Türkiye Kosova'yı 1-0 yendi, Dünya Kupası'na katılmaya hak kazandı

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Türkiye Milli Takımı, play-off finalinde deplasmanda Kosova'yı 1-0 yenerek Dünya Kupası biletini aldı.

Maçta ilk yarı 0-0 sona erdi. Türkiye'nin tek golünü 53. dakikada Kerem Aktürkoğlu attı.

Türkiye bu galibiyetle 24 yıl sonra ilk kez Dünya Kupası'na gitmeye hak kazandı.

A Milli Takım'da özellikle kaleci Uğurcan Çakır, performansıyla ön plana çıktı.

Ay Yıldızlılar maça şu 11'le çıktı: Uğurcan Çakır, Zeki Çelik, Orkun Kökçü, Kerem Aktürkoğlu, Arda Güler, Hakan Çalhanoğlu, Kenan Yıldız, Abdülkerim Bardakcı, Ozan Kabak, İsmail Yüksek, Ferdi Kadıoğlu.

Kosova'nın başkenti Priştine'deki 14 bin kişi kapasiteli Fadil Vokrri Stadyumu'nun ev sahipliği yaptığı maçta İngiltere Futbol Federasyonu'ndan Michael Oliver düdük çaldı. Yaklaşık 750 Türk taraftar tribünde yer aldı.​​​​​​​

Türkiye bu galibiyetle ABD, Meksika ve Kanada'da düzenlenecek turnuvaya katılmaya hak kazandı.

Türkiye, Dünya Kupası'nda, D Grubu'nda yer alacak ve 13 Haziran Cumartesi günü Vancouver'da Avustralya ile, altı gün sonra San Francisco'da Paraguay ile ve 25 Haziran'da Los Angeles'ta ev sahiplerinden ABD ile karşılaşacak.

Kosova kısa uluslararası futbol müsabakaları tarihine karşın büyük bir turnuvaya katılma yolunda peş peşe ikinci kez play-off'a yükselmişti.

Slovakya'yı deplasmanda iki kez geriye düştüğü maçta 4-3 yenmeyi başararak bir kez daha dikkatleri üzerine çekti.

Türkiye ise play-off yarı finalinde Dolmabahçe'de Romanya'yı 1-0'lık skorla geçmeyi başarmıştı.

2008'de Sırbistan'dan bağımsızlığını ilan eden ve 2016'da FIFA ile UEFA tarafından resmen tanınan Balkan ülkesi dünya futbolunda 78'inci sırada yer alıyor.

Foda yönetiminde Kosova, son yedi maçın, dördünü kazandı ve ikisini berabere bitirdi. Yalnızca bir maçta yenildi.

Muriqi dikkat çeken bir performans sergiliyor

Kosova, sürpriz sonuçlara imza atma alışkanlığı edindi.

İsviçre'ye 4-0 kaybederek başladıkları eleme grubunda bir daha mağlup olmadılar; İsveç'e karşı iç sahada ve deplasmanda aldıkları galibiyetler ile Slovenya'ya karşı bir galibiyet ve bir beraberlik elde ettiler, ardından İsviçre ile berabere kalarak play-off'a çıktılar.

Televizyon kanalı RTK Kosova yorumcusu Arben Berisha "Kura çekildiğinde rakipleri gördüğümüzde çok umutlu değildik, özellikle de ilk maçı 4-0 kaybettikten sonra" dedi.

Sonra her şeyin değiştiğini söyleyen Berisha, "İnanılmaz ve beklenmedik bir şey yaptık" diye konuştu ve şöyle devam etti:

"Slovakya galibiyeti, milli takım ve Kosova için tarihi bir an olarak adlandırıldı. Bu, kazanılmış en önemli galibiyetti."

'Ülke için tarihi bir gün'

Kosova, Mart 2014'te FIFA tarafından ilk maçını oynamaya izin aldı. Haiti ile oynadıkları maçta 0-0 berabere kaldılar. İkinci resmi maçları ise Türkiye ileydi; Türkiye mücadeleyi 6-1 kazandı.

