Maxay dadka deegaanka Tigray ka yiraahdeen go'aankii TPLF ee ahaa in la soo celiyo "golaha gobolka"

Dadka ku nool gobolka oo la hadlay laanta af-Amxaariga ee BBC ayaa sheegay in ay dareemayaan "dareen kala duwan" ka dib go'aankii dib loogu soo celiyay golihii deegaanka ee lagu doortay Jabhadda Xoreynta Shacabka Tigray (TPLF).

Qof magaciisa qariyay oo sheegay in ay jiraan dad deegaanka ah oo taageersan go'aanka kooxda TPLF ayaa BBC-da u sheegay in "dad badan ay ku jahwareersan yihiin oo ay ka walaacsan yihiin waxa uu go'aankani soo kordhin doono".

Dadka deegaanka ayaa intaa ku daray in ay ka baqayaan in "dagaal uu qarxo" ama "uu khalkhal ku yimaado adeegyada" ka dib soo saarista go'aankan.

Mid ka mid ah dadka deegaanka oo sheegay in uu ka baqayo in mar kale ay dhibaato soo gaarto ayaa waxa uu intaa ku daray in aanu aaminsanayn in go'aanka xisbigu uu wax wanaagsan soo kordhin doono.

Dadka deegaanka oo sheegaya in bulshada qaar ay qabaan fikradda ah in go'aankan uu ka yimid "Masar" ayaa sheegay in hadalkan TPLF daba socday ay walaac ka muujiyeen in "dagaal uu xigi doono ama wada xaajood".

Dadka deegaanka oo sheegay in dadka ku nool Tigray ay ka fikirayaan nolol maalmeedkooda, ayaa sheegay in dadka intooda badan aysan aaminsanayn in go'aanka xisbiga uu "wax wanaagsan soo kordhin doono".

Mid ka mid ah dadka ku nool magaalada Mekele oo la hadlay BBC-da ayaa yiri "Dad badan ayaa ka baxaya magaalada", wuxuuna caddeeyay in duullimaadkii loo qorsheeyay Sabtida uu buuxay.

General Tadesse muddo xileedkiisa xafiiska ra'iisul wasaare Abiy ayaa sanad kale u kordhiyey, laga bilaabo bishii Maarso ee sannadkan.

Intaa kadib kooxda TPLF oo ay gudiga doorashadu diwaan galiyeen ayaa soo saaray bayaan ay kaga hadlayaan mudo kordhinta loo sameeyay General Tadesse, waxayna ku sheegeen in ay tahay ".. go'aan hal dhinac ah oo ay gaarrtay xukuumada Itoobiya oo aan lahayn wada hadal siyaasadeed oo laba geesood ah, isla markaana aan la aqoonsanayn kana qayb qaadan ururka TPLF.

General Tadesse Werede ayaa dhankiisa sheegay in kooxda TPLF ay ku cadaadiyeen inuusan sii ahaanin hogaanka deegaanka.

General Tadesse ayaa sheegay in kadib markii uu Addis Ababa u aaday in uu warbixin waxqabadkiisa u gudbiyo dawladda Faderaalka, muddo xileedkiisana loo kordhiyey, ay kooxda TPLF u sheegtay in aanu aqbalin xukunka.

Golaha dhexe ee TPLF ayaa bayaan uu ka soo saaray shirkoodii April 2016 kadib wuxuu ku sheegay in ay go'aansadeen in la dhiso golaha fulinta ee deegaanka.

Golaha dhexe oo ka soo horjeestay go'aanka ay dawlada dhexe ku kordhisay maamulka ku meel gaarka ah ee Tigray iyadoo aanay kooxda TPLF qayb ka ahayn ayaa sheegay in talaabadani ay jabisay heshiiskii xabad joojinta isla markaana ay ahayd go'aan madax banaan.

Mid kale oo kamid ah dadka deegaanka oo ku tilmaamay hadalka kooxda TPLF inuu yahay mid ku soo aaday xili uu ku haboonaa, ayaa taageeray go'aanka xisbiga, isagoo sheegay in tallaabada xisbiga ay faa'iido u leedahay bulshada.

Waxa uu intaa ku daray in maamulka ku meel gaarka ah uu dadka siin doono dariiq ay ku heli karaan "caddaalad iyo xorriyad" halkii ay ka ahaan lahaayeen go'aan xisbi oo sannado badan jiraya.

Dadka deegaanka ayaa sheegay inay ka go'an tahay in dadkii ka barakacay deegaannadooda ay dib ugu laabtaan, iyagoo sheegay inay rumeysan yihiin in tani ay xal u keeni doonto gobolka.

Kooxda TPLF oo u cuskatay hakinta miisaaniyada kabka ee la rabay in loo diro gobolka Tigreega ayaa ku eedaysay dawlada federalka ah "inay diyaar u tahay inay dagaal mar kale gasho iyadoo go'doomin ku soo rogtay guud ahaan Tigrayga iyo inay hubkeeda iyo awooddeeda tikinikada ku soo durkiso Tigrayga".

