Lãnh tụ tối cao mới của Iran tuyên bố sẽ tiếp tục phong tỏa Eo biển Hormuz trong một tuyên bố được người dẫn chương trình đọc trên truyền hình nhà nước. Giáo chủ Mojtaba Khamenei, người chưa xuất hiện công khai kể từ khi kế nhiệm cha mình, cũng nói rằng Iran sẽ “trả thù cho những người Iran đã bị sát hại.”
Chiến sự vẫn tiếp diễn với các đòn tấn công từ hai bên: Israel tấn công Iran và Lebanon; Mỹ tấn công Iran và các mục tiêu Iran trên biển; phía bên kia, Iran tiếp tục phóng tên lửa và máy bay không người lái vào lãnh thổ Israel và các căn cứ của Mỹ trong khu vực.
Thương vong tiếp tục tăng cao.
Bài tường thuật trực tiếp này xin khép lại.
Mời quý vị tiếp tục theo dõi tường thuật trực tiếp tại đường dẫn này.
Sau một tuần biến động mạnh trên thị trường năng lượng toàn cầu, giá dầu nhìn chung ổn định trong phiên giao dịch sáng thứ Sáu tại châu Á.
Dầu Brent giảm 0,4%, xuống 100,05 USD mỗi thùng, trong khi dầu thô ngọt nhẹ giảm 0,5%, còn 95,25 USD.
Những lo ngại về tác động của cuộc chiến tại Iran đối với nguồn cung năng lượng đã khiến thị trường chao đảo trong những ngày gần đây, khi các nhà giao dịch theo dõi các vụ tấn công nhằm vào tàu thuyền gần tuyến đường thủy quan trọng Eo biển Hormuz.
Trước đó, Mỹ cho biết đã tạm thời nới lỏng các lệnh trừng phạt, cho phép các quốc gia mua dầu và các sản phẩm dầu mỏ của Nga đang trên đường vận chuyển.
Nguồn hình ảnh, Reuters
Một binh sĩ Pháp đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái tại khu vực Erbil, Iraq, và một số binh sĩ khác bị thương, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron thông báo.
Ông cho biết Chuẩn úy Arnaud Frion là quân nhân Pháp đầu tiên thiệt mạng kể từ khi cuộc chiến tại Iran bắt đầu vào cuối tháng trước.
“Xin gửi tới gia đình anh, tới các đồng đội của anh, tôi muốn bày tỏ toàn bộ tình cảm và sự đoàn kết của quốc gia,” ông Macron viết trên mạng xã hội.
“Một số binh sĩ của chúng ta đã bị thương. Nước Pháp luôn ở bên họ và những người thân của họ.”
Ông Macron lên án các cuộc tấn công nhằm vào lực lượng Pháp đang chiến đấu chống Nhà nước Hồi giáo (IS) trong khu vực là “không thể chấp nhận được.”
“Việc họ hiện diện tại Iraq nằm trong khuôn khổ nghiêm ngặt của cuộc chiến chống khủng bố. Cuộc chiến tại Iran không thể là cái cớ để biện minh cho những cuộc tấn công như vậy.”
Nguồn hình ảnh, Getty Images
Chris Partridge
Chuyên gia phân tích vũ khí của BBC
Hiện vẫn chưa rõ điều gì đã khiến chiếc máy bay tiếp nhiên liệu KC-135 này rơi, nhưng một khả năng là va chạm trên không.
Những máy bay tiếp dầu này đóng vai trò rất quan trọng trong chiến tranh, giúp các máy bay tiêm kích và máy bay ném bom được tiếp thêm nhiên liệu trong khi bay, đặc biệt khi chúng phải bay quãng đường dài để tới mục tiêu.
Đây là một hoạt động hậu cần quy mô lớn, với nhiều máy bay hoạt động cùng lúc trên bầu trời, mỗi chiếc đều cần được tiếp nhiên liệu.
Quá trình tiếp nhiên liệu đòi hỏi máy bay phải bay rất sát máy bay tiếp dầu, trước khi cần tiếp nhiên liệu từ máy bay tiếp dầu được hạ xuống.
Phi công của máy bay nhận nhiên liệu sẽ bay áp sát cần này và, nhờ hệ thống đèn dưới thân máy bay tiếp dầu, điều chỉnh vị trí để cần có thể “cắm” vào máy bay.
