Türkiye ve İngiltere Eurofighter jetler için destek anlaşması imzaladı

Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ve İngiltere Savunma Bakanı John Healey Türkiye'nin 20 adet Eurofighter Typhoon savaş uçağı satın alması sürecinin bir parçası olarak bir destek anlaşmasına imza attı.

Güler ve Healey 25 Mart'ta Londra'da Eurofighter uçakların "idame ve işletmesine yönelik teknik ve lojistik desteği" kapsayan sözleşmeye imza attı.

Milli Savunma Bakanlığı'nın açıklamasında proje kapsamında uçak, ekipman ve mühimmat alımına ilişkin ana sözleşmenin Ekim 2025'te imzalandığı belirtildi.

İngiltere Başbakanı Keir Starmer'ın 27 Ekim'deki Türkiye ziyaretine Eurofighter Typhoon anlaşması damgasını vurmuştu.

Starmer, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile katıldığı imza töreninde Türkiye'ye 20 savaş uçağı satılacağını söylemişti.

Türkiye neden Eurofighter'a yöneldi?

Türk Hava Kuvvetleri'nin ileriye dönük planlama belgelerinde, mevcut F-16'ların 2030'lu yıllardan itibaren kademeli olarak devreden çıkartılacağı kaydediliyor.

Türkiye'nin F-35 krizi sonrası öncelikli planı elindeki F-16 envanterini ABD'den alınacak modernizasyon kitleriyle yenilemek üzerineydi.

Ancak Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, Kasım 2024'te bu projenin ertelendiğini açıkladı.

Güler, envanterdeki F-16'ların modernizasyon projesinin TUSAŞ'a devredildiğini, bunun için ayrılan parayla "40 tane F-16 Blok 70 Viper uçağı alınacağını" söyledi.

Dünyada gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin kullandıkları savaş uçakları çoğunlukla dördüncü nesil ve ara formül olarak bulunan 4+ nesilden oluşuyor.

F-16'ların en gelişmiş varyasyonları dört ve 4+ nesil olarak kategorilendiriyor.

Eurofighter Typhoon da 4.5 nesil kategorisinde.

Eurofighter: Avantajlar ve dezavatajlar

BBC Türkçe'ye konuşan siyaset bilimci Baran Kayaoğlu, Eurofighter Typhoon'un avantajları olduğu kadar dezavantajları da olduğunu söylüyor.

Kayaoğlu, Eurofighter'ı üreten dört ülkenin (İngiltere, Almanya, İtalya, İspanya) de NATO üyesi olması nedeniyle, bu uçakların TSK'nın da kullandığı sistemlerle uyumuna dikkat çekiyor.

Kayaoğlu'nun dikkat çektiği bir diğer avantajsa Eurofighter'ların kullandığı uzun menzilli Meteor füzeleri.

Bu füzelerin kesin vuruş menzili havadan havaya 60 kilometre olarak ifade ediliyor. Vuruş menzili 150 kilometreye kadar çıkabiliyor.

Eurofighter'ların F-16'larla kıyaslandığında önemli bir avantajı da Elektronik Taramalı Aktif Dizin (AESA) isimli radar sistemi.

ABD merkezli düşünce kuruluşu Foreign Policy Research Institute (FPRI) Başkanı Dr. Aaron Stein'a göre AESA sistemi bu uçakların düşmanlarını daha iyi tespit etmesini sağlarken, düşman radarlarındaki görünürlüğünü azaltıyor.

Bu radar sistemi savaş uçağını yerden atılacak füzelere karşı koruyor, elektronik harp faaliyetlerine karşı savunuyor ve dahası düşman radarını yanıltarak görünmezlik sağlayabiliyor.

Uzmanlar Eurofighter'ın işletme maliyetlerinin yüklü oluşunun dezavantajları arasında sayılabileceğini söylüyor.

Kayaoğlu, "Türkiye'nin bugüne kadar ne üretiminde pay aldığı ne uçurduğu ne de bakım onarımını yaptığı bir uçak, dolayısıyla bazı şeyleri sıfırdan öğrenmemiz gerekir" diyor.

Uzmanlara göre tek motorlu F-16'ya kıyasla Eurofighter daha ağır, daha büyük ve daha güçlü bir çift motorlu avcı uçağı. Bu nedenle daha fazla yakıt tüketiyor ve iki kat daha fazla motor sistemine bakım ve onarım gerektiriyor.

F-16 ve Eurofighter havada nasıl farklılaşıyor?

Justin Bronk, RUSI düşünce kuruluşunda hava kuvvetleri ve hava savaşları konusunda uzman bir isim.

Eurofighter Typhoon ve F-16'ların arka koltuklarında da uçuş deneyimi olan Bronk, BBC Türkçe'ye iki uçak arasındaki temel farkın Eurofighter'ın F-16'ya kıyasla önemli ölçüde daha fazla itme gücüne sahip olması olduğunu söylüyor.

Eurofighter, daha alçak bir kanat yüklemesi sayesinde 25 bin fitin üzerindeki irtifalarda, daha yüksek G kuvvetinde dayanabiliyor ve dikey manevraları yapabiliyor.

Justin Bronk bu iki uçağa sahip olacak bir ülkenin, uçakların birbirlerini tamamlayıcı özelliklerinden de yararlacağını söylüyor:

"Birbirlerini iyi tamamlıyorlar. Eurofighter, Meteor ve AMRAAM füzeleriyle, yüksek irtifalarda ve hızlarda, havadan havaya savaşta mükemmel performans gösterirken, aynı zamanda yer hedeflerin söz konusu olduğunda da saygın yetenekleri var.

"F-16 ise düşük irtifalarda ve hızlarda, farklı rolleri yerine getirebilişiyle öne çıkıyor. Havadan havaya savaş noktasında da kabiliyetli ve son derece çevik bir savaş uçağı"