ขีปนาวุธของอิหร่านสามารถยิงไปถึงยุโรปได้หรือไม่

การที่เตหะรานยิงขีปนาวุธพิสัยไกลไปยังฐานทัพร่วมระหว่างสหราชอาณาจักรและสหรัฐอเมริกาบนเกาะดิเอโก การ์เซีย ในมหาสมุทรอินเดีย เป็นการยกระดับความขัดแย้งในตะวันออกกลางอย่างเห็นได้ชัด

ถึงแม้เป้าหมายจะไม่ถูกโจมตี แต่กองกำลังป้องกันอิสราเอล หรือไอดีเอฟ (Israel Defense Forces - IDF) กล่าวว่า นี่เป็นครั้งแรกที่มีการใช้ขีปนาวุธพิสัยไกลเช่นนี้นับตั้งแต่สงครามเปิดฉาก

ทางการอิหร่านยังไม่ได้ยืนยันการยิงขีปนาวุธอย่างเป็นทางการ โดยสื่ออิหร่านส่วนใหญ่รายงานโดยอ้างอิงสิ่งที่สื่อต่างประเทศรายงาน

ด้านผู้เชี่ยวชาญกำลังพิจารณาถึงผลกระทบของการโจมตีที่ล้มเหลว รวมถึงสิ่งที่อาจเกิดขึ้นกับเป้าหมายอื่น ๆ ในอนาคต ตัวอย่างเช่น เมืองหลวงของยุโรปอย่างกรุงเบอร์ลิน ประเทศเยอรมนี, กรุงปารีสของฝรั่งเศส, และกรุงลอนดอน สหราชอาณาจักร อาจตกเป็นเป้าหมายในอนาคตหรือไม่

คณะรัฐมนตรีของรัฐบาลสหราชอาณาจักรกล่าวว่า "ไม่มีการประเมินใดที่จะยืนยัน" ข้อกล่าวอ้างของ IDF ที่ว่าอิหร่านมีขีปนาวุธพิสัยไกลที่สามารถโจมตีถึงลอนดอนได้

"โครงการขีปนาวุธของอิหร่านเป็นประเด็นที่นานาชาติจับตามองมานานแล้ว" กอนเชห์ ฮาบิบิอาซาด บีบีซีแผนกภาษาเปอร์เซีย กล่าวและว่า "แม้ว่าเตหะรานจะยืนกรานว่าการพัฒนาขีปนาวุธของตนมีจุดประสงค์เพื่อการป้องกันประเทศและมีรากฐานมาจากยุทธศาสตร์การป้องปรามของชาติ แต่นักวิจารณ์โต้แย้งว่าความก้าวหน้าในด้านขีดความสามารถระยะไกลอาจเปลี่ยนแปลงพลวัตด้านความมั่นคงในภูมิภาคได้"

อิสราเอลและสหรัฐฯ เปิดฉากโจมตีอิหร่าน หลังจากการเจรจาเพื่อแก้ไขข้อกังวลเกี่ยวกับความทะเยอทะยานด้านนิวเคลียร์ของอิหร่านผ่านไปเพียงไม่ถึงหนึ่งเดือน และการเจรจารอบนั้นก็มีความเป็นไปได้ด้วยว่าจะมีการเจรจาในรอบเพิ่มเติม

หมู่เกาะชาโกส ซึ่งมีเกาะดิเอโก การ์เซีย เป็นส่วนหนึ่งนั้น อยู่ห่างจากอิหร่านประมาณ 3,800 กิโลเมตร

วอลล์สตรีทเจอร์นัลและซีเอ็นเอ็นรายงานเกี่ยวกับการยิงขีปนาวุธ โดยอ้างข้อมูลจากเจ้าหน้าที่สหรัฐฯ ที่ไม่เปิดเผยชื่อ ซึ่งระบุว่าอาวุธทั้ง 2 ลูกไปไม่ถึงเป้าหมาย

มีรายงานว่าขีปนาวุธลูกหนึ่งเกิดขัดข้องกลางอากาศระหว่างถูกยิงขึ้นไป ขณะที่อีกลูกหนึ่งถูกสกัดกั้นโดยเรือรบของสหรัฐฯ ซึ่งบีบีซีเข้าใจว่ารายงานเหล่านั้นถูกต้อง