5 Eylül 2016'da Kosova ilk Dünya Kupası elemesine çıktı ve Finlandiya'da 1-1 berabere kaldı, ancak sonrasında dokuz maç üst üste kaybederek grubu son sırada tamamladı ve 10 maçta sadece üç gol attı.

Fakat Almanya, İsviçre ve İsveç gibi Avrupa ülkelerinde doğmuş uygun oyuncuları kadroya çağırabilmeleriyle birlikte Kosova hızla gelişti.

EURO 2020 elemelerinde, deplasmanda İngiltere karşısında öne geçtiler ancak 5-3 kaybettiler; buna rağmen grubu üçüncü sırada tamamladılar ve play-off yarı finalinde Kuzey Makedonya'ya elendiler.

Kosova'nın yıldızı, 67 maçta 32 gol atan ve bu sezon La Liga'da Mallorca formasıyla 18 gol kaydeden Vedat Muriqi.

Türkiye onu yakından tanıyor. 2018-19 sezonunda Çaykur Rizespor'da 17 lig golü, ardından Fenerbahçe'de bir sezonda 15 gol atmıştı.

Öte yandan forvet Fisnik Asllani, Bundesliga'da beşinci sırada yer alan Hoffenheim'ın önemli oyuncularından biri.

Kaleci Arijanet Muric ise geçen sezon Premier League'de Ipswich Town forması giydikten sonra kiralık olarak gittiği Serie A ekibi Sassuolo'da düzenli oynuyor.

Orta saha oyuncusu Edon Zhegrova Juventus'ta ve stoper Amir Rrahmani, Napoli ile iki kez Serie A şampiyonu oldu ancak şu anda sakat.

Savunmacı Florent Hadergjonaj, Huddersfield Town ile Premier League'de iki sezon geçirdi; hücum oyuncusu Milot Rashica ise Norwich City'de forma giydi. Şimdi ikisi de Süper Lig'de oynuyor.

Türkiye'nin çok daha iyi bir takım olduğunu ve oyuncu kalitesinin Kosova'ya kıyasla daha yüksek olduğunu söyleyen Berisha, buna karşın eleme performansları çok istikrarlı olmadığını düşünüyor.

"Maça ev sahibi olmalarının bir avantaj olacağını belirten Berisha, "Bu çok büyük olacak ve [kazanırlarsa] Priştine sokaklarında ve Kosova'nın tüm şehirlerinde şimdiye dek görülmüş en büyük kutlama olabilir" diyor.

1998-1999 Kosova Savaşı'nın ardından ülke, 12 Haziran 1999'da Sırp güçlerinin çekilmesi ve NATO öncülüğündeki barış güçlerinin girişiyle kurtuluş gününü kutladı. Bağımsızlık bundan dokuz yıl sonra geldi.

Ancak Aralık 2025 itibarıyla Birleşmiş Milletler'e üye 193 ülkeden yalnızca 110'u Kosova'yı bağımsız devlet olarak tanıyor.

Berisha, Dünya Kupası'na katılmanın ülke için tarihi olacağı kanısında:

"Çünkü FIFA ve UEFA tarafından tanınmamızın üzerinden sadece 10 yıl geçti."

Ülkede bazı kişilerin Salı akşamını Kosova'nın 2008'de bağımsızlığını ilan etmesinden bu yana ülke tarihindeki en önemli gün olarak nitelendirdiğini söyleyen Berisha şöyle devam ediyor:

"Bazıları bunun Kosova'nın üçüncü tarihi günü olacağını söylüyor: 1999'daki kurtuluş günü, bağımsızlığın ilanı ve bunun ülke tarihindeki üçüncü en önemli gün olacağı.

"Bu siyasi durumu da düşünürsek, Kosova'nın başarması dünya çapında çok büyük etki yaratır."

'Otelleri organize edecek paramız yoktu'

BBC Dünya Servisi'ne konuşan ve Haiti ile oynanan 0-0'lık maçta Kosova'nın kaptanı olan Anel Rashkaj, ülkenin ilk yıllarında milli takımda oynamakla ilgili hislerini, "17-18 yaşlarındaydım ve savaşın ardından milli takımda oynamak hayalimdi" sözleriyle anlatıyor.