Dowladda federaalka ayaa sheegtay in falalkan ay abuureen "xaalad khatar ah oo ku wajahan badbaadada iyo amniga dadka Tigrayga."

Getachew Reda, madaxweynihii hore ee ku meel gaarka ah ee maamul goboleedka, haatana ah la taliyaha raysal wasaare Abiy Axmed ee arrimaha bariga Afrika, ayaa sheegay in go'aankan ay kooxda TPLF qaaday uu yahay "tallaabo wax ku ool ah oo wax u dhimaysa heshiiskii Pretoria".

Getachew ayaa ka digay, "Go'aan kasta oo hal dhinac ah oo wax u dhimaya heshiiskii Pretoria iyo nidaamka jilicsan ee dagaalka ka dib wuxuu awood u leeyahay in uu huriyo khilaaf cusub oo aan ahayn kaliya jilayaasha gobolka laakiin sidoo kale ah dawladda federaalka lafteeda".

Mid kale oo ka mid ah dadka deegaanka oo BBC-da la hadlay ayaa sheegay in uu sanado ka hor ka soo barakacay tuuladiisii oo uu ku jiray meel hoy ah, wuxuuna sheegay in uu aad uga naxay markii xilka loo kordhiyay Sarreeye Guud Tadesse Werede hal sano.

Wuxuu aad uga naxay go'aankaas, wuxuuna sheegay in muddo kordhinta maamulka ku meel gaarka ah aysan waafaqsanayn sharciga, isagoo sheegay in golaha dhexe ee kooxda TPLF oo hadda go'aankan qaatay ay wanaagsanaan lahayd in xiisadaha ka aloosan gobolka lagu dhammeeyo wadahadal.

Waxa uu intaasi ku daray "Waan aqbalay go'aanka, sababtoo ah bulshada ayaa ku jirta xaalad adag".

Waxa ay intaa ku dareen in ay aaminsan yihiin in haddii go'aankaasi uu ku yimaado "si nabad ah oo wada xaajood ah" ay dadka ka xorayn doonaan dhibaatooyinka.

Waxay rajo ka muujiyeen in "dariiq diblomaasiyadeed oo cusub uu u imaan doono" kuwa danaynaya in arrimaha lagu xalliyo si nabad ah.

Mid kale oo ka mid ah dadka deegaanka oo sheegay in go'aankaas aan lagala tashan shacabka ayaa sheegay in aanu aqbalin mowqifka xisbiga.

"Nabaddu waxay timaadaa marka dadku ay udub-dhexaad u yihiin," ayay dadka deegaanka u sheegeen BBC-da, iyagoo intaas ku daray inaysan aqbaleyn go'aanka ay shaqsi ahaan u qaateen, halkii ay ka hadli lahaayeen xaaladda guud ee gobolka oo ay la leeyihiin maamulka KMG ah ama dowladda federaalka ah.

"Waxaan ka walaacsanahay in dagaal uu dhaco," ayuu yiri mid ka mid ah dadka deegaanka oo sidoo kale walaac ka muujiyay in tani ay badbaadin karto bulshada.

Dadka deegaanka oo sheegaya in go'aanka TPLF uu yahay in wax laga waydiiyo saamaynta uu ku yeelan karo shacabka gobolka Tigrayga, ayaa yiri "Waxaa nalagu burburiyay dagaal, dhaqaalaheenii waa laga tagay, waxaa jira dad gaajaysan oo barakacayaal ah oo aan dib ugu laaban guryahoodii. Su'aasha ugu weyn ayaa ah sida xal loogu heli karo kooxahan.

Mid kale oo ka mid ah dadka deegaanka oo aaminsan in ay fiicnaan lahayd haddii heshiiska Pretoria uu sii socdo ayaa yiri "Tani waxay u muuqataa inay soo celinayso dhibaatada".

Dadka deegaanka ayaa hadalkan ku sheegay "Uma maleynayo inay dadka eegayaan, laakinse waxaan qabaa inay yihiin kuwo shaqsiyaad badbaadinaya".

Dadka deegaanka oo sheegay in dhalinyaradu ay ka baxayaan gobolka oo ay la kulmayaan dhibaatooyin iyo tacadiyo kale ayaa BBC-da u sheegay in waxa ay arkaan aysan ahayn wax wanaagsan.

Golahan, oo guddiga dhexe ee TPLF uu go'aansaday inuu "ku soo noqdo shaqadiisa," ayaa lagu aasaasay doorashadii 2018 ee si gaar ah loogu qabtay gobolka Tigray, kaasoo ka soo horjeeday dib u dhigista doorashooyinka dalka oo dhan sababo la xiriira cudurka faafa ee coronavirus.