NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'nin Türkiye gezisi neden önemli, gündemde hangi konular var?

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte bugün Ankara'da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile bir araya gelecek.

Görüşmelerde ana gündem maddesi, 7-8 Temmuz'da Ankara'da yapılacak NATO Zirvesi ve bu süreçte Washington ile ittifak arasında yaşanan büyük gerilim olacak.

Avrupa ile ABD arasındaki sorunların çözümü, Avrupalı müttefiklerin külfet paylaşımı konusunda daha somut paylaşımlarda bulunması gibi konular bugün Ankara'da yapılacak görüşmelerde ele alınacak konuların başında geliyor.

Görüşmelerde Ankara Zirvesi'nin başarılı bir şekilde gerçekleşmesi ve NATO'nun birlik, beraberlik ve dayanışma mesajlarını yinelemesi için neler yapılması gerektiğine odaklanacak.

Zirvenin Avrupa ve Ortadoğu'da askeri çatışma ve gerilimin sürdüğü, ittifak içinde kırılmaların yaşandığı bir döneme denk geliyor olması, hazırlıkların daha hassas ve ayrıntılı bir şekilde yapılmasına neden oluyor.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 13 Nisan'da Anadolu Ajansı'na (AA) yaptığı açıklamada, "Belki NATO tarihinin en önemli ama en önemli zirvesi olacak. Onun için de çok ciddi hazırlanıyoruz NATO Zirvesine. NATO Genel Sekreteri ile de yakın iş birliği içerisindeyiz" demişti.

Trump zirveye katılacak mı?

Ankara ve tüm NATO başkentlerinde zirveye ilişkin çalışmalar sürerken, üzerinde en çok durulan konu ABD Başkanı Donald Trump'ın ittifaka yönelik hayal kırıklığının transatlantik ilişkilere ve özellikle de NATO Zirvesi'ne nasıl etki edeceği.

Bakan Fidan AA'ya yaptığı açıklamada, bir soru üzerine, Trump'ın zirveye katılma konusunda "isteksiz" olduğunu ancak Cumhurbaşkanı Erdoğan'a kişisel saygısından dolayı zirveye katılacağını düşündüğünü söyledi.

ABD'den henüz Trump'ın NATO Zirvesi'ne katılıp katılmayacağına ilişkin bir bilgilendirme yapılmadı.

Amerikan basınında, NATO Genel Sekreteri Rutte'nin iki hafta önceki ABD gezisinde Başkan Trump ile yaptığı görüşmenin sıkıntılı geçtiği, Trump'ın ittifaktan hiçbir beklentisinin kalmadığını sert sözlerle aktardığı yönünde haberler yayımlanmıştı.

ABD'nin çok daha keskin bir tavır alarak ittifaktan ayrılma ya da Avrupa'daki askerlerini çekme gibi adımlar atabileceği de Amerikalı yetkililer tarafından dile getirilmişti.

Rutte'nin Erdoğan'la görüşmesinde ABD ile yaşanan sıkıntının aşılması için atılması gereken adımlar ve alınacak kararlar konusunda görüş alışverişinde bulunması bekleniyor.

Erdoğan'ın Trump ile yakın ilişkisinin bu açıdan önemli bir unsur olabileceği, yapılan değerlendirmeler arasında.

Öncelik NATO'da birlik ve dayanışmanın sürmesi

Ankara Zirvesi'nde alınacak siyasi ve askeri savunmayı ilgilendiren kararlar kadar önemli olacak bir başka unsur da NATO'nun birliğinin ve dayanışmasının sürdüğünün vurgulanması olacak.

Rutte-Erdoğan görüşmesinde de bu konunun ayrıntılı ele alınması ve atılması gereken adımların masada olması bekleniyor.

Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü, Antalya Diplomasi Forumu'nda düzenlenen bir panelde, Ankara Zirvesi'nin NATO'nun geleceği ve birliğinin tartışıldığı bir dönemde yapılacağını hatırlattı.

Gümrükçü, "Bu yüzden Ankara'daki zirveyi, bu endişeleri düzeltmek ve gidermek için bir fırsat olarak kullanabilmemiz ve zirvede müttefiklerin kolektif savunma açısından birbirlerine bağlı ve birlik içinde olduklarını bir kez daha göstermemiz gerektiğine inanıyoruz" dedi.

Aynı panelde konuşan NATO Genel Sekreter Yardımcısı Radmila Shekerinska da birliğin güçlü ve dayanışma içinde kalmasının transatlantik ilişkilerin güvenliği için yaşamsal önemine dikkat çekti ve Ankara Zirvesi'nde alınacak kararların bu amaca hizmet edeceğini kaydetti.

