ABD, Pakistan'a heyet gönderiyor, İran katılımı 'henüz' doğrulamadı

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın

ABD Başkanı Donald Trump, ülkesinin müzakere heyetinin Pakistan'ın başkenti İslamabad'a bu akşam saatlerinde ulaşacağını duyurdu. Ancak taraflardan karmaşık mesajlar gelmeye devam ediyor.

New York Post gazetesine konuşan Trump, İslamabad'a giden heyete başkan yardımcısı JD Vance'in liderlik ettiğini söyledi.

Ancak Reuters haber ajansına bilgi veren bir kaynak, Vance'in halen ABD'de olduğunu kaydetti.

BBC'ye konuşan bir yetkili de ABD heyetinin "yakında" yola çıkmasının beklendiğini söyledi.

Tahran'dan bir heyetin, İslamabad'a gidip gitmeyeceği de net değil.

Reuter'a konuşan bir İranlı yetkili Tahran'ın müzakerelere katılmayı halen değerlendirdiğini söyledi.

ABD'nin 19 Nisan'da Hürmüz Boğazı'nda bir İran gemisine el koyması sonrası müzakerelerin geleceği belirsizleşmişti.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, 20 Nisan sabahı yaptığı basın toplantısında, müzakerelere katılım konusunda "henüz" bir karar vermediklerini söyledi.

ABD'nin "saldırgan eylemlerde bulunarak ateşkes hükümlerini ihlal ettiğini" savundu.

BBC'nin kıdemli dış haberler muhabiri Lyse Doucet, "henüz" ifadesinin, açık kapı anlamına geldiğine işaret ediyor.

Pakistan yönetimi ise ikinci tur görüşme yapılacakmış gibi hazırlıklarını sürdürdü.

Güvenlik güçleri, İslamabad'da kontrol noktaları oluşturdu.

Pakistan İçişleri Bakanı 20 Nisan'da, İslamabad'daki ABD ve İran büyükelçileri ile biraraya geldi.

ABD–İran arasında, Pakistan'ın diplomatik girişimleri sonucu 7 Nisan'da iki haftalık ateşkes ilan edilmişti.

8 Nisan'da yürürlüğe giren ateşkesin süresi 22 Nisan'da doluyor.

Operasyon nasıl yapıldı?

Touska isimli İran bandıralı gemiye yapılan havadan indirme operasyonunun detaylarını ABD Merkez Komutanlığı açıkladı

X'ten yapılan açıklamada, ABD deniz piyadelerinin USS Tripoli amfibi hücum gemisinden helikopterle ayrılarak Touska'ya halatla indikleri bilgisini verdi.

Helikopterdeki deniz piyadelerini gösteren bir videonun da yer aldığı açıklamada, geminin ABD güçlerinin altı saatlik süre boyunca yaptığı tekrarlanan uyarılara "uymaması" üzerine USS Spruance'ın "Touska'nın tahrik sistemini devre dışı bıraktığı" belirtildi.

Donald Trump, sosyal medya platformunda 19 Nisan'da yaptığı paylaşımda, Touska adlı İran bandıralı gemiye durması için uyarı yapıldığını, daha sonra ateş açıp el koyulduğunu söyledi.

Trump donanmanın "makine dairesine bir delik açarak" gemiyi durdurduğunu, geminin halen ABD'nin "gözetiminde" olduğunu belirtti.

Donald Trump ayrıca Amerikan deniz piyadelerinin gemiyi kontrol altında tuttuğunu ve geminin geçmişteki yasa dışı faaliyetleri nedeniyle yaptırım listesinde olduğunu duyurdu.

İran: 'ABD ateşkesi ihlal etti'

İran ordusundan yapılan açıklamada ise kargo gemisine el koymasına yanıt verileceği belirtildi ve müdahale için "ateşkesin ihlali" olarak denildi.

Ordu sözcüsü, ABD'nin "ateşkesi ihlal ederek Umman Denizi sularında İran'a ait ticari bir gemiye ateş açtığını, geminin seyir sistemini devre dışı bıraktığını ve deniz piyadelerini konuşlandırarak gemiye el koyduğunu " söyledi.

Açıklamada şu ifadeler yer aldı:

"İran İslam Cumhuriyeti Silahlı Kuvvetleri, ABD Donanması'nın bu silahlı korsanlık eylemine yakında yanıt verecek ve misillemede bulunacaktır."

Tahran'da BBC'ye konuşan İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komitesi Başkanı İbrahim Azizi de "Hürmüz Boğazı'ndan geçiş hakkına, gemilerin geçiş izinleri de dahil olmak üzere, İran karar verir. Bu bizim devredilemez hakkımız" dedi.

"Anayasanın 110. maddesine dayanan bir yasa tasarısını meclise sunuyoruz" diyen İran Devrim Muhafızları'nın eski komutanı milletvekili Azizi, sözlerini şöyle sürdürdü.

"Bu madde çevreyi, deniz güvenliğini ve ulusal güvenliği kapsıyor. Silahlı kuvvetler bu yasayı uygulayacak."

İran Devrim Muhafızları daha önce güçlerinin, Botsvana ve Angola bandıralı iki petrol tankerinin Hürmüz Boğazı'ndan geçmesini engellediğini açıklamıştı.

ABD ve İran'ın 28 Şubat'ta İran'a saldırılarıyla başlayan savaş öncesi, küresel petrol sevkiyatının beşte biri Hürmüz Boğazı üzerinden yapılıyordu.

BBC Washington Muhabiri Jolaoso: 'Trump söylemini yeniden sertleştirdi'

BBC Washington Muhabiri Simi Jolaoso, Trump'ın geçtiğimiz hafta boyunca kamuoyuna iyimser bir mesaj vererek İran ile anlaşmanın yakın olduğuna işaret ettiğini ancak son açıklamalarıyla söylemini sertleştirdiğini söylüyor.

Simi Jolaoso'ya göre, ABD yönetiminin görünen stratejisi, Trump'ın kabul edeceği bir anlaşmaya varma için deniz ablukası ve ek yaptırımlar yoluyla İran üzerindeki ekonomik baskıyı artırmaya devam etmek.

Jolaoso, Trump'ın, "İran'ın elektrik santrallerini ve köprülerini vurma" tehdidiyle ilgili olarak ise "Bu son tehdit, hem müzakerelerin hem de ateşkesin kırılgan göründüğü bir dönemde tansiyonu artırıyor ve ortamı daha da istikrarsız hale getirme riski taşıyor" diyor.

Öte yandan BBC News'a konuşan New York merkezli insan hakları kuruluşu Human Rights Watch'un (İnsan Hakları İzleme Örgütü) eski direktörü Kenneth Roth, Trump'ın son tehdidinin savaş suçu anlamına geleceğini söyledi.

Kenneth Roth, "Trump İran'ı kitlesel savaş suçlarıyla tehdit ediyor. Mesele bundan ibaret" dedi.

Roth, uluslararası hukuka göre elektrik santralleri ve köprüler gibi sivil hedeflerin vurulmasının yasak olduğunu vurgulayarak, "Uluslararası hukuk, bir hedef askeri olsa bile, sivillere verilecek zararın orantısız olacağı durumlarda o hedefe ateş açılmasını yasaklar" diye konuştu.

ABD'nin Birleşmiş Milletler Büyükelçisi Mike Waltz ise elektrik santralleri ve köprülerin vurulmasının savaş suçu olabileceğini öne sürmenin "yanlış, sahte ve gülünç bir iddia" olduğunu söyledi.

Mike Waltz, "Bu altyapılar meşru askeri hedeflerdir" dedi.