Hawlgallada US B-52 waa ay bilowdeen, ayuu yiri Jeneraalka ugu sarreeya
Xigashada Sawirka, Getty Images
Xoghayaha Difaaca Mareykanka Pete Hegseth ayaa ku andacoonaya in isbeddel maamul uu ka dhacay Iran, hoggaanka waddankuna waa inuu ahaado mid "ka xikmad badan kii u dambeeyey".
Waxa uu ka digay in haddii ay ku heshiin waayaan heshiis ay la galaan Trump, markaas millatariga Maraykanku uu sii wadi doono dagaalka.
Guddoomiyaha Taliyeyaasha Wadajirka ah ee Shaqaalaha Mareykanka Dan Caine ayaa markaa hadlaya.
Waxa uu ka hadlay xaaladihii ugu dambeeyay isagoo sheegay in in ka badan 150 markab ay si guul leh u qaadeen Ciidamada Badda, howlgallada US B-52-na ay bilaabeen.
War deg deg ah, "Orda oo soo qaata shildaakiinna. Trump ayaa yiri mar uu u sheegayay waddamada 'keliya ka qaata Marinka Hormuz'
Xigashada Sawirka, Getty Images
Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa sheegay in dalalka "sida Boqortooyada Midowday" ee aan heli karin shidaalka diyaaradaha sababta oo ah xannibaadaha ku xeeran marin biyoodka Hormuz waa inay "iska eegaan xoogaa geesinimo ah oo daahday, oo ay maraan marin-biyoodka".
Qoraal uu soo dhigay Truth Social, ayuu ku qoray dalalku "waa inay bilaabaan barashada sida loola dagaallamo naftaada, Mareykanka uma joogi doono inuu ku caawiyo, sida aadan noogu joogin," isaga oo la hadlaya waddamada "kuwaas oo diiday inay ku lug yeeshaan dagaalka Iran".
"Iraan, asal ahaan, waa la dhimay. Qaybta adag waa la dhammeeyey," qoraalkiisa ayuu intaa raaciyay, isaga oo kusoo afjaray: "Orodoo soo qaado shidaalkaaga!"
Dad badan ayaa la soo sheegay inay ku dhaawacmeen dalalka Khaliijka ka dib weerarro Iiraan la beegsatay dalalkaas.
Gudaha Dubai, xafiiska warbaahinta ayaa sheegay in afar muwaadiniin oo ka soo jeeda Aasiya ay ku dhaawacmeen kadib markii fiir ka dhashay gantaallada uu ku dhacay guryo ku yaalla koonfurta magaalada.
Arrintan waxay timid ka dib markii qaraxyo la soo sheegay subaxnimadii hore ee maanta, waxaana dadka lagu wargeliyay inay raadsadaan meel ay ku gabbaadsadan.
Gudaha Sacuudi Carabiya, qaybo ka mid ah diyaarad aan duuliye lahayn oo ku dhacday Al-Kharj ayaa dhaawacday laba qof isla markaana waxyeello gaarsiiyay dhowr gaari iyo saddex guri, sida ay sheegtay Waaxda Guud ee Difaaca Madaniga ee Sacuudiga.
Sidee bay Israa'iil u calaamadaysaa goobaha ay weerareyso ee Iiraan
Xigashada Sawirka, Israel source
Israa'iil waxay si weyn ugu tiirsan tahay sirdoonka horumarsan, xuuraanka iyo tignoolajiyada falanqaynta xogta si ay u go'aamiso ujeedooyinkeeda militari ee dagaalka ay isla wadaan Mareykanka ee ka dhanka ah Iiraan.
Sida laga soo xigtay ilo ka tirsan sirdoonka Israa'iil oo la hadlay BBC-da, tani waxay u sahashay inay fuliyaan hawlgallo xagga cirka ah, ka dib markii ay gudaha Iiraan ka fuliyeen in ka badan 8,500 oo weerar, iyadoo la adeegsaday in ka badan 15,000 oo gantaal.
Farsamooyinkan waxaa ka mid ah dayax-gacmeedka ay ku shaqeeyaan unugyada sirdoonka milatariga, hababka falanqaynta xogta, diyaaradaha dagaalka, kuwa aan duuliyaha lahayn (Drones) iyo dareemayaal heerkoodu sarreeyo.