Radmila Shekerinska, NATO müttefiklerinin 2025'teki Lahey Zirvesi'nde, yıllık savunma harcamalarını gayri safi yurt içi hasılalarının yüzde 5'ine çıkartmayı kabul ettiklerini hatırlattı.

Shekerinska, Ankara Zirvesi'nde somut hangi adımların atılacağına ilişkin bildirimlerin yapılmasını umduklarını kaydetti.

Shekerinska NATO'nun ayrıca, Ukrayna'ya desteğin sürmesi konusunda da önemli kararlar alacağını söyledi.

Trump'ın NATO'yu en çok eleştirdiği konuların başında da savunma harcamaları geliyor.

Avrupalı müttefikleri savunma harcamalarını yeterince artırmadıklarını söyleyerek sert bir dille eleştiren Trump, Ukrayna'ya da artık bedava askeri ekipman ve silah vermeyeceğini söylemişti.

Savunma sanayi üretimi NATO'nun gündeminde

Ukrayna'da süren savaş ve Ortadoğu'da son dönemde yaşananlar, NATO'nun savunma sanayi üretim ve tedarik süreçlerini de gözden geçirmesine, ileride herhangi bir sıkıntı yaşanmaması için bu alanda alınması gereken kararlara yoğunlaşmasına neden oldu.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, geçen hafta Çek Cumhuriyeti'ne yaptığı ziyaret sırasında, Ankara Zirvesi'nde bu konuların da ele alınacağını söylemişti.

Rutte, "Bence savunma sanayi üretimine de büyük ölçüde odaklanılacak. Çünkü sadece paraya sahip olmak yetmez, aynı zamanda savunma sanayi üretim kapasitesine de sahip olmanız gerek" demişti.

Lahey Zirvesi'nde savunma sanayi konusunda düzenlenen forumun daha kapsamlısının ayrı bir panelde Ankara Zirvesi sırasında yapılması öngörülüyor.

Son dönemde savunma sanayinde önemli ilerlemeler gösteren Türkiye'nin NATO ihtiyaçlarının karşılanması sürecinde de daha fazla devreye girdiği biliniyor.

Ankara, özellikle Avrupalı müttefiklerin Avrupa Birliği'nde (AB) geliştirdikleri mekanizmalara Türkiye ve İngiltere gibi önde gelen NATO üyelerini dahil etmemelerinden kaynaklanan rahatsızlığını sıklıkla dile getiriyor ve Genel Sekreter Rutte'den sorunun çözümü yönünde adım atmasını istiyor.

Rutte ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, 17 Nisan'da NATO ve AB'nin işbirliği konusunda somut ve yapıcı adımlar atılması konusunda ortak çalışmalar yapacaklarını açıklamış ancak somut planlamalar hakkında bilgi vermemişti.

Türkiye, Avrupa'nın güvenliğine ilişkin en temel ve tek ittifakın NATO olduğunu, AB'nin atacağı güvenlik adımlarının tamamlayıcı nitelikte kalması gerektiğini savunuyor.

Ankara NATO'nun güney kanadında savunma için devrede

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'nin ziyareti sırasında ele alınacak konuların başında son dönemde Ortadoğu'da yaşanan askeri çatışmalar ışığında ittifakın "güney" kanadının savunulması için yapılacak planlamaların da ele alınması öngörülüyor.

28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in İran'a düzenledikleri saldırılarla başlayan savaş sırasında İran'ın misilleme amaçlı gönderdiği füzelerin havada imha edildiği ülkeler arasında Türkiye de yer aldı.

İran'dan ateşlendiği belirlenen dört balistik füze NATO'nun bölgedeki hava savunma sistemleri aracılığıyla düşürüldü.

NATO bu süreçte Adana'daki İncirlik Üssü ve Malatya'daki Kürecik Radar Üssü'nde Patriot hava savunma sistemleri konuşlandırdı.

Türkiye aynı günlerde yeni bölgesel savunma planları kapsamında Adana'da yeni bir NATO karargâhı kurma kararının alındığını açıkladı.

NATO'nun başta Körfez ülkeleri olmak üzere bundan sonraki süreçte nasıl işbirlikleri kuracağının da zirvede ele alınması öngörülüyor.

Ankara Zirvesi'nde de bu gelişmeler ve NATO'nun 360 derece savunma konsepti ışığında güney kanadının savunulmasına ilişkin daha kapsamlı tartışmaların yapılması ve kararların alınması bekleniyor.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile Ankara'da yapılacak görüşmelerde bu konunun da ayrıca ele alınması öngörülüyor.