Đảng kết thúc Hội nghị Trung ương 2: Có gì đáng chú ý?

Khi Thủ tướng Phạm Minh Chính lên đường đến Nga, Hội nghị Trung ương lần thứ 2 khai mạc.

Những người tinh ý để ý có một chi tiết nhỏ, nhưng dường như cho thấy có một sự thay đổi lớn: dãy bàn điều hành hội nghị chỉ có bốn chiếc ghế thay vì năm như thường lệ.

Bốn chiếc ghế đó dành cho Tổng Bí thư Tô Lâm, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú và Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Lê Minh Hưng.

Đấy là một sự thay đổi trong cơ cấu bộ ngũ – nhóm lãnh đạo chủ chốt – điều hành các hội nghị khóa 13 vừa qua.

Hồi tháng 11 và tháng 12 năm 2025, Bộ Ngũ điều hành các hội nghị 14 và 15 là năm người, gồm Tổng Bí thư Tô Lâm, Chủ tịch nước Lương Cường, Thủ tướng Phạm Minh Chính, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú.

Ông Phạm Minh Chính và ông Lương Cường đã không tái cử ban chấp hành khóa 14, vì thế đã không có mặt trong hội nghị này.

Việc ông Lê Minh Hưng ngồi trên bàn chủ tọa là một chỉ dấu cho thấy: ông sẽ gia nhập nhóm lãnh đạo chủ chốt trong tháng tới.

Điều này có thể nhìn thấy khi năm năm về trước, hội nghị Trung ương 2 khóa 13 khai mạc, vào tháng 3/2021, bàn chủ tọa có 5 chiếc ghế, dành cho năm nhân vật quyền lực nhất, gồm Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Phạm Minh Chính, Bí thư Thành ủy Hà Nội Vương Đình Huệ và Thường trực Ban Bí thư Võ Văn Thưởng.

Đến tháng 4/2021, ông Nguyễn Xuân Phúc được bầu làm chủ tịch nước, và ông Phạm Minh Chính trở thành thủ tướng.

Biểu tượng nhất thể hóa

Biểu tượng quyền lực về những chiếc ghế trên chủ tịch đoàn này gửi tín hiệu về một thay đổi khác: nhất thể hóa, theo đó Tổng Bí thư Tô Lâm sẽ đảm nhận luôn chức vụ chủ tịch nước.

Nhất thể hóa hai chức danh quyền lực nhất trong hệ thống chính trị Việt Nam đã được bàn đến từ lâu, nhưng chỉ thực sự thu hút sự chú ý thời điểm tháng 12/2025 khi Đảng họp hội nghị 15.

Hội nghị đó, với nội dung chuẩn bị cho Đại hội 14, và quan trọng nhất là "chốt" danh sách các "lãnh đạo chủ chốt" trong năm năm tới: 2026-2031.

Đại hội 14 diễn ra vào tháng 1/2026 đã xác nhận một nửa lời đồn: ông Tô Lâm đắc cử tổng bí thư.

Một nửa còn lại chờ xác nhận trong những ngày tới khi Quốc hội khai mạc.

Nếu điều này đúng, Việt Nam trở thành quốc gia sau cùng trong câu lạc bộ các nước cộng sản nhất thể hóa.

Trung Quốc, từ thời 1993 đã gộp hai chức vụ này, khởi đầu với ông Giang Trạch Dân, kế tiếp là ông Hồ Cẩm Đào. Người giữ vị trí thứ ba, và cũng là nhiệm kỳ thứ ba liên tiếp hiện tại là ông Tập Cận Bình.

Các quốc gia như Lào, Triều Tiên, Cuba từ lâu lãnh đạo Đảng cũng là nguyên thủ quốc gia.

Tại Việt Nam, việc nhất thể hóa này trong các trường hợp từ trước đến nay vẫn là tạm thời, như khi ông Nguyễn Phú Trọng thay ông Trần Đại Quang năm 2018, hay ông Tô Lâm thay ông Nguyễn Phú Trọng vào 2024.

Trong hệ thống chính trị Việt Nam, tổng bí thư và chủ tịch nước lần lượt là hai chức vụ quan trọng nhất.

Vì thế, một khi nhất thể hóa, ông Tô Lâm được giới quan sát đánh giá sẽ trở thành nhà lãnh đạo quyền lực nhất kể từ sau khi ông Lê Duẩn qua đời vào năm 1986.

