สหรัฐฯ เข้าสู่สงครามแล้วหรือยัง และทำไมต้องโจมตีอิหร่าน รวมสิ่งที่เรารู้ถึงตอนนี้

สหรัฐอเมริกาพร้อมด้วยอิสราเอลได้เปิดฉาก "ปฏิบัติการสู้รบครั้งใหญ่" โจมตีอิหร่านเมื่อช่วงเช้าตรู่ของวันเสาร์ที่ 28 ก.พ. พร้อมทั้งเรียกร้องให้ชาวอิหร่านลุกขึ้นโค่นล้มกลุ่มผู้นำทางศาสนาของตน

สหรัฐฯ ขนานนามปฏิบัติการครั้งนี้ว่าปฏิบัติการ "มหากาพย์โกรธา" (Epic Fury) ในขณะที่ฝั่งอิสราเอลเรียกว่าปฏิบัติการ "ราชสีห์คำราม" (Lion's Roar)

ประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ ระบุว่า อาลี คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดของอิหร่านได้ถูกสังหารแล้ว

เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นเพียงสองวันหลังจากสหรัฐฯ และอิหร่านเจรจากันเรื่องโครงการนิวเคลียร์ของรัฐบาลอิหร่าน โดยการเจรจาดังกล่าวยุติลงโดยไร้ข้อตกลง

อิหร่านเองก็เปิดฉากโจมตีตอบโต้ไปทั่วภูมิภาคตะวันออกกลาง เพื่อตอบโต้สหรัฐฯ และอิสราเอล ขณะที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศของอิหร่านขนานนามว่าปฏิบัติการของทั้งสองประเทศเป็นการโจมตีที่ "ปราศจากการยั่วยุและผิดกฎหมาย"

ต่อไปนี้คือสิ่งที่เราทราบจนถึงขณะนี้

เหตุใดสหรัฐฯ จึงโจมตีอิหร่าน

เมื่อวันเสาร์มีรายงานเหตุระเบิดในเมืองหลวงของอิหร่าน เพียงไม่นานหลังจากนั้น ทรัมป์ก็ได้โพสต์ข้อความผ่านสื่อสังคมออนไลน์ โดยกล่าวหาว่ารัฐบาลอิหร่านกำลังดำเนิน "ยุทธการนองเลือดและการสังหารหมู่ที่มุ่งเป้าไปยังสหรัฐฯ อย่างไม่จบไม่สิ้น"

ทรัมป์แย้งว่าอิหร่านปฏิเสธทุกโอกาสในการล้มเลิกโครงการนิวเคลียร์ของตน พร้อมอ้างว่าอิหร่านกำลังพัฒนาขีปนาวุธพิสัยไกลที่อาจเป็นภัยคุกคามต่อยุโรป กองกำลังสหรัฐฯ ในต่างแดน และอาจรวมถึงการ "โจมตีถึงแผ่นดินอเมริกาในเร็ว ๆ นี้"

นอกจากนี้ เขายังหยิบยกเหตุการณ์บุกยึดสถานเอกอัครราชทูตสหรัฐฯ ประจำกรุงเตหะรานอย่างอุกอาจเมื่อปี 1979 ซึ่งส่งผลให้ชาวอเมริกันหลายสิบคนถูกจับเป็นตัวประกันนานถึง 444 วัน ตลอดจนเหตุการณ์ที่กลุ่มตัวแทนของอิหร่านลอบวางระเบิดค่ายนาวิกโยธินสหรัฐฯ ในกรุงเบรุตเมื่อปี 1983 ซึ่งคร่าชีวิตผู้คนไป 241 ราย

ประธานาธิบดีสหรัฐฯ ยังเคยให้คำมั่นไว้เมื่อเดือนมกราคมที่ผ่านมาว่าจะเข้าแทรกแซงสถานการณ์ หากกองกำลังความมั่นคงของอิหร่านใช้กำลังปราบปรามกลุ่มผู้ประท้วงท่ามกลางวิกฤตเศรษฐกิจ