Sau khi tiếp xúc, nhiên liệu được chuyển sang trong một quá trình có thể kéo dài vài phút.
Trong suốt thời gian đó, hai máy bay chỉ cách nhau vài feet (mỗi foot bằng khoảng 1/3m), và các hoạt động này thường diễn ra vào ban đêm.
Việc duy trì tiếp xúc với cần tiếp nhiên liệu – hoặc trong một số trường hợp là ống tiếp dầu hình quả cầu lông (drogue) – đòi hỏi phi công phải có kỹ năng rất cao, trong bối cảnh có thể có nhiều máy bay khác bay gần đó.
Trong các nhiệm vụ tiếp nhiên liệu, đèn trên máy bay thậm chí có thể tắt hoàn toàn để tránh bị đối phương phát hiện.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết sự việc xảy ra trên bầu trời Iraq, nhưng chưa rõ ở cách Iran bao xa.
Thông thường, KC-135 có ba thành viên phi hành đoàn: phi công, cơ phó và nhân viên điều khiển cần tiếp nhiên liệu.
Theo Không quân Mỹ, Bộ Tư lệnh Không vận hiện có gần 400 máy bay tiếp dầu trong biên chế.
Nguồn hình ảnh, Tom Williams via Getty Images
Một số nghị sĩ Mỹ đã đưa ra phản ứng ban đầu sau vụ máy bay tiếp nhiên liệu của Mỹ rơi ở miền tây Iraq.
Dân biểu Dân chủ Jim Himes nói với chương trình BBC Newsnight rằng vẫn còn “quá sớm” để xác định nguyên nhân của sự cố, đồng thời cho biết ông hy vọng các thành viên phi hành đoàn đều an toàn.
“Đây là một phần của cái giá không thể tránh khỏi của xung đột. Ngay cả quân đội tốt nhất cũng không thể hoạt động mà không có tai nạn và dường như đó là điều đã xảy ra trong trường hợp này,” ông nói.
“Chúng tôi cầu nguyện cho sự an toàn của phi hành đoàn, nhưng đó là cái giá phải trả khi một quốc gia bước vào chiến tranh.”
Nguồn hình ảnh, AFP via Getty Images
Quân đội Mỹ xác nhận một máy bay của nước này đã rơi tại Iraq.
Một máy bay tiếp dầu quân sự KC-135 đã rơi sau một “sự cố” liên quan đến hai máy bay, trong đó không có yếu tố “hỏa lực từ đối phương” hay “bắn nhầm từ lực lượng đồng minh”.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết “các nỗ lực cứu hộ vẫn đang tiếp diễn” ở miền tây Iraq – khu vực mà quân đội mô tả là “không phận thân thiện”.
Tuyên bố cũng cho biết chiếc máy bay thứ hai liên quan đến sự cố đã hạ cánh an toàn.
Nguồn hình ảnh, Getty Images
Dearbail Jordan
Phóng viên cao cấp về kinh doanh và kinh tế
Giá dầu tiếp tục tăng trong chiều nay, lên tới 101 USD/thùng, tăng 10% trong ngày.
Trước đó, tân lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei của Iran nói rằng “đòn bẩy phong tỏa Eo biển Hormuz” vẫn nên được sử dụng, theo những phát biểu được cho là của ông và được đọc trên truyền hình nhà nước.
Hôm 11/3, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) cho biết bất kỳ tàu thuyền nào có liên quan đến Mỹ, Israel hoặc các đồng minh của họ đều sẽ bị tấn công.
“Quý vị sẽ không thể cưỡng ép giá dầu xuống thấp được. Hãy chuẩn bị cho kịch bản giá dầu đạt 200 USD/thùng,” một phát ngôn viên nói.
Khi được hỏi liệu điều này có xảy ra hay không, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright nói với CNN hôm 12/3: “Tôi cho là khó xảy ra, nhưng hiện chúng tôi đang tập trung vào chiến dịch quân sự và giải quyết vấn đề.”
Ghoncheh Habibiazad
Phóng viên cao cấp, BBC News Tiếng Ba Tư
Hãng tin Fars của Iran cho biết bà Mansoureh Khojasteh Bagherzadeh, vợ của lãnh tụ tối cao quá cố Ali Khamenei, vẫn còn sống.
Hãng tin này, vốn có liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), nói rằng các thông tin trước đó về việc bà qua đời là sai sự thật.
