جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران؛ چرا واکنش تهران این‌بار تنها چند ساعت طول کشید؟

در جریان جنگ ۱۲ روزه در خرداد سال ۱۴۰۴، وقتی موجی از حملات بی‌سابقه فرماندهان نظامی ایران را مورد هدف قرار داد، مقام‌های جمهوری اسلامی و رسانه‌های وابسته به حکومت برای ساعت‌ها در حال بررسی واکنش‌های احتمالی به حمله اسرائيل بودند.

حمله‌ای که برای نخستین بار بعد از جنگ ۸ ساله با عراق، از سوی یک کشور خارجی به ایران صورت گرفته بود تجربه‌ای جدید برای جمهوری اسلامی به شمار می‌رفت.

در ساعات ابتدایی بامداد روز ۱۳ ژوئن ۲۰۲۵، حملات اسرائيل به ایران آغاز و تا حدود ساعت ۶ و نیم بامداد، بنا بر اعلام ارتش اسرائيل، ۵ موج از حملات به ایران انجام شد. ساعت حدود ۷ صبح، نخستین بیانیه ستاد کل نیروهای مسلح ایران، منتشر شد و در آن کشته شدن چندین نفر از فرماندهان سپاه تایید شد. در آن بیانیه ستاد کل نیروهای مسلح ایران هشدار داده بود که به این حملات پاسخ خواهد داد.

اما ساعت‌ها زمان لازم بود تا نخستین دور حملات ایران به اسرائيل آغاز شود. ساعت حدود ۹ شب همان روز به وقت تهران، اسرائیل اعلام کرد که پرتاب اولین موشک های ایرانی به سمت اسرائيل شناسایی شده‌اند.

هدف قرار دادن، ستاد فرماندهی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی و همچنین فرماندهان سپاه پاسداران باعث شده بود تا در روند تصمیم‌گیری مقام‌های نظامی جمهوری اسلامی اخلالی ایجاد شود.

حالا اما حدود ۹ ماه بعد، تنها چند ساعت بعد از نخستین دور حملات اسرائيل و آمریکا به ایران، آژیر خطر در اسرائيل و همچنین چندین کشور عربی در منطقه به صدا در آمده و گزارش‌هایی از انفجار در شهرهای مختلف منطقه نیز منتشر شده است.

اتفاقی که نشان از تغییرات احتمالی در ساختار تصمیم‌گیری نظامی مقام‌های جمهوری اسلامی دارد.

حمیدرضا عزیزی، تحلیلگر مسائل خاورمیانه در این خصوص به بی‌بی‌سی می‌گوید: «بعد از جنگ ۱۲ روزه، نشانه‌هایی وجود داشت مبنی بر اینکه سیستم در بحث امنیتی و نظامی و از جمله موشکی به سمت غیرمتمرکز شدن بیشتر حرکت کرده است و این مراکز موشکی منطقه‌ای اختیاراتی به آنها اعطا شده که حتی در صورتی که قطع ارتباط با مرکز بتوانند کار را پیش ببرند.»

به گفته آقای عزیزی این وضعیت حاکی از تفویض اختیار قبلی برای پاسخ است؛ به این معنا که نیروهای ایرانی به جای انتظار برای هماهنگی متمرکز، از ابتدا مامور حفظ آتش مداوم علیه اسرائیل بوده‌اند.

چنین سیاستی احتمالا بخشی از واکنش نسبتا سریع‌تر جمهوری اسلامی به حملات اسرائيل و آمریکا را در جریان جنگ اسفند ماه را توضیح می‌دهد.

آقای عزیزی با اشاره به اینکه واکنش‌های ایران به حملات اسرائيل و آمریکا، این بار به شکلی غیر معمول، سریع بوده‌اند، می‌گوید: «تنها بعد از گذشت چند ساعت شلیک موشک‌ها از نقاط مختلف ایران آغاز شد و اهدافی در تل آویو و حیفا مورد هدف قرار گرفت. ضمن اینکه گزارش‌هایی از هدف قرار دادن پایگاه‌های آمریکایی در منطقه نیز منتشر شده است.»

آقای عزیزی معتقد است تمام اینها نشان می‌دهد که جمهوری اسلامی دیگر «خط قرمزی» ندارد و قصد دارد با تمام توان به این حملات پاسخ دهد.