หลังเกิดเหตุการณ์ไม่นาน กองทัพอิสราเอลระบุว่าหลายเมืองในยุโรป เอเชีย และแอฟริกาตกอยู่ในความเสี่ยง และได้เปิดเผยเมื่อปีที่แล้วว่าเตหะรานตั้งใจจะพัฒนาขีปนาวุธที่มีความสามารถในการยิงระยะดังกล่าว

พล.ท.เอียล ซามีร์ เสนาธิการกองทัพอิสราเอล โพสต์วิดีโอในโซเชียลมีเดียหลังเกิดการยิงขีปนาวุธไปยังหมู่เกาะชาโกส พร้อมคำเตือนที่รุนแรงว่า "อิหร่านยิงขีปนาวุธข้ามทวีป ที่มีระยะทำการ 4,000 กิโลเมตร ขีปนาวุธเหล่านี้ไม่ได้มีจุดประสงค์ที่จะโจมตีอิสราเอล" เขากล่าว

"ระยะทำการของมันไปถึงเมืองหลวงของยุโรป เบอร์ลิน ปารีส และโรม ล้วนอยู่ในระยะคุกคามโดยตรง" เสนาธิการกองทัพอิสราเอล ระบุ

นอกจากนี้ยังมีทัศนะจากอีกหลายคน รวมถึง พล.อ.เซอร์ ริชาร์ด บาร์รอนส์ ผู้เชี่ยวชาญด้านกลาโหม และอดีตหัวหน้ากองบัญชาการร่วมของสหราชอาณาจักร กล่าวกับบีบีซีว่า ทั้งหมดนี้ทำให้ต้องประเมินคลังขีปนาวุธและพิสัยการยิงขีปนาวุธของอิหร่านใหม่

"ก่อนหน้านี้ เราคิดว่าขีปนาวุธของอิหร่านมีพิสัยอยู่ที่ 2,000 กิโลเมตร ในขณะที่ฐานทัพร่วมบนเกาะดิเอโก อยู่ห่างออกไป 3,800 กิโลเมตร"

จนถึงปัจจุบัน อิหร่านกล่าวว่าได้กำหนดข้อจำกัดด้วยตนเองสำหรับโครงการขีปนาวุธ โดยจำกัดระพิสัยการยิงไว้ที่ 1,240 ไมล์ (2,000 กิโลเมตร) ซึ่งหมายความว่าอิสราเอลอยู่ในระยะโจมตีของขีปนาวุธอิหร่าน แต่ไม่ใช่ยุโรป

อยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี อดีตผู้นำสูงสุดของอิหร่านผู้ล่วงลับ เคยกล่าวไว้ในปี 2021 ว่าเป็นการตัดสินใจทางการเมือง ไม่ใช่เพราะข้อจำกัดทางเทคนิคในการผลิตขีปนาวุธ และเป็นการตัดสินใจที่เกิดขึ้นท่ามกลางการต่อต้านจากผู้นำทางทหารและกองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิสลาม (Islamic Revolutionary Guards Corp - IRGC)

เขาต้องการคงไว้ซึ่งระดับภัยคุกคามต่ออิสราเอล แต่ไม่ต้องการทำให้ยุโรปตื่นตระหนก เนื่องจากยุโรปไม่ใช่เป้าหมายของเตหะราน

อย่างไรก็ตาม ในเดือน ก.ย. ปีที่แล้ว สส.อิหร่านคนหนึ่งกล่าวกับสถานีโทรทัศน์ของรัฐว่า IRGC ได้ทดสอบยิงขีปนาวุธข้ามทวีปสำเร็จแล้ว แต่ไม่ได้ให้รายละเอียดเกี่ยวกับพิสัยการยิงของขีปนาวุธแต่อย่างใด

ขีดความสามารถด้านระยะยิงของขีปนาวุธ

นอกจากนี้ เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ ยังกล่าวอ้างมานานแล้วว่า โครงการอวกาศของอิหร่านอาจหมายความถึงว่าอิหร่านได้พัฒนาเทคโนโลยีที่ทำให้สามารถสร้างขีปนาวุธข้ามทวีปได้แล้ว ตามรายงานของไทมส์ออฟอิสราเอล และอาจใช้เทคโนโลยีนี้ได้เมื่อจำเป็น