Trước đó, kênh truyền hình nhà nước Iran Channel Two từng đưa tin hôm 2/3 rằng bà Bagherzadeh đã thiệt mạng “tại nhà riêng”, trong khi một số cơ quan truyền thông Iran khác nói rằng bà đang trong tình trạng hôn mê.
Truyền thông Iran trước đây cũng cho biết con gái, cháu và con rể của ông Khamenei đã thiệt mạng.
Ông Khamenei và vợ có sáu người con – bốn con trai và hai con gái.
Nguồn hình ảnh, Reuters
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết máy bay không người lái của Iran “không gây ra mối đe dọa nào” đối với lãnh thổ Mỹ.
Phát biểu này được đưa ra sau khi ABC News đăng bài nói rằng FBI đã cảnh báo các sở cảnh sát tại bang California rằng Iran có thể “trả đũa” các cuộc tấn công của Mỹ bằng cách “phóng máy bay không người lái” từ một con tàu ngoài khơi bờ tây nước Mỹ.
Bà Leavitt viết trên mạng xã hội X: “Họ viết bài này dựa trên một email được gửi tới lực lượng thực thi pháp luật địa phương ở California về một nguồn tin duy nhất chưa được xác minh.”
“XIN NÓI RÕ: Không hề có mối đe dọa nào từ Iran đối với lãnh thổ của chúng ta, và chưa từng có,” bà nói thêm.
Hôm qua, Thống đốc California Gavin Newsom nói ông “không biết về bất kỳ mối đe dọa cận kề nào” đối với bang này vào thời điểm hiện tại, nhưng đang “phối hợp thường xuyên” với các quan chức an ninh và tình báo.
Alice Cuddy
Tường thuật từ trung tâm Beirut
Một cuộc không kích của Israel vừa đánh trúng một tòa nhà cách vị trí của chúng tôi ở trung tâm Beirut khoảng một kilômét.
Trước đó, quân đội Israel đã phát cảnh báo rằng họ sẽ nhắm mục tiêu vào một tòa nhà mà họ mô tả là “cơ sở của tổ chức khủng bố Hezbollah”.
Một đòn tấn công cảnh báo đã được thực hiện trước khi tòa nhà bị đánh trúng, tạo ra một cột khói xám bốc lên trên thành phố.
Sau đó tiếp tục có thêm các cuộc không kích khác, làm rung chuyển cửa kính của tòa nhà nơi chúng tôi đang đứng đưa tin.
Nguồn hình ảnh, Reuters
Gần như cùng thời điểm tuyên bố của lãnh tụ tối cao Iran được phát trên truyền hình, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng lên tiếng trên mạng xã hội, nói rằng Mỹ có thể hưởng lợi từ việc giá năng lượng toàn cầu tăng vọt.
Trên nền tảng Truth Social, ông viết: “Mỹ là nước sản xuất dầu lớn nhất thế giới, vượt xa các nước khác, vì vậy khi giá dầu tăng, chúng ta kiếm được rất nhiều tiền.
“NHƯNG điều khiến tôi quan tâm và coi trọng hơn nhiều, với tư cách Tổng thống, là ngăn chặn một đế chế tà ác, Iran, có được vũ khí hạt nhân, và phá hủy Trung Đông và, thậm chí, cả thế giới. Tôi sẽ không bao giờ để điều đó xảy ra!”
Nguồn hình ảnh, Getty Images
Trong vài phút gần đây, một tuyên bố được cho là của tân lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei – người chưa xuất hiện trước công chúng kể từ khi kế nhiệm cha mình – đã được đọc trên truyền hình do nhà nước Iran kiểm soát.
Tuyên bố này bao gồm lời thề sẽ tiếp tục phong tỏa Eo biển Hormuz, đồng thời nói rằng chính quyền sẽ “trả thù cho máu của những người” đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công của Mỹ và Israel.
Trước đó trong ngày, thêm ba tàu chở hàng dân sự đã bị tấn công ở Vùng Vịnh, trong khi giá dầu tăng lên gần 100 USD/thùng.
Một người đã thiệt mạng trên một tàu chở dầu thuộc sở hữu của Mỹ ở ngoài khơi Iraq. Con tàu này được cho là bị một xuồng cao tốc không người lái mang chất nổ đâm trúng.
Một tàu chở dầu khác cũng bị tấn công khi đang trên đường đến một cảng của Iraq. Cả hai con tàu đều báo cáo có hỏa hoạn.
