Ông Trump lại gia hạn cho đàm phán với Iran

Thứ Ba (21/4) bắt đầu bằng một ngày ngoại giao đầy hối hả tại Washington, khi chiếc chuyên cơ Air Force Two đã sẵn sàng đưa Phó Tổng thống JD Vance tới Islamabad để thực hiện một vòng đàm phán hòa bình mới giữa Mỹ và Iran.

Vài giờ sau đó, Air Force Two vẫn chưa cất cánh và các cuộc thương lượng đã bị hoãn lại.

Tổng thống Donald Trump thông báo ông sẽ gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran – vốn dự kiến hết hạn vào tối thứ Tư (22/4) – để chính quyền Tehran có thêm thời gian đưa ra một "đề xuất thống nhất" nhằm chấm dứt chiến tranh.

Trong khoảng thời gian chờ đợi đó, ông Trump đã cân nhắc các lựa chọn giữa bối cảnh thế giới nín thở dõi theo liệu hai quốc gia có tiến gần hơn đến việc chấm dứt xung đột hay không.

Quyết định này đánh dấu lần thứ hai trong vòng hai tuần ông Trump rút lại lời đe dọa leo thang chiến tranh, giúp ông có thêm thời gian để hạ nhiệt cuộc xung đột khi nó đang tiến gần đến mốc hai tháng.

Phía ông Vance chưa bao giờ chính thức công bố chuyến đi tới Islamabad, khiến giới chức Washington không khỏi đoán già đoán non.

Trong khi đó, Iran cũng chưa từng cam kết chính thức về việc tham gia đàm phán, đẩy Nhà Trắng vào tình thế khó xử: quyết định có nên cử ông Vance đi hay không khi không có bất kỳ sự đảm bảo nào rằng Tehran sẽ thực sự ngồi vào bàn đàm phán.

Càng về cuối ngày, những dấu hiệu của việc trì hoãn càng rõ rệt.

Đặc phái viên Steve Witkoff và con rể của ông Trump là Jared Kushner – những thành viên cấp cao trong đội đàm phán do ông Vance dẫn đầu – đã bay từ Miami về Washington thay vì đi thẳng tới Islamabad.

Ngay sau đó, ông Vance cũng đã tới Nhà Trắng để tham dự các "cuộc họp chính sách" khi tổng thống và các cố vấn cấp cao tranh luận về bước đi tiếp theo.

Cuối cùng, ông Trump đã thông báo về việc gia hạn lệnh ngừng bắn trên Truth Social, kênh mà ông thường cập nhật tình hình chiến sự kể từ khi xung đột bắt đầu vào cuối tháng Hai.

Tổng thống cho biết ông đưa ra quyết định này theo yêu cầu của Pakistan, quốc gia đóng vai trò trung gian hòa giải giữa Tehran và Washington.

"Chúng tôi đã nhận được yêu cầu tạm hoãn cuộc tấn công vào quốc gia Iran cho đến khi các nhà lãnh đạo và đại diện của họ có thể đưa ra một đề xuất thống nhất," ông Trump cho hay.

Đáng chú ý, lần này ông Trump không nêu rõ lệnh ngừng bắn sẽ kéo dài bao lâu.

Đầu tháng này, ông từng đặt thời hạn hai tuần cho lệnh ngừng bắn đầu tiên.

Quyết định đó được đưa ra sau hàng loạt phát biểu mâu thuẫn trong các cuộc phỏng vấn với báo chí, khi ông vừa nói rằng các cuộc đàm phán đang tiến triển tốt, nhưng cũng cảnh báo sẽ cân nhắc tái chiến nếu Iran từ chối thương lượng.

"Không có một công thức rõ ràng nào cho việc kết thúc các cuộc chiến," James Jeffrey, cựu đại sứ Hoa Kỳ tại Iraq và Thổ Nhĩ Kỳ, chia sẻ với BBC.

Ông Jeffrey nói thêm rằng Trump không phải là vị tổng thống Mỹ đầu tiên "vừa đe dọa leo thang quân sự quy mô lớn, vừa đưa ra một thỏa thuận có lợi trên bàn đàm phán."

Tuyên bố để ngỏ của ông Trump vào hôm 21/4 có phần chừng mực hơn so với những bài đăng công kích Iran trên mạng xã hội trước đây.

Điều này có thể là tín hiệu cho thấy ông Trump đang mong muốn chấm dứt một cuộc chiến vốn đã làm chao đảo nền kinh tế toàn cầu và không được lòng những người ủng hộ chủ nghĩa phản chiến trong tệp cử tri MAGA (Make America Great Again – Hãy làm cho nước Mỹ vĩ đại trở đại) của ông.

"Đây là một quyết định thực dụng, dựa trên những rạn nứt khá rõ ràng trong bộ máy lãnh đạo đương nhiệm của chính phủ Iran," Brian Katulis, chuyên gia cao cấp tại Viện Trung Đông, nhận định.

Tuy nhiên, ông Katulis cũng cho rằng quyết định của ông Trump vô hình trung lại tạo ra thêm nhiều bất ổn về việc cuộc chiến này sẽ còn kéo dài bao lâu.

"Động thái này đặt ra câu hỏi lớn cho ông Trump về cách ông sẽ đối phó với những khó khăn kinh tế mà người dân Mỹ đang phải gánh chịu, cũng như những áp lực chính trị từ chính tệp cử tri cốt lõi của mình," ông Katulis nói.

"Ông ấy vẫn chưa trả lời được những câu hỏi gốc rễ đang thúc đẩy cuộc khủng hoảng này."

Với việc gia hạn lệnh ngừng bắn, Mỹ và Iran hiện có thêm thời gian để hướng tới một thỏa thuận hòa bình bền vững. Thế nhưng, những câu hỏi lớn vẫn còn đó.

Phía Iran khẳng định việc Mỹ phong tỏa Eo biển Hormuz là một hành động chiến tranh.

Mặc dù ông Trump chọn không tái khởi động cuộc chiến ngay lập tức, ông cũng không đưa ra bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy sẽ chấm dứt việc phong tỏa – biện pháp mà Mỹ kỳ vọng sẽ ép Tehran phải lùi bước.

Cho đến nay, điều đó vẫn chưa xảy ra, khiến ông Trump còn lại rất ít lựa chọn ngoài việc leo thang chiến dịch quân sự.

Trong khi đó, Iran vẫn chưa cho thấy sự quan tâm đến việc chấm dứt chương trình hạt nhân hay ngừng hỗ trợ các nhóm vũ trang ủy nhiệm tại Trung Đông – hai "lằn ranh đỏ" mà ông Trump yêu cầu phải có trong bất kỳ thỏa thuận hòa bình cuối cùng nào.

Ông Trump đã tự mua thêm thời gian cho chính mình.

Thế nhưng, một giải pháp nhanh chóng để kết thúc cuộc chiến, vào lúc này, dường như vẫn còn rất xa vời.