چرا نخستوزیر پیشین اسرائیل میگوید سلاح هستهای پاکستان «تهدید» است؟
منبع تصویر، Getty Images
حرفهای نفتالی بنت، نخستوزیر پیشین اسرائیل، با واکنش دولت پاکستان مواجه شده است. آقای بنت چند روز پیش مدعی شده بود که محور جدیدی در منطقه در حال شکلگیری است که شامل ترکیه، قطر، اخوانالمسلمین و پاکستان مجهز به سلاح هستهای است.
سخنگوی وزارت امور خارجه پاکستان درباره این حرفهای آقای بنت گفت: «این اظهارات کاملا مبتنی بر حدس و گمان است. ما درباره نظرات مقامهای کشوری که آن را به رسمیت نمیشناسیم، اظهارنظر نمیکنیم. … بنیاد سخنان او بر پایه ادعاهایی بیاساس است.»
نفتالی بنت در نشست روسای سازمانهای یهودی آمریکایی در بیتالمقدس، مدعی شد که این ائتلاف تازه به دشمنی با اسرائیل دامن میزند و تلاشهایی هم برای تاثیرگذاری بر عربستان در جریان است.
نخستوزیر پیشین اسرائیل چه مطالبی مطرح کرد؟
نفتالی بنت هشدار داد که ترکیه به تهدیدی جدید برای اسرائیل تبدیل شده و دولت بنیامین نتانیاهو از این خطر غافل است.
نخستوزیر پیشین اسرائیل گفت: «رجب طیب اردوغان حریفی خطرناک است که قصد دارد اسرائیل را محاصره کند؛ ما نباید دوباره از این موضوع غافل بشویم.»
آقای بنت با انتقاد از عملکرد دولت اسرائیل گفت: «دولت بار دیگر در خواب غفلت فرو رفته اسا، در حالی که خطر بنیادگرایی در نزدیکی مرزهای ما در حال اوجگیری است. حالا محوری از اخوانالمسلمین به رهبری ترکیه و با پشتوانه تسلیحات هستهای پاکستان در حال شکلگیری است.»
آقای بنت در ادامه گفت: «ما باید برای مقابله با تهدید ایران و دشمنیهای ترکیه، از راههای مختلف با یکدیگر همکاری کنیم؛ چرا که ترکیه، ایران جدید است.»
منبع تصویر، Getty Images
روابط نزدیک پاکستان با عربستان و ترکیه
سپتامبر پارسال، پاکستان و عربستان در زمینه همکاریهای دفاعی و امنیتی، یک «توافق راهبردی دفاع متقابل» امضا کردند. بر اساس این توافق، «هرگونه تجاوز خارجی به خاک یکی از این دو کشور، به منزله تجاوز به هر دو کشور تلقی خواهد شد.»
در همین زمینه، رضا حیات هراج، وزیر مشاور در امور تولیدات دفاعی پاکستان، ژانویه امسال اعلام کرد که پس از یک سال رایزنی کشورش با عربستان و ترکیه، پیشنویس یک توافق دفاعی سهجانبه تهیه شده است؛ البته او تاکید کرد که این توافق با پیمان امنیتی پیشین اسلامآباد و ریاض فرق میکند.
احتمال دارد که سخنان نخستوزیر پیشین اسرائیل به همین توافق مرتبط باشد؛ چرا که همگرایی عربستان، پاکستان و ترکیه حالا به عنوان اتحادی قدرتمند دیده میشود.
پاکستان تنها کشور اسلامی با قدرت هستهای است. همین موضوع، جایگاه و اهمیت این کشور را در جهان اسلام دوچندان میکند.
اسرائیل برنامه هستهای ایران، همسایه پاکستان، را تهدیدی علیه خود تلقی میکند؛ تا جایی که پارسال به تاسیسات غنیسازی اورانیوم ایران هم حمله کرد. با این حال، در داخل اسرائیل این نگرانی مطرح است که تسلیحات هستهای پاکستان هم ممکن است تهدیدی برای این کشور باشد.
