ้าหน้าที่ IRGC เสียชีวิตหรือไม่ หรือมีใครที่อาจปฏิบัติการอยู่ในบริเวณนั้น

กระทรวงศึกษาธิการของอิหร่านระบุว่า โรงเรียนแห่งนี้มีนักเรียนทั้งหมด 264 คน

รายชื่อที่เขียนด้วยลายมือซึ่งเผยแพร่ผ่านสื่ออิหร่านแสดงชื่อของบุคคล 56 คนที่เสียชีวิตในเหตุการณ์ดังกล่าว พร้อมด้วยวัน-เดือน-ปีเกิด ในจำนวนนี้มี 48 คนที่มีอายุระหว่าง 6-11 ขวบ

บีบีซีเวริฟายไม่สามารถตรวจสอบรายละเอียดเหล่านี้ได้อย่างอิสระ อย่างไรก็ตาม มีชื่ออย่างน้อย 3 ชื่อในบัญชีดังกล่าวปรากฏในวิดีโออื่นที่โลงศพมีป้ายชื่อเดียวกัน

นอกจากนี้ภาพถ่ายยังแสดงให้เห็นสิ่งที่ดูเหมือนจะเป็นเด็ก 3 คนอยู่ภายในถุงบรรจุศพ

สำนักข่าวสิทธิมนุษยชนของสหรัฐฯ (Human Rights News Agency - Hrana) บันทึกการเสียชีวิตของพลเรือนชาวอิหร่านแล้ว 1,114 คน นับตั้งแต่เริ่มสงคราม ซึ่งรวมถึงเด็ก 183 คน

หลายวันต่อมา สื่อของรัฐบาลอิหร่านเผยแพร่ภาพวิดีโอของผู้คนนับพันที่ยืนเรียงรายอยู่ตามท้องถนนเพื่อร่วมขบวนแห่ศพ ในภาพจะเห็นผู้ชายหลายคนแบกโลงศพ ซึ่งบางโลงมีขนาดเล็กเท่าเด็ก โดยมีธงชาติสาธารณรัฐอิสลามคลุมอยู่ นอกจากนี้ยังมีกลุ่มผู้หญิงจำนวนมากถือรูปถ่ายของเด็กชาย-หญิงอยู่ในมือด้วย

สำนักข่าวทัสนิม (Tasnim) ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากกองทัพ IRGC เผยแพร่ภาพถ่ายและระบุว่าครูในโรงเรียน 14 คนเสียชีวิตจากการโจมตีครั้งนี้

รายงานเพิ่มเติมโดย พอล บราวน์