นักวิเคราะห์บางคนเห็นด้วยกับสมมติฐานนี้ ดร.คาริน ฟอน ฮิปเปล อดีตผู้อำนวยการใหญ่ของราชสถาบันรวมเหล่าทัพ (Royal United Services Institute - RUSI) สถาบันคลังสมองด้านความมั่นคงในลอนดอน กล่าวกับบีบีซีนิวส์ว่า "สมมติว่าขีปนาวุธไปถึงดิเอโก การ์เซีย... อิหร่านกำลังพัฒนาขีปนาวุธข้ามทวีปที่สามารถยิงได้ไกลถึง 10,000 กิโลเมตร แม้ว่าเราจะยังไม่เคยเห็นการใช้งานจริงก็ตาม"

นี่หมายความว่าขีปนาวุธที่ยิงจากอิหร่านอาจไปถึงทวีปอเมริกาได้

ขณะนี้นักสังเกตการณ์กล่าวว่า การโจมตีที่ตั้งใจไว้ในมหาสมุทรอินเดียแสดงให้เห็นว่าข้อจำกัดได้ถูกปลดออกไปแล้ว

ทว่าบางคนกล่าวว่า เป็นที่น่าสงสัยว่าขีปนาวุธเหล่านั้นจะสามารถโจมตีเป้าหมายที่ตั้งใจไว้ได้หรือไม่ แม้ว่าจะไม่ถูกสกัดกั้นก่อนก็ตาม

สตีฟ รีด รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการเคหะของสหราชอาณาจักร กล่าวกับบีบีซีว่า "ไม่มีการประเมินอย่างเฉพาะเจาะจงว่าอิหร่านกำลังเล็งเป้าหมายไปที่สหราชอาณาจักร หรือสามารถทำได้หรือไม่ต่อให้พวกเขาพยายาม"

ประเด็นอยู่ที่ว่าอิหร่านได้สั่งสมเชี่ยวชาญเทคโนโลยีการปฏิบัติการที่จำเป็นในการโจมตีระยะไกลเช่นนี้แล้วหรือไม่ ซึ่งรวมถึงความสามารถในการควบคุมและนำทางขีปนาวุธในระยะทางไกลเช่นนั้นด้วย

นอกจากนี้ยังมีแง่มุมทางจิตวิทยาที่ชัดเจนอีกด้วยเช่นกัน

บางคนเชื่อว่าอิหร่านไม่เคยตั้งใจที่จะโจมตีเป้าหมายเหล่านั้น และเตหะรานกำลังส่งข้อความเตือนที่ชัดเจนถึงเจตนาและการป้องปรามยับยั้ง

"ไม่ใช่ว่าพวกเขาคิดว่าพรุ่งนี้พวกเขาจะโจมตีลอนดอนหรือปารีส แต่ผมคิดว่าสำหรับพวกเขาแล้ว มันเป็นอีกปัจจัยสำคัญที่ช่วยให้พวกเขาสร้างการป้องปรามได้" แดนนี ซิทริโนวิช อดีตเจ้าหน้าที่ข่าวกรองทางทหารของอิสราเอล ซึ่งปัจจุบันทำงานให้กับสถาบันเพื่อการศึกษาความมั่นคงแห่งชาติในเทลอาวีฟ กล่าวกับหนังสือพิมพ์ดิอินดิเพนเดนต์ในลอนดอน

การตอบสนองของอิสราเอลต่อเหตุการณ์ในมหาสมุทรอินเดียในสัปดาห์นี้ อาจตีความได้ว่าเป็นเสียงเรียกร้องให้ร่วมกันแสดงพลัง

"แน่นอนว่าอิสราเอลจะพูดแบบนี้ เพราะเป็นผลประโยชน์ของพวกเขาที่จะขยายสงครามและดึงชาติอื่น ๆ เข้ามาร่วมกับอเมริกาและอิสราเอล" พล.อ.เซอร์ ริชาร์ด เชอร์เรฟฟ์ อดีตรองผู้บัญชาการนาโตประจำยุโรป กล่าวกับบีบีซี

"เราควรต่อต้านเรื่องนี้ นี่คือสงครามของทรัมป์ที่ไม่มีจุดจบและกลยุทธ์ที่ชัดเจน ซึ่งกำลังพลิกไปสู่การติดหล่ม เราได้รับแจ้งว่าขีดความสามารถด้านนิวเคลียร์ถูกทำลายไปแล้วเมื่อ 6 เดือนก่อน เราไม่สามารถเชื่ออะไรก็ตามที่ออกมาจากวอชิงตันในเรื่องนี้ได้"