پاکستان تاکنون از به رسمیت شناختن اسرائیل به عنوان یک کشور خودداری کرده است.
«سلاحهای هستهای پاکستان به همان اندازه خطرناک هستند که سلاحهای احتمالی ایران»
نهات علی اوزکان، از پژوهشگران اندیشکده «تپاو» در آنکارا، به رسانه آمریکایی بلومبرگ گفته است: «عربستان قدرت مالی دارد؛ پاکستان به توان هستهای و موشکهای بالستیک مجهز است و ترکیه هم از تجربه نظامی و صنعت دفاعی پیشرفته برخوردار است.»
آقای اوزکان میگوید: «با توجه به اینکه آمریکا در منطقه منافع خود و اسرائیل را در اولویت قرار میدهد، دگرگونی شرایط و تنشهای منطقهای، بسیاری از کشورها را ناچار کرده است تا برای بازشناسی دوست و دشمن، سازوکارهای جدیدی طراحی کنند.»
در ژوئن ۲۰۱۶، احمر مستیخان، روزنامهنگار و فعال بلوچ، در روزنامه اسرائیلی جروزالم پست، نوشته بود: «برای اسرائیل و جامعه جهانی یهود ضروری است درک کنند که سلاحهای هستهای پاکستان به همان اندازه خطرناک هستند که سلاحهای احتمالی ایران.»
منبع تصویر، Getty Images
آیا اتحاد پاکستان و عربستان سعودی علیه کشور خاصی است؟
یوئل گوزانسکی، پژوهشگر اندیشکده مطالعات امنیت ملی، در مقالهای در روزنامه جروزالم پست، نوشت که نزدیکی روزافزون عربستان به پاکستان، علیه اسرائیل جهتگیری نشده است.
آقای گوزانسکی همچنین گفته است که توافق دفاعی عربستان با پاکستان در زمینه تسلیحات هستهای، همچنان مبهم و نامشخص است.
او گفته بود: «این اقدام شاید با برنامهریزی قبلی صورت گرفته باشد. سالها است که گمانهزنیهایی درباره چتر حمایتی هستهای پاکستان برای عربستان مطرح میشود. ریشه این شایعات به حمایتهای مالی ریاض از اسلامآباد، به ویژه در پیشبرد برنامه غنیسازی این کشور، بازمیگردد.»
آقای گوزانسکی در ادامه نوشت: «با وجود این، در متن توافق هیچ اشارهای به تسلیحات هستهای نشده است. پاکستان همچنان بر موضع رسمی خود پافشاری میکند که جنگافزارهای هستهای این کشور تنها برای مقابله با هند طراحی شدهاند.»
عربستان سعودی شاید به پاکستان به چشم پشتوانه هستهای نگاه کند، اما آیا پاکستان هم همین دیدگاه را دارد؟
نکته تاملبرانگیز این است که ریاض و اسلامآباد با علنی کردن این اتحاد، به این شایعات دامن زدهاند. مسائلی که پیش از این پشت درهای بسته درباره آنها گفتوگو میشد، حالا آشکارا مطرح میشوند.
به اعتقاد آقای گوزانسکی، اسرائیل نباید این توافق را به معنای دشمنی مستقیم با خودش تعبیر کند: «در مقابل، تصمیم عربستان برای پیوند با پاکستان نشاندهنده نگرانیهای رو به افزایش ریاض از وضعیت اعتبار آمریکا، زیادهخواهی ایران و بیثباتی در منطقه است.»
اما رسانهها در اسرائیل همچنان از تهدیدهای احتمالی پاکستان، سخن میگویند.
سرجیو رستلی، کارشناس مسائل ژئوپلیتیک، در مقالهای در روزنامه تایمز اسرائیل در نوامبر پارسال نوشته بود که عربستان، پاکستان و ترکیه با تقویت همکاریهای نظامی، فناوری و دیپلماتیک اسرائیل و هند، به یکدیگر نزدیکتر میشوند.
