چشم‌انداز گفت‌وگو میان آمریکا و ایران، نتانیاهو را در تنگنا قرار داده است

    • نویسنده, لوسی ویلیامسون
    • شغل, خبرنگار خاورمیانه، بی‌بی‌سی
    • در, تل‌آویو
  • زمان مطالعه: ۵ دقیقه

در حالی که پیام‌های متناقضی درباره برنامه‌های آمریکا برای گفت‌وگو با ایران ارسال می‌شود، تبادل آتش میان ایران و اسرائیل، دو دشمن سرسخت خاورمیانه، کماکان ادامه دارد.

ایران در طول شب چندین موشک به اهدافی در شمال و جنوب اسرائیل شلیک کرد. این حملات پس از آن انجام شدند که اسرائیل در روز دوشنبه «ده‌ها» حمله هوایی در داخل ایران انجام داد و به گفته ارتش اسرائیل، مراکز فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و وزارت اطلاعات در تهران، و همچنین انبارهای تسلیحاتی و سامانه‌های پدافند هوایی را هدف قرار داد.

در اطراف محل آخرین انفجارها در شمال تل‌آویو، بالکن‌ها از جا کنده شده‌اند و آوار دیوارهایی که ویران شده، به درون گودالی در میان مجموعه‌ای از ساختمان‌های مسکونی ریخته شده‌اند.

گزارش‌های محلی حاکی از آن است که این یک اصابت مستقیم از سوی یک موشک ایرانی بوده که با فاصله‌ای اندک از کنار چندین بلوک آپارتمانی عبور کرده است. گفته می‌شود شش نفر در این حمله زخمی شده‌اند، هرچند جراحات هیچ‌یک جدی نبوده است.

مردی که در خیابان پشت محل اصابت زندگی می‌کند، به بی‌بی‌سی گفت که وقتی آژیرها به صدا درآمد، زمانی برای رسیدن به پناهگاه نداشت و درست زمانی که به در ورودی خانه‌اش رسید، موج انفجار آن را از جا کند.

او توضیح داد در حالی که شیشه‌ها در اطرافش خرد می‌شدند، با پای برهنه از آپارتمانش گریخت. او گفت وقتی به پشت سر نگاه کرد، آتشی در میان آوار پشت سرش شعله‌ور شده بود.

هنوز گمانه‌زنی‌های گسترده‌ای درباره انگیزه دونالد ترامپ برای آغاز گفت‌وگوی جدید با تهران وجود دارد. کاخ سفید پیش از این نیز از مذاکرات به ‌عنوان پوششی برای تشدید حملات نظامی استفاده کرده است و در حال حاضر هزاران تفنگدار دریایی آمریکا در راه خاورمیانه هستند.

اما برای برخی در اسرائیل، صحبت از مذاکرات نشانه دیگری است از اینکه رئیس‌جمهور آمریکا به دنبال راهی برای خروج از جنگ است و اهداف اسرائیل و متحد قدرتمندش در حال فاصله گرفتن از یکدیگر هستند.

مایکل میلشتاین، افسر پیشین اطلاعات نظامی اسرائیل که اکنون ریاست مرکز مطالعات فلسطینیان را در دانشگاه تل‌آویو برعهده دارد، می‌گوید: «نتانیاهو توافق نمی‌خواهد.»

او به بی‌بی‌سی گفت: «نوعی تناقض میان موضع ترامپ و نتانیاهو وجود دارد. نتانیاهو می‌خواهد جنگ را ادامه دهد. او وعده داده بود این جنگ تمام تهدیدهای وجودی علیه اسرائیل را پایان خواهد داد و حتی شاید شرایطی برای تغییر رژیم در ایران فراهم کند. اما در حال حاضر شکافی میان وعده‌های او و آنچه در میدان رخ می‌دهد وجود دارد.»

او می‌گوید اگر آقای ترامپ در یافتن راهی برای خروج از این جنگ جدی باشد، نخست‌وزیر اسرائیل ممکن است خود را در موقعیتی بسیار دشوار بیابد.

او می‌گوید: «این برای او نوعی بن‌بست است، زیرا اگر مذاکراتی در کار باشد، او دیگر نمی‌تواند جنگ را پیش ببرد و در عین حال نمی‌تواند به دونالد ترامپ بگوید که بدون تو جنگ را ادامه می‌دهم. او درک می‌کند که ناچار خواهد بود آن را بپذیرد.»