Ilahan ayaa BBC-da u sharaxay in dayax gacmeedyadu u ogolaadaan Israa'iil in ay la socdaan goobaha gantaallada laga rido ee gudaha Tehran, si ay u aqoonsadaan oo ay u weeraraan ka hor inta aan Israa'iil la weerarin.
Sida laga soo xigtay ilo xog ogaal ah oo aan rabin in la magacaabo, awoodda ilaalinta hawada ayaa noqotay tiir muhiim ah oo dadaallada sirta ah, iyadoo dayax gacmeedyadu ay isha ku hayaan caasimadda Iiraan 24 saac maalin kasta, waxayna si degdeg ah u siiyaan go'aamada Israa'iil.
Waa kuma Laftagareen, ninka shalay laga fara maroojiyay Baydhabo?
Xigashada Sawirka, SOCIAL
Cabdicasiis Xassan Maxamed oo ku magac dheer Laftagareen ayaa markii ugu horreysay sanadkii 2018 loo doortay madaxweynaha Koofur Galbeed.
Wuxuu ku dhashay degmada Luuq ee gobolka Gedo, sanadkii 1970.
Waxbarashadiisii dugsiga hoose, dhexe iyo sare wuxuu ku qaatay isla degmada Luuq. Wuxuu Luuq ka ahaa macallin iskuul. Magaalada Muqdisho ayuu jaamacad ka dhigtay. Xilal badan ayuu na dowladihii dalka soo maray ka soo qabtay.
Sanadkii 2007 wuxuu ahaa maamule ku xigeenkii Furdada Xamar.
Sanadkii 2008 wuxuu xukuumaddii raysal wasaare Nuur Cadde ka soo noqday wasiirka shaqada iyo arrimaha bulshada. Sanadkii 2009 wuxuu xukuumaddii Cumar Cabdirashiid ka noqday wasiirka gaadiidka iyo arrimaha badda.
Maxaan ka ognahay xaaladda hoggaamiyaasha sare ee Iiraan?
Xigashada Sawirka, Getty Images
La socodka dhaqdhaqaaqa saraakiisha Iiraaniyiinta ah weligiis ma noqon mid aad u adag sida hadda. Badanaa si fagaare ah looma arko, xog badanna lagama hayo.
Si kastaba ha ahaatee, ka soo muuqashada saraakiishan ee warbaahinta qaranka iyo baraha bulshada waa la arkaa inta badan.
Hoggaamiyaha Sare ee Iiraan, Mojtaba Khamenei, kama uusan soo muuqan fagaare ama telefishan tan iyo markii uu xilka loo magacaabay 8-da Febraayo kadib geeridii aabbihii.
Israa’iil waxay sheegtay in Mojtaba uu bartilmaameed ahaa ka hor iyo ka dib doorashadiisa.
Madaxweynaha Iiraan, Massoud Pezeshkian, ayaa booqday xarun ganacsi oo ku taal Tehran bishii Febraayo.
Warbaahinta Iiraan ayaa waqtigaas sheegtay in madaxweynuhu yiri, iyadoo la eegayo xaaladda dagaal, waxaa loo baahan yahay qiimo jaban badeecdaha iyo nolosha guud.
Sidoo kale, waxa uu ka soo muuqday sawir laga sii daayay kulan dowladeed shalay.
Guddoomiyaha Baarlamaanka, Maxamed Bagher Ghalibaf, ayaa ka soo muuqday TV-ga dawladda 17-kii Febraayo, taas oo u muuqatay wareysi horay loo duubay.
Inkastoo internet-ka laga xannibay dadweynaha guud ee Iiraan, haddana shabakadda X weli way shaqeysaa.
Bogoggiisa baraha bulshada, Ghalibaf wuxuu ku qoraa fariimo Af-Faarsi iyo Ingiriis ah, wuxuuna la wadaagaa dadka sawirro aad loo hagaajiyay.
Warbaahinta Iiraan ayaa shalay sheegtay in hadda la hakiyay wax ku qorista bogga X ee Ismaail Ghani, oo ah taliyaha Ciidanka Quds ee Ilaalada Kacaanka Islaamiga ah.