Rashkaj şöyle devam ediyor:

"Kulüplerimizle mücadele halindeydik çünkü bize 'bu bir milli takım değil' ve 'bu UEFA takvimi değil' diyorlardı. Kampları ve otelleri organize edecek paramız yoktu. Bu tür şeylerin hepsi Avrupa'da yaşayan Kosovalılar tarafından ayarlanıyordu.

"Çok uzun süre beklemek stresliydi. Milli takıma 'evet' diyen ilk kişilerden biriydim ve ilk resmi maçta kaptanlık yaptım.

"Bugün geldiğimiz noktaya bakınca, yaşadığımız zorluklardan sonra Dünya Kupası'na bu kadar yaklaşmış olmak inanılmaz."

Rashkaj Salı akşamki maçta tribünde olacak ve gecenin duygusal geçeceğini söylüyor:

"Savaşla ve savaş sonrası ekonomik sorunlarla geçen çok zorlu zamanlarımız oldu ve hâlâ ekonomik sorunlar var.

"İnsanlar bir araya gelip güçlü hissetmek istiyor. Milli takım, insanlara güçlü olduğumuz, Avrupa'da bir isim yapabileceğimiz hissini verdi.

"Dünya için çok şey katabileceğimizi insanların görmesi bizi gururlandırıyor."

Kosova nasıl bir ülke?

Kosova, 1946'da Yugoslavya federasyonuna katıldı. 1974'de Kosova'nın özerk statüsü federasyon anayasasıyla tanındı.

Bir dönem, sayısız ulusal ve etnik toplulukların bir arada yaşayabileceğini gösteren bir örnek olan eski sosyalist Yugoslavya, 1990'lardaki bir dizi kanlı savaşın ardından dağıldı.

Eski Yugoslavya Cumhurbaşkanı Slobodan Miloseviç, 1990'da Kosova'nın özerkliğini kaldırdı. Bölgeye Sırp yönetimi dayatıldı. Bu durum bölgedeki Arnavutların protestolarına yol açtı.

Altı cumhuriyetin tümü ayrı devletler haline gelirken, o dönem Sırp bölgesi olan Kosova'da Miloseviç yönetiminin Arnavutların bağımsızlık girişimini zorla bastırmasıyla, gerilim büyüdü.

Birçok Sırp, Kosova'yı uluslarının doğum yeri olarak görüyor, ancak bölgede yaşayan 1,8 milyon kişinin % 92'si Arnavut.

1998'de Kosova Kurtuluş Ordusu'nun Arnavut milisleri ve Sırp güvenlik güçleri arasında aralıklarla görülen çatışmalar çok daha kanlı bir hale geldi.

24 Mart 1999'da NATO, Kosova'daki Arnavutlara karşı baskı ve katliamları durdurmak için sayısız siyasi girişimin başarısız olmasından sonra eski Yugoslavya'ya karşı 78 gün süren bir hava saldırısına başladı.

NATO saldırılarında asıl olarak Sırbistan, Kosova ve Karadağ'daki askeri tesisler hedef alınsa da, aynı zamanda sivil altyapı da vuruldu.

Bombardıman sırasında 300 binden fazla etnik Arnavut Kosova'dan kaçıp, komşu Kuzey Makedonya ve Arnavutluk'a sığındı.

Bombardıman, Haziran 1999'da Sırp lider Slobodan Miloseviç'in, Kosova'dan güçlerini çekmesi ve yerlerine NATO barış gücü birliklerinin gelmesini öngören bir barış anlaşmasını kabul etmesiyle sona erdi.

Kosova 2008'de bağımsızlığını ilan etti, ancak Sırbistan ile birlikte Çin ve Rusya Kosova'yı tanımıyor.

Birçok Sırp Kosova'yı uluslarının doğum yeri olarak görüyor.

BBC Sport muhabiri Michael Emons bu habere katkıda bulunmuştur.