เมื่อเดือนมิถุนายนปีที่แล้ว สหรัฐฯ ได้ทิ้งระเบิดโจมตีโรงงานนิวเคลียร์ 3 แห่งในอิหร่าน โดยทรัมป์ระบุว่าปฏิบัติการมิดไนต์แฮมเมอร์ (Midnight Hammer) ของสหรัฐฯ ได้ "บดขยี้" โครงการนิวเคลียร์ของอิหร่านจนสิ้นแล้ว

การโจมตีของสหรัฐฯ เมื่อช่วงฤดูร้อนที่ผ่านมาได้กรุยทางให้อิหร่านและอิสราเอลทำข้อตกลงหยุดยิงกัน หลังจากที่ขณะนั้นได้มีความขัดแย้งยืดเยื้อนาน 12 วัน

ในครั้งนั้น อิสราเอลได้เปิดปฏิบัติการโจมตีทางอากาศมุ่งเป้าไปยังศูนย์นิวเคลียร์ ฐานทัพทหาร และโครงสร้างพื้นฐานของอิหร่าน ขณะที่รัฐบาลอิหร่านได้ตอบโต้ด้วยการยิงจรวดและโดรนหลายร้อยลำเข้าใส่อิสราเอล

ผู้นำสูงสุดของอิหร่านสิ้นชีพหรือยัง

ผู้นำสูงสุดของอิหร่านสิ้นชีพแล้ว

ทรัมป์ประกาศผ่านสื่อสังคมออนไลน์ว่า อยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดได้เสียชีวิตลงแล้ว พร้อมระบุว่าเขาคือ "หนึ่งในบุคคลที่ชั่วร้ายที่สุดในประวัติศาสตร์"

ในเวลาต่อมา สถานีโทรทัศน์แห่งรัฐของอิหร่านได้ยืนยันการเสียชีวิตของคาเมเนอีในวัย 86 ปี ผู้ซึ่งปกครองประเทศมาตั้งแต่ปี 1989 และได้ประกาศไว้อาลัยเป็นเวลา 40 วัน

แหล่งข่าวกรองและแหล่งข่าวทางทหารเปิดเผยกับสถานีโทรทัศน์ซีบีเอส (CBS) สื่อพันธมิตรของบีบีซีในสหรัฐฯ ว่า มีเจ้าหน้าที่ทางการอิหร่านอีกราว 40 คนเสียชีวิตจากการโจมตีครั้งนี้ด้วย

บีบีซีเวอริฟายได้รับภาพถ่ายดาวเทียมเหนือกรุงเตหะราน ซึ่งแสดงภาพความเสียหายอย่างหนักในบางส่วนของบริเวณอาคารสำนักงานของคาเมเนอีในเมืองหลวงของอิหร่าน

สหรัฐฯ เข้าสู่สงครามแล้วหรือไม่

ในวิดีโอแถลงการณ์ ทรัมป์อธิบายปฏิบัติการของสหรัฐฯ และอิสราเอลว่าเป็น "ปฏิบัติการสู้รบครั้งใหญ่" ต่ออิหร่าน

มาตรา 1 ของรัฐธรรมนูญสหรัฐฯ ระบุว่าอำนาจในการประกาศสงครามอย่างเป็นทางการเป็นของรัฐสภา แต่รัฐสภาก็ยังไม่ได้ดำเนินการดังกล่าว

อย่างไรก็ตาม รัฐธรรมนูญมอบอำนาจการใช้ปฏิบัติการทางทหารแก่ประธานาธิบดีอย่างกว้างขวางด้วย

พื้นที่สีเทานี้ได้กลายเป็นประเด็นถกเถียงอย่างมากในกรุงวอชิงตันเมื่อไม่นานมานี้

ปฏิกิริยาจากรัฐสภาสหรัฐฯ ต่อการโจมตีอิหร่านของสหรัฐฯ และอิสราเอลนั้น แตกแยกตามแนวทางของพรรคการเมืองอย่างชัดเจน โดยสมาชิกพรรครีพับลิกันซึ่งปัจจุบันครองเสียงข้างมากในทั้งสองสภา ส่วนใหญ่แสดงท่าทีสนับสนุน

ลินด์ซีย์ แกรแฮม วุฒิสมาชิกจากรัฐเคนทักกี ซึ่งเรียกร้องให้สหรัฐฯ โจมตีอิหร่านมาอย่างยาวนาน โพสต์ข้อความผ่านเอ็กซ์ (X) ว่า "ปฏิบัติการครั้งนี้เป็นสิ่งจำเป็นและมีความชอบธรรมมานานแล้ว"