Mid ka mid ah qoraalladiisa ayaa ammaanay iskaashiga Iiraan la leedahay quwadaha gobolka. Wuxuu sheegay in xoogagga Xisbullaah iyo Xuutiyiinta ay carqaladeynayaan istiraatiijiyadda Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil, Benjamin Netanyahu.
War deg deg ah, Qaraxyo laga maqlayo Dubai iyo faahfaahin soo baxaysa
Qaraxyo ayaa laga maqlayaa magaalada Dubai ee dalka Imaaraadka Carabta, iyadoo uu shaqeynayo nidaamka difaaca ee dalkaas. Dadka ayaa digniin loo jeediyay, iyadoo argagax laga dareemay Dubai.
Iiraan ayaa gantaallo iyo diyaaradah aan duuliyaha laheyn ku weerartay Imaaraadka Carabta, iyadoo Markab saliid wada oo laga leeyahay dalka Kuwayd uu dab qabsaday kadib markii Iiraan ay weerar ku qaadday.
Wasiirka Difaaca dalka Imaaraadka ayaa bartiisa X, ku daabacay qoraal uu ku sheegay in dalka oo dhan laga maqlyo dhawaqa nidaamka digniinta iyo gantaallada ka imaanaya Iiraan.
Iiraan ayaa sii wadda weerarrada ay ku hayso dalalka Khaliijka, iyadoo sheegtay in ay beegsanayso meelaha uu "cadowgu joogo" oo ay ula jeeddo Mareykanka.
Horay u cune gadaal uma cuno" Shariif Xasan oo farriin u diray madaxweyne Laftagareen
Xigashada Sawirka, Internedka
Sanadkii 2023-kii qaa ka mid ah Siyaasiyiinta maamul goboleedka Koonfur Galbeed oo xilligaasi kulan ku lahaa magaalada Nayroobi, ayaa war saxaafadeed ay soo saareen ku dhaliilay maamulkii Koonfur Galbeed ee uu hoggaaminayay Madaxweyne Laftagareen oo shalay lagala wareegay Koonfur Galbeed oo muddo uu ka talinayay.
War deg deg ah, Weerarro cusub oo lagu qaaday caasimadda Iiraan
Xigashada Sawirka, Reuters
Ciidamada milatariga Israa’iil ayaa sheegay inay duqeyn cusub ka fuliyeen caasimadda Iiraan, ee Tehrān, iyaga oo bartilmaameedsaday “kaabayaasha dowladda Islaamiga ah ee Iiraan”.
Iiraan waxay cambaareysay weerarada, waxayna sii wadaa inay gantaallo ku weerarto Israa’iil iyo dalalka Khaliijka, iyadoo uga jawaabaysa weerarrada wada jirka ah ee uga imaanaya Mareykanka iyo Israa’iil.
Maxay ahayd 'shuruuddii uu Laftagareen ku xiray inuu wareejiyo xilka?'
Xigashada Sawirka, Laftagareen
Dib u milicso: Wixii ka dambeeyay markii uu baarlamaanka Koonfur-Galbeed muddo kordhin xileed u sameeyay madaxweynaha dowlad goboleedkaas, Cabdicasiis Xasan Maxamed (Laftagareen) waxaa sii xoogeysanayay jahwareer siyaasadeed oo ku aaddan arrintan.
Madaxweyne Laftagareen ayaa xalay markii ugu horreysay ka hadlay mowduucan, isagoo sheegay in uu ahaa go’aan ay gaareen xildhibaannada baarlamaanka. Waxa uu intaa ku daray in iyaga oo keliya ay mar kale isbaddal ku sameyn karaan, isbedelkaas oo uu sheegay in uu diyaar u yahay in uu aqbalo.
Faahfaahin ka soo baxaysa diyaaradd rayid ah oo Mareykanku weeraray
Xigashada Sawirka, MOHAMMED HUWAIS/AFP via Getty Images
Diyaarad ay leedahay shirkadda duulimaadyada Iiraan ee Mahan Air ayaa waxyeello soo gaartay kadib weerar cirka ah oo uu Mareykanku ka fuliyay garoonka diyaaradaha Mashhad ee dalka Iiraan.