Một tàu của Trung Quốc bị một vật thể chưa xác định bắn trúng gần Eo biển Hormuz. Tất cả các thuyền viên đã được sơ tán.
Ở một diễn biến khác, Iran tiếp tục các cuộc tấn công bằng tên lửa nhằm vào các láng giềng, bao gồm Bahrain, Oman, Dubai và Qatar.
Bên trong Iran, những người sống ở Tehran nói với BBC rằng cuộc chiến đang gây ảnh hưởng rõ rệt tới sức khỏe của họ. Trong khi đó, phóng viên trưởng quốc tế của BBC, Lyse Doucet, viết rằng lực lượng Mỹ và Israel đang nhắm vào hạ tầng quốc gia và các lực lượng an ninh của Iran.
Ở bên kia đại dương, các quan chức quân sự Mỹ nói với Quốc hội rằng tuần đầu tiên của cuộc chiến đã tiêu tốn 11,3 tỷ USD.
Ghoncheh Habibiazad
Phóng viên cao cấp, BBC News Tiếng Ba Tư
Ông Mojtaba Khamenei được bổ nhiệm làm lãnh tụ tối cao mới của Iran vào ngày 8/3.
Ông là người kế nhiệm cha mình, Đại giáo chủ Ali Khamenei, người đã thiệt mạng trong ngày đầu tiên của cuộc chiến giữa Mỹ và Iran vào ngày 28/2.
Kể từ khi được bổ nhiệm, ông chưa xuất hiện trên truyền hình nhà nước và thông điệp hôm nay của ông được người dẫn chương trình đọc lại.
Mojtaba là con trai thứ hai của Ali Khamenei và, dù từ lâu được xem là một trong những ứng viên hàng đầu kế nhiệm cha mình, ông vẫn khá kín tiếng và được cho là có ảnh hưởng từ phía sau hậu trường.
Ngoài cha mình, mẹ và vợ của Mojtaba Khamenei cũng đã thiệt mạng trong các cuộc không kích của Mỹ và Israel.
Kênh tin tức của truyền hình nhà nước Iran gọi ông là một “chiến binh dày dạn của cuộc chiến Ramadan”, nhưng không đưa ra thêm xác nhận nào về việc ông có bị thương hay không.
Reuters dẫn lời một quan chức Iran giấu tên cho biết ông đã “bị thương nhẹ”.
Tân lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei tuyên bố Iran sẽ quyết "trả thù cho máu của những người Iran" đã bị sát hại.
Ông nói rằng điều này đặc biệt đúng trong trường hợp ở Minab, nơi một cuộc không kích của Mỹ gần một trường học đã giết chết 168 người, trong đó có khoảng 110 trẻ em.
Iran cho biết trường học này đã bị một tên lửa của Mỹ tấn công. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đã nói với phóng viên Tom Bateman của BBC vào tuần trước rằng họ đang tiến hành điều tra vụ việc.
Thông điệp từ lãnh đạo mới của Iran, Mojtaba Khamenei, đã được một người dẫn chương trình đọc trên truyền hình nhà nước Iran.
Theo bản dịch của BBC News Tiếng Ba Tư, Giáo chủ Khamenei nói rằng “đòn bẩy phong tỏa Eo biển Hormuz” vẫn nên được Iran sử dụng.
Sau đó ông nói rằng Iran có chính sách “hữu nghị” với các nước láng giềng, nhưng khuyên họ đóng cửa các căn cứ của Mỹ, những nơi mà theo ông Iran sẽ tiếp tục nhắm mục tiêu.
Đây là lần đầu tiên chúng ta nghe được tuyên bố từ Giáo chủ Mojtaba Khamenei kể từ khi ông được chọn kế nhiệm cha mình.
Chris Partridge
Chuyên gia phân tích vũ khí, BBC News
Quân đội Mỹ và Israel đã công bố hàng chục đoạn video ghi lại các cuộc tấn công nhằm vào hệ thống trang thiết bị và cơ sở của Iran trong cuộc chiến này.
Nhiều loại vũ khí đã được sử dụng, trong đó có GBU-31 JDAM – loại bom xuyên phá nặng 2.000 pound (khoảng 907 kg), thường được gọi là bom phá boongke.
