«فرار از جنگ به وطن درگیر جنگ»؛ روزانه ۱۷۰۰ افغان از ایران باز میگردند
منبع تصویر، Getty Images
کمیساریای عالی پناهندگان ملل متحد (یواناچسیآر) هشدار میدهد که تشدید درگیریها در کشورهای منطقه و وخامت وضعیت پناهندگان میتواند موج بازگشت افغانها از کشورهای همسایه در شرایط نامطلوب را افزایش دهد.
این نهاد وابسته به ملل متحد میگوید که پس از آغاز جنگ در ایران روزانه حدود ۱۷۰۰ افغان ناگزیر به بازگشت به افغانستان شدهاند.
آمارهای یواناچسیآر نشان میدهد که از آغاز سال جاری میلادی تاکنون، یعنی طی دو و نیم ماه گذشته، حدود ۱۱۰ هزار افغان از ایران به کشورشان بازگشتهاند.
خبرگزاری فرانسه از مرز اسلامقلعه گزارش میدهد که افغانهای خسته در روزهای اخیر در طوفان شن از مرز ایران عبور کرده و کشوری را ترک میکنند که درگیر جنگ است. به نوشته این خبرگزاری این مهاجران به سرزمینی باز میگردند که خود گرفتار بحرانهای انسانی، جنگ و ناامنی است.
ملل متحد میگوید افرادی که با آنها صحبت کرده، بمبارانها و ناامنیها در ایران را مستقیماً تجربه کرده و دیگر در آن کشور احساس امنیت نمیکردند، در حالی که برخی افزایش قیمتها و فشارهای اقتصادی را عامل دشواری زندگی و دلیل بازگشت خود اعلام کردهاند.
یک مهاجر افغان که در شهر قزوین ایران کار میکرد و مخارج خانواده هفت نفرهاش را تأمین میکرد، پس از بازگشت به افغانستان به خبرگزاری فرانسه گفت: «نمیدانم آیا میتوانم کاری پیدا کنم یا نه. اگر اینجا کاری پیدا نکنم، مجبورم دوباره مهاجرت کنم. ما چارهای نداریم؛ نمیتوانیم گرسنه بمانیم.»
گزارش ملل متحد نشان میدهد بسیاری از خانوادههای افغان اکنون با چرخههای متعدد آوارگی روبهرو هستند: ابتدا مجبور به فرار از افغانستان شدند، سپس در ایران به دلیل درگیری جابهجا شدند و اکنون دوباره به افغانستان باز میگردند. بازگشت برای این افراد، آنها را در چرخهای از ناامنی و عدم اطمینان از آینده قرار میدهد.
منبع تصویر، EPA
این نهاد میگوید که اگر درگیریها ادامه یابد، تعداد بازگشتکنندگان افزایش خواهد یافت. کمیساریای عالی پناهندگان میگوید که از نظر پرسونل و زیرساخت آماده پذیرش بازگشتکنندگان است، اما منابع مالی کافی برای کمکرسانی وجود ندارد.
بازگشت و اخراج مهاجرین افغان از ایران و پاکستان طی سالهای اخیر افزایش چشمگیری داشته است. طی دو سال گذشته بیش از ۵ میلیون نفر از کشورهای همسایه بازگشتهاند که تنها در سال ۲۰۲۵، نزدیک به ۱٫۹ میلیون نفر از ایران بودند.
ملل متحد هشدار داده که نزدیک به نیمی از جمعیت افغانستان – حدود ۲۱/۹ میلیون نفر – در سال جاری به کمکهای انسانی نیاز خواهند داشت.
از ۲۶ فبروری، حکومت طالبان با درگیریهای تازه با پاکستان مواجه بوده که حداقل ۵۶ غیرنظامی کشته و حدود ۱۱۵ هزار نفر آواره شدهاند.
نماینده کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل در افغانستان، گفت برای کسانی که بازمیگردند «هیچ انتخاب بهتری وجود ندارد.»
او افزود: «آنها از جنگ در ایران فرار میکنند و به کشوری باز میگردند که خود درگیر جنگ است.»
به گفته او این افراد به کشوری باز میگردند که خود درگیر خشکسالی، بیکاری و درگیری است.
ملل متحد میگوید که وضعیت مرز پاکستان نیز بحرانی است. بر اساس امار این نهاد تاکنون بیش از ۱۶۰ هزار افغان از پاکستان بازگشتهاند. اگرچه بازگشتها در هفتههای اخیر تثبیت شده، اما گذرگاه تورخم به دلیل تنشها بسته است و با بازگشایی مرز احتمال افزایش ناگهانی بازگشتکنندگان وجود دارد.
در حال حاضر شماری از مهاجرین افغان که از پاکستان عازم افغانستان شدهاند، در مناطق نزدیک به گذرگاههای مرزی گیر ماندهاند.
