Gwobrwyo pedwar aelod o fad achub Porthdinllaen

"Tyda ni byth off service ym Mhorthdinllaen, mae hi'n wych o stesion."

Dyna eiriau Robat Jones sy'n aelod blaenllaw o fad achub Porthdinllaen.

Mae eleni yn flwyddyn arbennig i'r criw, wrth i bedwar aelod gyrraedd carreg filltir go sylweddol.

Mae cyfanswm gwasanaeth Dylan Thomas, Robat Jones, Geraint Humphreys a Caryl Thomas yn 140 o flynyddoedd o waith gwirfoddol i'r RNLI.

Mae'r elusen wedi cydnabod eu hymroddiad drwy gyflwyno'r pedwar gyda gwobr 'Gwasanaeth Hir'

Aled Hughes aeth draw i Ben Llŷn i gwrdd â Caryl a Robat yng nghwt y bad achub ym Mhorthdinllaen.

Mae gan Caryl gysylltiad teuluol agos gyda'r bad achub, ac ers iddi fod yn ferch ifanc, roedd hi wastad eisiau bod ar y môr.

"Roedd Taid yn fecanic yma ym Mhorthdinllaen ac roedd Dad ar y criw hefyd ac mae Dylan a finnau dal ar y criw rŵan.

"Roedd o'n rwbath o'n i wastad eisiau 'neud. Pob tro roedd 'na alwad, o'n i'n gweld Dad yn mynd allan o'r tŷ, o'n i yn mynd i dop yr allt i watshad y lifeboat yn mynd allan.

"Pan nes i droi yn 16 nes i ddechrau dod i lawr a mynd o hynny," meddai.

Mae'r ardal sydd dan ofal criw Porthdinllaen yn enfawr.

Maen nhw'n goruchwylio'r môr hanner ffordd i Iwerddon, o amgylch Ynys Enlli, hanner ffordd i Gaergybi – sy'n cynnwys Llanddwyn, sydd yn ardal beryglus iawn o ran y llanw.

Ers i Robat ddechrau gyda'r RNLI yn 1988 yn 22 oed, mae wedi gweld newid enfawr yn y ffordd mae'r bad achub yn gweithredu mewn achosion brys.

Bryd hynny, doedd na ddim teclyn blîpar i alw'r aelodau fel sydd heddiw, ond yn hytrach byddai maroon yn cael ei danio, sef roced fawr sy'n saethu i'r awyr â chlec fawr.

Dywedodd Robat: "Pan ddechreues i, cwch bren oedd gynnom ni sef y Watson Class, oedd yn gwneud naw knots. Doedd 'na ddim byd arni ond chart works,a radar. Wedyn gafodd ni gwch steel newydd sbon yn 1997.

"Roedd honno'n wych, yn newydd sbon ac yn ddwbl y speed. Mae technoleg yn newid o hyd a'r criw yn gorfod datblygu a gorfod treinio i bethau newydd o hyd," meddai.

Mae Robat yn gweithio fel ail coxswain ers 32 o flynyddoedd, ac wedi gweithio gyda thri phrif coxswain – Peter Jones, Mike Davies a rŵan Owain Williams.

Mae gan Robat fusnes adeiladu yn y pentref, a tydi o ddim yn mynd oddi yno yn aml iawn, ac felly yn medru cymryd yr awennau a hynny yn wirfoddol.

"Roeddwn i'n dod lawr yma pan oeddwn i'n ifanc, efo beics, pan oedden ni'n blant, pan oedd y bad achub yn mynd allan ac wedyn ro'n i'n lwcus iawn yn cael ymuno.

"Mae'n anrhydedd mawr i mi gael ymuno; erbyn heddiw mae gynnon ni 32 ar y cwch a dwi am gario 'mlaen am sbel eto," meddai.

Un o'r heriau o fod yn aelod o'r bad achub yw'r diffyg syniad o beth fydd yn eich wynebu mewn argyfwng.

"Rydan ni wedi bod mewn stormydd mawr, ddeud gwir, llongau yn torri eu cefnau ac wedi suddo mewn stormydd Force 10 a Force 11 am 12 awr.

"Yn anffodus dwi wedi bod allan mewn llefydd tywyll iawn, pobl wedi colli eu bywydau a gorfod eu codi nhw o'r môr, ambell i 'sgotwr 'da ni'n 'nabod yn dda yn colli eu bywydau yma.

"Ond, mae 'na rai da wrth gwrs, lle mae sefyllfaoedd lle 'da ni wedi achub pobl a helpu pobl. Dyna sy'n cyfri fwyaf. Tydan ni byth off service ym Mhorthdinllaen," meddai.

Un elfen o'r gwaith sy'n rhoi boddhad mawr i Caryl yw gallu ail-gysylltu teuluoedd os oes un wedi mynd i drafferthion ar y môr. Yn ogystal â gwirfoddoli gyda'r bad achub, mae hi hefyd yn gweithio fel swyddog heddlu.

"Mae'r teimlad o wybod dy fod wedi gwneud rhywbeth da, a bod teulu yn dod yn ôl at ei gilydd... mae rhywbeth neis am hynny," meddai.

Un peth sy'n sicr, bydd moroedd y gongl benodol yma o ogledd orllewin Cymru yn fwy diogel am y tro gan wybod fod criw ymroddgar o'r ardal yn fodlon rhoi eu hamser i achub bywydau 24 awr y dydd ac am 365 diwrnod y flwyddyn.

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.