Wakaaladda wararka ee PTI ayaa soo xigatay saraakiil Iiraani ah oo sheegtay in diyaaraddan ay ku sii jeedday Hindiya si halkaas looga soo qaado dawooyin iyo agab gargaar ah, kadibna loo gaarsiiyo shacabka.
Sida ay sheegtay PTI, saraakiishu waxay sidoo kale tilmaameen in diyaaradda loo qorsheeyay inay toddobaadkan u duusho magaalada New Delhi. Si kastaba ha ahaatee, saraakiisha Mareykanka weli ma aysan xaqiijin weerarkan.
Iiraan ayaa dhacdadan ku tilmaantay dembi dagaal iyo jebin cad oo lagu sameeyay sharciga caalamiga ah.
Safaaradda Iiraan ee Hindiya ayaa qoraal ay ku daabacday baraha bulshada ku sheegtay: “Diyaaraddu waxay siday dawooyin iyo qalab caafimaad oo laga dalbaday dalal kala duwan, waxayna ku jirtay howl bini’aadantinimo. In la beegsado diyaarad rayid ah waxay jebinaysaa xeerarka duulista rayidka ah ee caalamiga ah, waxayna ka hor imaanaysaa mabaadi’da sharciga bini’aadantinimada.”
Safaaraddu waxay sidoo kale sheegtay: “Sida ku cad Heshiiska Chicago 1944, iyo Heshiiska Montreal 1971, fal kasta oo khatar gelinaya badbaadada diyaaradaha rayidka ah waxaa loo arkaa dembi caalami ah.”
Ugu dambeyn, safaaradda Iiraan waxay ugu baaqday hay’adaha caalamiga ah, oo ay ku jirto Hay’adda Duulista Rayidka, inay “qaadaan tallaabo degdeg ah oo ka dhan ah weerarkan, ciqaabaanna kuwa mas’uulka ka ah, isla markaana ka hortagaan khataraha noocan oo kale ah mustaqbalka.”
Trump oo dalalka Khaliijka ka raba lacag
Xigashada Sawirka, Alex Wong/Getty Images
Madaxweyne Maraykanka Donald Trump ayaa laga yaabaa inuu dalalka Carabta ka codsado inay bixiyaan kharashka dagaalka Maraykanka ee ka dhanka ah Iiraan.
Arrintan ayaa lagu sheegay shir jaraa’id oo ka dhacay Aqalka Cad.
Afhayeenka Trump, Caroline Levitt, ayaa la weydiiyay in dalalka Carabta ay tahay inay bixiyaan kharashka dagaalka, sida ay xulafada Maraykanka uga taageereen Washington Dagaalkii Khaliijka ee 1990-kii.
Su’aashaas iyadoo laga jawaabayo, Levitt waxay tiri: “Waxaan u maleynayaa in tani ay tahay arrin uu Madaxweynuhu aad u xiiseynayo.”
Waxay intaas ku dartay: “Ma doonayo inaan ka hor dhaco isaga, laakiin waxaan si dhab ah u dhihi karaa arrintan waxay ku jirtaa maskaxdiisa, waxaana filayaa inaad dhowaan wax badan aad maqli doontaan.”
Caroline Levitt ayaa sidoo kale sheegtay in ilaa hadda Maraykanku weeraray in ka badan 11,000 saldhigyo milatari oo ku yaalla Iiraan.
Levitt waxay kaloo sheegtay in Madaxweyne Trump uusan meesha ka saarin suurtagalnimada dirista ciidamo Mareykanka ka so socda oo dheeraad ah oo ku biiraya dagaalka Iiraan, balse mudnaantiisa koowaad waxaa weli ah wadaxaajood.
Wuxuu sheegay in siyaasiinta qaarkood oo iska dhiga in ay hormuud u yihiin dimuquraadiyadda iyo cadaaladda, ay “hambalyeeyaan wixii Baydhabo ka dhacay” ay tahay arrin hooseyn ah.
Wuxuuna yiri: “Haddiiba wixii ay wadeen ay intaa tahay , haddiiba badeecadii ay wadeen ay intaas tahay barasho wanaagsan way mahadsanyihiin,”.