Những quả bom này thường được dẫn đường bằng vệ tinh. Tuy nhiên, vào tối 11/3, chúng tôi cũng đã nhìn thấy bằng chứng cho thấy quân đội Mỹ sử dụng laser để điều khiển bom đánh trúng mục tiêu.
Sáng nay (12/3), Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (Centcom) đã công bố một đoạn video về các cuộc tấn công nhằm vào máy bay Iran tại một căn cứ không quân.
Trong video, có thể thấy rõ tia laser chiếu vào phần trên của mục tiêu. Tia laser này được đặt trong một chiếc cần gắn trên máy bay tấn công và được phi công điều khiển để trỏ vào mục tiêu.
Nguồn hình ảnh, Centcom
Các loại bom được sử dụng – nhiều khả năng là GBU-24 hoặc GBU-54 – sau khi được thả từ máy bay chiến đấu sẽ tự dẫn tới điểm mà laser định vị bằng cách điều chỉnh các cánh điều khiển trên thân bom. Khi được thả từ độ cao hàng hàng ngàn feet (tương đương hàng trăm tới hàng ngàn mét), độ chính xác của chúng có thể trong khoảng một đến hai mét.
Nhắm mục tiêu bằng laser cũng hữu ích vì nó có thể bám theo các mục tiêu di động. Tuy nhiên, phương pháp này không phải lúc nào cũng tối ưu.
Mây và các điều kiện khí quyển khác có thể làm giảm đáng kể hiệu quả phương pháp nhắm mục tiêu bằng laser. Trong những trường hợp như vậy, hệ thống dẫn đường GPS sẽ phát huy tác dụng. Một số loại vũ khí kết hợp cả dẫn đường bằng laser và GPS, cho phép lựa chọn phương thức nhắm mục tiêu phù hợp nhất.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) cho biết rằng họ đã tấn công một “tổ hợp phát triển vũ khí hạt nhân” trong các cuộc không kích diễn ra “trong những ngày qua tại Tehran”.
IDF nói: “Tổ hợp ‘Taleghan’ được chế độ tại Iran sử dụng để thúc đẩy các năng lực then chốt phục vụ việc phát triển vũ khí hạt nhân.”
Theo IDF, địa điểm này từng được dùng để phát triển chất nổ và tiến hành các thí nghiệm cho một “chương trình phát triển vũ khí hạt nhân bí mật” trong những năm 2000.
Trong một tuyên bố đăng trên Telegram, IDF cho biết các cuộc tấn công trước đó nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Iran vào tháng 6/2025 đã gây ra “thiệt hại đáng kể” cho chương trình này.
“Tuy nhiên, gần đây IDF xác định rằng chính quyền Iran đã có những bước đi nhằm khôi phục lại tổ hợp này sau khi nó bị tấn công vào tháng 10/2024,” tuyên bố cho biết.
Bối cảnh: Iran nhiều lần phủ nhận việc tìm cách sản xuất vũ khí hạt nhân và nói rằng chương trình hạt nhân của họ chỉ phục vụ mục đích hòa bình, dù nước này là quốc gia không sở hữu vũ khí hạt nhân duy nhất đã làm giàu uranium ở mức gần đạt cấp độ dùng cho vũ khí.
"Tình hình hiện tại thực sự rất khó khăn," trưởng ban nhân đạo của Liên Hợp Quốc nói với BBC, khi tổ chức này tiếp tục ứng phó với chiến tranh ở Trung Đông và các cuộc xung đột khác.
Ông Tom Fletcher nói với chương trình Today của đài BBC Radio 4 rằng ông đã mất ba đồng nghiệp hôm 11/3, mô tả đó là "một ngày vô cùng khó khăn đối với các đồng nghiệp làm nhân đạo của chúng tôi".
Ông không nói rõ họ đang làm việc ở đâu.
"Chúng tôi rất tức giận, chúng tôi đang đau buồn và để tưởng nhớ họ, chúng tôi sẽ tiếp tục công việc. Chúng tôi sẽ vượt qua thời điểm này nhưng hiện tại thực sự rất khó khăn," ông giãi bày.
Ông Fletcher nói thêm: "Liên Hợp Quốc được thành lập cho những thời điểm như thế này, vì vậy chúng tôi sẽ bước ra và hành động. Thế nhưng, chúng tôi đang phải làm điều đó trong cảnh nguồn lực cạn kiệt, nhân lực quá tải và chính chúng tôi đang thực sự bị sát hại."
