Nifer uchaf erioed o farwolaethau camddefnydd cyffuriau yng Nghymru

Cafodd y nifer uchaf erioed o farwolaethau o ganlyniad i gamddefnyddio cyffuriau eu cofnodi yn 2024 yng Nghymru.

Yn ôl ffigyrau newydd Iechyd Cyhoeddus Cymru (ICC), cafodd 417 o farwolaethau o wenwyno cyffuriau eu cofnodi, cynnydd o'r 377 o'r flwyddyn flaenorol.

O'r rhain, roedd 288 yn farwolaethau o ganlyniad i gamddefnyddio cyffuriau. Dywedodd ICC fod y rhan fwyaf o farwolaethau, 84%, oherwydd gwenwyno damweiniol.

Roedd opioidau, sy'n cynnwys cyffuriau fel heroin neu forffin, wedi eu cofnodi mewn 200 o farwolaethau o wenwyno cyffuriau - bron i 70%.

Oherwydd hynny mae ICC yn rhybuddio eto am y niwed sy'n gysylltiedig â defnyddio cyffuriau o'r fath.

Roedd cocên hefyd yn gysylltiedig â dros chwarter y marwolaethau o gamddefnyddio cyffuriau - sy'n gynnydd ers 2023.

Dywedodd ICC fod y ffigyrau cocên "yn adlewyrchu'r hyn y mae gwasanaethau lleol wedi bod yn ei adrodd ers peth amser".

Mae defnyddio sawl cyffur gwahanol hefyd yn cynyddu gyda 62% o'r marwolaethau o ganlyniad i gamddefnyddio cyffuriau yn cynnwys mwy nag un sylwedd, fel arfer opioidau gyda chocên neu bensodiasepinau.

Dydy'r cynnydd ddim yn syndod i gyn-Gomisiynydd Heddlu Gogledd Cymru, Arfon Jones, a ddywedodd bod y "ffigyrau wedi mynd i fyny ac i fyny, blwyddyn ar ôl blwyddyn, ers degawd".

Yn siarad ar Dros Frecwast dywedodd: "Dros y ddwy flynedd ddiwetha', mae'r nifer o farwolaethau drwy gamddefnydd o gyffuriau wedi codi 40% o 205 i 288."

Ychwanegodd: "Mae na lot o wahanol fathau o gyffuriau yn dod ar y farchnad, mae'n amlwg, yn yr ardaloedd difreintiedig, dydy pethau ddim yn gwella digon buan, dydy'r gefnogaeth ddim yna."

Dywedodd Andrew Cornell, swyddog polisi gyda Byddin yr Iachawdwriaeth bod y ffigyrau'n "symptom o broblemau cymdeithas, problemau tai, probemau tlodi, problemau iechyd ac yn y blaen".

"Ond un peth sy'n galonogol yw llwyddiant Naloxone fel ffordd o achub bywydau pobl sydd wedi gorddosio ar opioidiau – mae'n prynu amser i achub bywyd rhywun ac mae hynny yn bwysig dros ben. Hoffwn i weld rhagor o fynediad at Naloxone."

Dywedodd y byddai o blaid "gweld Naloxone mewn mannau cyhoeddus, megis gorsafoedd trên er enghraifft a gweld rhagor o bobl yn cael eu hyfforddi hefyd i ddefnyddio Naloxone".

Yn ôl ICC, mae ffigyrau'r degawd ddiwethaf yn dangos bod pobl o ardaloedd mwyaf difreintiedig Cymru dros bum gwaith yn fwy tebygol o farw oherwydd camddefnyddio cyffuriau na phobl o'r ardaloedd lleiaf difreintiedig.

Yn 2024, roedd dynion bron i dair gwaith yn fwy tebygol o farw o gamddefnyddio cyffuriau na menywod.

Pobl dros 50 oed oedd yn cyfrif am 34% o'r holl farwolaethau o ganlyniad i gyffuriau.

Ond roedd 17 o farwolaethau ymhlith pobl dan 25 oed, cynnydd o'i gymharu â'r flwyddyn flaenorol.

Mae ICC yn dweud bod y ffigyrau'n dangos y "niwed parhaus y mae opioidau'n ei achosi ledled Cymru, yn aml ochr yn ochr â sylweddau fel cocên a bensodiasepinau".

Ychwanegodd yr Athro Rick Lines o'r sefydliad: "Mae marwolaethau sy'n gysylltiedig â chyffuriau yn parhau i fod yn llawer mwy cyffredin yn ein cymunedau mwyaf difreintiedig.

"Mae hyn yn dangos yr angen am weithredu ehangach ar dai, tlodi ac anghydraddoldebau iechyd ochr yn ochr â gwaith gwasanaethau cyffuriau arbenigol."

Dywedodd Llywodraeth Cymru bod "pob marwolaeth sy'n gysylltiedig â chyffuriau yn drychineb", a'u bod wedi buddsoddi dros £67m i wella gwasanaethau ac i leihau nifer y marwolaethau.

Ychwanegodd llefarydd: "Rydym yn cydweithio'n agos â byrddau iechyd, awdurdodau lleol, Iechyd Cyhoeddus Cymru a'r heddlu i leihau'r niwed a achosir gan gamddefnydd cyffuriau ac alcohol gan ganolbwyntio ar atal, triniaeth a chefnogaeth adferiad.

"Rydym yn cefnogi'r driniaeth arloesol ar gyfer dibyniaeth opiaeth Buvidal ac yn gweithio gyda'n partneriaid i fynd i'r afael â defnydd opioids synthetig yng Nghymru."

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.