ไมค์ จอห์นสัน ประธานสภาผู้แทนราษฎรสังกัดพรรครีพับลิกัน กล่าวว่า คณะบริหารของทรัมป์ได้แจ้งให้กลุ่มแกนนำรัฐสภาจากทั้งสองพรรค หรือที่รู้จักกันในนามว่า "แก๊งออฟเอธ" (Gang of 8) ทราบล่วงหน้าก่อนการโจมตีแล้ว

ขณะที่สมาชิกพรรคเดโมแครตส่วนใหญ่ประณามการโจมตีดังกล่าว พร้อมกล่าวหาว่าทรัมป์เปิดฉากสงครามโดยไม่ได้รับความเห็นชอบจากรัฐสภา

ทิม เคน วุฒิสมาชิกพรรคเดโมแครตจากคณะกรรมาธิการการทหาร เรียกความขัดแย้งครั้งนี้ว่าเป็น "สงครามที่ผิดกฎหมายของทรัมป์"

พรรคเดโมแครตได้รื้อฟื้นข้อเรียกร้องให้รัฐสภาพิจารณามติว่าด้วยอำนาจการทำสงครามเช่นเดียวกับร่างกฎหมายที่ตกไปเมื่อปีที่แล้ว เนื่องจากขาดการสนับสนุนจากพรรครีพับลิกัน

หากมีการเสนอญัตติว่าด้วยอำนาจการทำสงครามฉบับใหม่เข้าไปในรัฐสภา และข้อเสนอดังกล่าวผ่านความเห็นชอบ ก็จะสามารถสกัดกั้นการใช้กำลังเพียงฝ่ายเดียวของประธานาธิบดีโดยปราศจากการอนุมัติจากรัฐสภาได้

ทว่าโอกาสที่ร่างกฎหมายดังกล่าวจะผ่านความเห็นชอบนั้นดูเหมือนจะเป็นไปได้ยากในขณะนี้

มีสมาชิกรีพับลิกันเพียงไม่กี่คนที่ส่งสัญญาณว่าจะสนับสนุนมาตรการดังกล่าว ยกเว้น โทมัส แมสซี สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) และ แรนด์ พอล วุฒิสมาชิก (สว.)

สหรัฐฯ จะส่งทหารภาคพื้นเข้าปฏิบัติการไหม

สหรัฐฯ มีฐานทัพทหารราว 13 แห่งกระจายอยู่ทั่วภูมิภาคตะวันออกกลาง โดยมีกำลังพลประจำการตามปกติอยู่ระหว่าง 30,000 ถึง 40,000 นาย

ทว่ายังไม่มีสิ่งบ่งชี้ใด ๆ ว่าสหรัฐฯ จะส่งกองกำลังรบภาคพื้นดินเข้าไปยังอิหร่าน โดยเหตุผลสำคัญประการหนึ่งคือสาธารณชนชาวอเมริกันไม่ใคร่ให้การสนับสนุนการบุกโจมตีภาคพื้นดินนัก

กองทัพสหรัฐฯ ได้เสริมกำลังทหารในตะวันออกกลางมาเป็นเวลาหลายสัปดาห์แล้ว และมีเรือบรรทุกเครื่องบิน 2 ลำ ได้แก่ ยูเอสเอส เจอรัลด์ อาร์ ฟอร์ด และ ยูเอสเอส อับราฮัม ลินคอล์น ประจำการอยู่ในภูมิภาค

บีบีซีเวริฟายตรวจพบเรือรบสหรัฐฯ รวม 12 ลำในตะวันออกกลาง ตลอดจนอากาศยานของสหรัฐฯ อีกเป็นจำนวนมาก ซึ่งรวมถึงเครื่องบินขับไล่ เอฟ-35 และ เอฟ-22 เครื่องบินเติมเชื้อเพลิงทางอากาศ และเครื่องบินลาดตระเวน แต่จนถึงขณะนี้ ปฏิบัติการทางทหารของสหรัฐฯ ยังคงจำกัดอยู่เพียงการโจมตีทางอากาศเท่านั้น