آقای نتانیاهو که به اسرائیلی‌ها وعده داده این جنگ تهدید فوری ایران و شبکه نیروهای نیابتی‌اش در منطقه را پایان خواهد داد، بر لبه باریکی حرکت می‌کند. در این مرحله از جنگ، سطح توافقی که او بتواند به رای‌دهندگان اسرائیلی و متحدانش بقبولاند، بسیار بالاست.

دن ایلوز، عضو پارلمان از حزب لیکود، گفت: «اسرائیلی‌ها می‌خواهند جنگ پایان یابد. ما فقط درک می‌کنیم که راه درست پایان آن، این است که ما رژیم را شکست دهیم، نه اینکه فقط اجازه دهیم این مسئله بارها و بارها دوباره به سراغ ما بیاید.»

او افزود: «ما در گذشته سیاست مهار را امتحان کرده‌ایم. این کار را با حماس انجام دادیم و در ۷ اکتبر نتیجه‌اش را به بدترین شکل ممکن دیدیم. بنابراین نمی‌خواهیم همین اتفاق درباره ایران تکرار شود.»

آقای نتانیاهو پس از گفت‌وگو با دونالد ترامپ در روز دوشنبه گفت که اسرائیل همچنان به حملات علیه ایران و لبنان ادامه می‌دهد و «در هر شرایطی از منافع حیاتی خود محافظت خواهد کرد».

اسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، روز سه‌شنبه گفت که نیروهای اسرائیلی یک منطقه امنیتی در بخش وسیعی از جنوب لبنان در جنوب رود لیتانی ایجاد خواهند کرد و ساکنان این منطقه تا زمانی که جوامع اسرائیلی از حملات حزب‌الله که مورد حمایت ایران است، در امان نباشند، اجازه بازگشت به آنجا را نخواهند داشت.

به‌ شکلی گسترده این انتظار شکل گرفته است که اسرائیل حتی در صورت دستیابی به توافق برای پایان دادن به جنگ با ایران، به کارزار نظامی خود علیه حزب‌الله ادامه دهد.

اما دنی سیترینوویچ، تحلیلگر ایران در موسسه مطالعات امنیت ملی در تل‌آویو، می‌گوید دستیابی به توافق درباره ایران بعید است، زیرا شکاف‌ها در مواضع و انتظارات بسیار گسترده است.

او گفت: «از دید ایران، آن‌ها در حال پیروزی هستند، نه شکست، بنابراین خواهان جبران و تضمین خواهند شد.»

او افزود: «از سوی دیگر، ترامپ را دارید که فکر می‌کند [ایران] از همان ابتدا همه خواسته‌های آمریکا را خواهد پذیرفت.»

او می‌گوید برای دستیابی به توافق، دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو یا باید حکومت ایران را تغییر دهند یا از خواسته‌های خود صرف‌نظر کنند.

او گفت: «این رژیم تسلیم نخواهد شد. آن‌ها چیزی را که پیش از جنگ به آمریکایی‌ها ندادند، اکنون هم نخواهند داد.»

او افزود: «آن‌ها تنگه هرمز را که یک گلوگاه اقتصاد بین‌المللی است و یکی از پرترددترین مسیرهای نفتی جهان است، در اختیار دارند. ایران این تنگه را مسدود کرده و ایرانی‌ها احساس می‌کنند در مذاکرات دست بالا را دارند.»

این اعتماد به نفس احتمالا با عقب‌نشینی آقای ترامپ از ضرب‌الاجل هفته گذشته برای بازگشایی تنگه هرمز یا مواجهه با حملات گسترده به زیرساخت‌های انرژی ایران تقویت شده است.

او پس از آنکه تهران تهدید کرد به مراکز انرژی وابسته به آمریکا در منطقه حمله تلافی‌جویانه می‌کند، از تهدید خود دست کشید.

تحلیلگران اشاره کرده‌اند که دونالد ترامپ از نشان دادن تمایل آمریکا به دور جدیدی از مذاکرات ضرر چندانی نمی‌بیند؛ چه هدف از این کار آرام کردن بازارهای انرژی باشد، چه ایجاد شکاف در بدنه حاکمیت ایران یا خریدن زمان برای اقدام نظامی جدید.

یکی از ناظران به بی‌بی‌سی گفت تعجب‌آور نخواهد بود اگر او صبح جمعه با یک حمله نظامی تازه آمریکا علیه ایران از خواب بیدار شود.

چنین به نظر می‌رسد که این جنگ اکنون میان تسلیم و تشدید در نوسان است. و این در حالی است که هنوز هیچ‌یک از طرفین آن ‌قدر ضعیف نشده‌اند که توافق مورد نظر دشمن خود را بپذیرند.