Hadalka ra’iisul wasaare Xamse ayaa u muuqda mid uu ku durayo hambalyadii ku saabsaneed doorashadii maalmo ka hor Baydhabo ka dhacaday oo ay direen siyaasiin ay ka mid ahaayeen madaxweynayaal hore sida Maxamed Cabdullaahi Farmaajo iyo Sheekh Shariif iyo siyaasiin kale oo horey dalka xilal uga soo qabtay.
War deg deg ah, Iiraan oo weerartay Markab shidaal sida oo laga leeyahay Kuwayd
Xigashada Sawirka, Getty Images
Dowladda Kuwayd ayaa sheegtay in Iiraan ay beegsatay mid ka mid ah maraakiibteeda waaweyn ee shidaalka qaada, kaas oo ku xirtay deked ku taalla Dubai.
Shirkadda Kuwad Petroleum Corporation ayaa ku tilmaantay dhacdadan “duqeyn cirka ah oo naxariis darro ah oo ay fulisay Iiraan,” waxayna sheegtay in markabka waxyeello soo gaartay balse aysan jirin wax khasaare nafeed ah.
Markabka shidaalka qaada ee la yiraahdo “Al-Salmi” ayaa si buuxda ugu rarnaa saliid xilliga weerarka, taasoo sababtay inuu isla markiiba dab qabsado kadib weerarka.
Mas’uuliyiinta Dubai ayaa sheegay in weerarka ay fulisay diyaarad aan duuliye lahayn dabkana la xakameeyay saacado yar kadib.
Waxaa la sheegay in dhammaan 24-kii shaqaale ee saarnaa markabka ay ka badbaadeen weerarka.
Kuwayd ayaa markii hore ka digtay suurtagalnimada daadashada shidaalka kadib weerarka, balse sida ay sheegtay hay’adda UK ee Maritime Monitor, “wax saameyn deegaan lama soo sheegin.”
Wakaaladda wararka ee Reuters ayaa werisay in markabka Al-Salmi uu waday laba milyan oo foosto oo saliid ah oo ka timid Kuwayd iyo Sacuudi Carabiya, iyadoo soo xiganaysa xog laga qolyahay la socodka maraakiibta shidaalka.
War deg deg ah, Iiraan oo farriin ka dhan Mareykanka u dirtay Sacuudiga
Xigashada Sawirka, Reuters
Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Iiraan, Cabbaas Caraqji, ayaa ugu baaqay Sacuudi Carabiya inay ka saarto ciidammada Mareykanka dhulkeeda, isagoo carrabka ku adkeeyay in weerarrada Iiraan ee gobolka ay bartilmaameedsadaan oo keliya cadawgeeda.
Caraqji ayaa ku sheegay bartiisa X: “Iiraan waxay ixtiraamtaa Sacuudi Carabiya, waxayna u aragtaa dal walaalo aan nahay.”
Wuxuu intaas ku daray: “Hawlgaladeennu waxay beegsanayaan kuwa gardarrada wada ee aan ixtiraam u hayn Carabta ama Iiraaniyiinta, isla markaana aan wax amni ah keeni karin… Waa waqtigii ciidamada Mareykanka laga saari lahaa.”
War deg deg ah, Trump oo qaadaya tallaabo ka hor imaanaysa warkii Netanyahu
Xigashada Sawirka, Bloomberg via Getty Images
Wargeyska The Wall Street Journal ayaa sheegay in Donald Trump uu la-taliyayaashiisa u sheegay inuu diyaar u yahay inuu soo afjaro hawlgallada milatari ee ka dhanka ah Iiraan, xitaa haddii marin-biyoodka Hormuz uu weli inta badan xiranaanayo.
Sida ay sheegeen saraakiisha maamulka, Madaxweynaha Mareykanka iyo kooxdiisu waxay gaareen go’aan ah in isku dayga dib u furista marin-biyoodkan muhiimka ah uu kordhin karo dagaalka, kana dheereyn karo muddada uu doonayo oo ah afar ilaa lix toddobaad.
Sidaas darteed, wuxuu ka fiirsanayaa inuu soo afjaro dagaalka hadda socda, iyadoo la sheegay in awoodda badda ee Iiraan iyo kaydka gantaalladeeda si weyn loo waxyeelleeyay. Sidoo kale, cadaadiska diblomaasiyadeed ayaa la filayaa inuu sii socdo si dib loogu furo waddooyinka ganacsiga.