อิหร่านมีศักยภาพในการโจมตีสหรัฐฯ หรือไม่

เจเรมี โบเวน บรรณาธิการข่าวต่างประเทศของบีบีซี ระบุว่า รัฐบาลอิหร่านปฏิเสธมาโดยตลอดว่าต้องการครอบครองอาวุธนิวเคลียร์ ทว่ากลับมีการเสริมสมรรถนะแร่ยูเรเนียมในระดับที่ไม่อาจนำไปใช้ประโยชน์ทางพลเรือนในโครงการพลังงานนิวเคลียร์ได้เลย

เขาเสริมด้วยว่าจนถึงขณะนี้ อิสราเอลและสหรัฐฯ ยังไม่ได้เปิดเผยหลักฐานใด ๆ ที่บ่งชี้ว่าอิหร่านกำลังเตรียมการสร้างระเบิดนิวเคลียร์

แม้จะยังไม่มีรายงานต่อสาธารณะว่าใด ๆ แผ่นดินใหญ่ของสหรัฐฯ อาจถูกโจมตี แต่ทางการท้องถิ่นระบุว่าได้เตรียมความพร้อมเฝ้าระวังในระดับสูงสุดแล้ว

โซห์ราน มัมดานี นายกเทศมนตรีนครนิวยอร์ก กล่าวว่า เจ้าหน้าที่หน่วยจัดการเหตุฉุกเฉินกำลังดำเนิน "มาตรการเชิงรุก" ใน "สถานที่อ่อนไหว" ต่าง ๆ เพื่อยกระดับความระมัดระวังขั้นสูงสุด

ทางฝั่งชายฝั่งตะวันตก คาเรน บาสส์ นายกเทศมนตรีนครลอสแอนเจลิส ระบุว่า สำนักงานตำรวจได้ยกระดับการลาดตระเวนให้เข้มงวดขึ้น แม้ว่า "จะยังไม่พบภัยคุกคามที่แน่ชัดในเวลานี้ก็ตาม"

มีผู้เสียชีวิตกี่รายแล้ว

ทรัมป์กล่าวว่า "อาจมีการสูญเสียชีวิตของเหล่าวีรบุรุษอเมริกันผู้กล้าหาญ" แม้ว่ากองทัพสหรัฐฯ จะระบุว่าจนถึงขณะนี้ยังไม่ได้รับรายงานความสูญเสียจากการสู้รบก็ตาม

สภาเสี้ยววงเดือนแดงระบุเมื่อวันเสาร์ว่า มีผู้เสียชีวิตแล้วกว่า 200 คนทั่วอิหร่าน และมีผู้ได้รับบาดเจ็บอีกกว่า 700 คน

องค์กรด้านการปฐมพยาบาลแห่งนี้ระบุว่าพื้นที่ 24 จังหวัดจากทั้งหมด 31 จังหวัดในอิหร่านถูกโจมตี ขณะที่อัยการท้องถิ่นเปิดเผยว่ามีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 108 คนจากเหตุระเบิดที่โรงเรียนแห่งหนึ่งทางตอนใต้ของอิหร่าน

หนังสือพิมพ์ฮาเรตซ์ (Haaretz) ของอิสราเอลรายงานว่า มีผู้เสียชีวิต 1 คนและได้รับบาดเจ็บอย่างน้อย 20 คน จากเหตุขีปนาวุธของอิหร่านพุ่งโจมตีอาคารหลายหลังใจกลางกรุงเทลอาวีฟ

ในการปฏิบัติการตอบโต้ อิหร่านยังได้ยิงโดรนและขีปนาวุธเข้าใส่บาห์เรน คูเวต กาตาร์ และสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ หรือ ยูเออี (UAE) ซึ่งล้วนเป็นพื้นที่ที่มีกองกำลังทหารสหรัฐฯ ประจำการอยู่

ด้านสื่อของรัฐบาลสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ระบุว่ามีผู้เสียชีวิต 1 คนในกรุงอาบูดาบี

ทรัมป์เตือนว่าการทิ้งระเบิดโจมตีจะยังคงดำเนินต่อไปตลอดทั้งสัปดาห์ ดังนั้นยอดผู้เสียชีวิตอาจเพิ่มสูงขึ้นอีก