BBC-da ayaa la xiriirtay Aqalka Cad si ay uga hesho warkaan iyo waxa ka jira.
Xoghayaha Arrimaha Dibadda Mareykanka, Marco Rubio, ayaa waraysi uu siiyay Al Jazeera ku sheegayin in marin-biyoodka Hormuz “dib loo furi doono si kastaba ha ahaatee.”
Wuxuu intaas ku daray in marka Mareykanku gaaray yoolkiisa, haddii Iiraan ay sii waddo xiritaanka marin-biyoodka, “ay wajihi doonto cawaaqibka dhabta ah ee ficilkan, oo aan ka iman doonin oo kaliya Mareykanka, balse sidoo kale ka imaan doona dalalka gobolka iyo dunida oo dhan.”
Hadalkaan ayaa imaanaya xilli Ra'iisul Wasaaraha Israa'iil uu sheegay in uusan dagaalka soo afjariddiisa muddo cayiman u qaban karin, taasoo micnaheedu yahay in dagaalku sii socon karo.
War deg deg ah, Ciidamo Israa'iiliyiin ah oo lagu dilay Lubnaan
Ciidamada Difaaca Israa’iil ayaa sheegay in afar askari la dilay labo kalena la dhaawacay Isniintii, sida lagu sheegay bayaan cusub oo lagu daabacay barta Telegram.
Sida lagu sheegay qoraalka, Kabtan Noam Madmoni, 22 jir ahaa, Sarreeye Ben Cohen, 21 jir ahaa, iyo Maxsim Entis, 22 jir ahaa, ayaa ku dhintay dagaal ka dhacay koonfurta Lubnaan.
Labo qof ayaa sidoo kale loo qaaday isbitaalka hal askari waxaa lagu tilmaamay “in dhaawiciisu uu daranyahay”, halka askari kale la sheegay inuu dhaawiciisu fududyahay.
IDF waxay sidoo kale sheegtay in askari afraad lagu dilay isla dhacdadaas, balse magaciisa weli lama shaacin.
Maxey dowladda Soomaaliya ka tiri madaxweynihii hore ee Koonfur galbeed?
Xigashada Sawirka, VILLA SOMALIA
Ra’iiusl wasaaraha Soomaaliya Xamse Cabdi Barre oo xalay ka hadlayay magaalada Muqdiso ayaa sheegay in dowladda Soomaaliya ay si buuxda gacanta ugu hayso magaalada Baydhabo oo shalay ay la wareegeen ciidamada dowladda federaalka Soomaaliya iyo kuwa deegaanka.
Xamse Cabdi Barre ayaa sheegay in aan la ogolaan doonin rabshado iyo aar-goosi isla markaana ay dadka reer Koonfur galbeed ay yeelan doonaan “madax aan iyaga loo xuleyn ee iyagu ay keensadaan”.
Wuxuu u mahadceliyay dadweynaha deegaannada Koonfur galbeed, isagoo Cabdicasiis Xasan Maxamed Laftageen khayr u rajeyay.
Wuxuu sheegay in wax badan uu soo qabtay Laftagareen, laakin dhawaan doorashadii ka dhacday Baydhabo ay ahayd in aanu ku darsan diiwaanka.
Waa maxay fursadaha uu Maraykanku hawlgal milatari oo dhulka ah uga fulin karo Iran?
Xigashada Sawirka, Getty Images
Iyadoo dagaalka Iran iyo Maraykanka iyo Israa'iil uu galay bishii labaad, ayaa inta uu socdo dagaalka waxaa laga dareemayaa horumarro degdeg ah iyo jihooyin isa soo taraya, inkastoo ay socdaan dadaallo dhexdhexaadin ah oo lagu doonayo in xal diblumaasiyadeed lagu dhammeeyo khilaafka.
Horumarkii ugu dambeeyay ayaa ah hadal heynta suurtagalnimada howlgal militari oo dhanka dhulka ah oo ay Washinton ka geysato dalka Iran, kaas oo ay u badan tahay in uu damacsan yahay, sida ay sheegayaan ilo-wareedyo dhowr ah, si ay ula wareegaan jasiiradda Kharg ee Iran iyo dhul xeebeedka dheeraadka ah ee ku dhow marinka Hormuz.