Lãnh đạo chủ chốt trong hệ thống chính trị Việt Nam trước đây được biết đến là các chức vụ trong Tứ Trụ, gồm tổng bí thư, chủ tịch nước, thủ tướng và chủ tịch Quốc hội.

Bắt đầu từ tháng 9/2025, thường trực Ban Bí thư có tên trong nhóm này, Tứ Trụ được nâng lên thành Bộ Ngũ – một thiết chế quyền lực trong Bộ Chính trị được cho là nhằm thể hiện sự lãnh đạo tập thể và tản quyền, cân bằng hơn trong việc ra quyết định.

Nhưng với việc nhất thể hóa, Bộ Ngũ quay trở lại Tứ Trụ, nhưng với quyền lực nghiêng về người đứng đầu hơn với việc nắm giữ cả quyền hành trong đảng và quyền lực nhà nước cao nhất.

Kiên định tăng trưởng hai con số

Ba cơ quan truyền thông chủ lực của Việt Nam, gồm Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam và Thông tấn xã Việt Nam sẽ không còn sự quản lý của chính phủ mà trở thành đơn vị sự nghiệp thuộc Trung ương Đảng.

Cùng lúc hai tổ chức khoa học lớn là Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cũng do Ban chấp hành Trung ương quản lý.

Trong tháng 3, việc hoàn tất chuyển cơ quan chủ quản này phải được hoàn thành, theo nghị quyết vừa được thông qua.

Khả năng trong thời gian tới, tỉnh Đồng Nai, sau khi sáp nhập với Bình Phước, sẽ trở thành thành phố thứ 7 của Việt Nam, theo một nội dung được các ủy viên Trung ương bàn thảo, và thông qua chủ trương.

Tỉnh này, với diện tích lớn thứ 9, và dân số hơn 4,4 triệu, chỉ đứng sau Hà Nội và TP HCM, hiện do ông Vũ Hồng Văn, một người xuất thân từ ngành công an, và đồng hương Hưng Yên của ông Tô Lâm, lãnh đạo.

Việc nâng cấp tỉnh Đồng Nai lên làm thành phố trực thuộc Trung ương sẽ phải được sự chấp thuận của Quốc hội.

Một nội dung khác đáng chú ý là về mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Đảng đang chuẩn bị một nghị quyết mới về mô hình phát triển mới, dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, nhằm tạo "động lực của động lực" cho phát triển, theo ông Tô Lâm.

Từ lâu, sự phát triển của Việt Nam vẫn phần nhiều phụ thuộc vào khối đầu tư nước ngoài, vốn được cho là tận dụng ưu đãi cũng như nguồn lao động giá rẻ.

Tại Đại hội 14, Đảng Cộng sản đã đặt ra mục tiêu được đánh giá là tham vọng: tăng trưởng kinh tế hàng năm 10% trở lên, dựa trên phát triển kinh tế tư nhân, đổi mới sáng tạo, cải cách thể chế và đối ngoại linh hoạt.

Nhiệm vụ tăng trưởng 10% năm 2026 đã được Quốc hội chính thức chốt, giao cho chính phủ thực hiện. Tăng trưởng mỗi năm 10% từ 2026 đến 2030 cũng đã được Đại hội Đảng chốt, và Ban chấp hành Trung ương tìm cách triển khai.

Nhưng ý chí chính trị của Đảng và thực tiễn điều hành của chính phủ không phải lúc nào cũng song hành.

Năm năm trước, Chính phủ dưới sự điều hành của ông Phạm Minh Chính kết thúc năm 2021 với tăng trưởng 2,58%, thấp hơn mục tiêu 6% mà Quốc hội đã giao.

Việt Nam khi đó đối diện với một thế giới bất ổn do đại dịch Covid-19 gây ra, khiến chuỗi cung ứng trên toàn cầu bị đứt gãy.

Chính phủ của ông Phạm Minh Chính đã đạt được mức tăng trưởng cao, vượt chỉ tiêu Quốc hội giao 8% vào năm 2025, trong bối cảnh thế giới bước vào sự bất định từ những chính sách khó đoán của ông Donald Trump.

Nhưng khi đặt mục tiêu tăng trưởng cao, Việt Nam sẽ phải thúc đẩy đầu tư công với hàng loạt công trình, dự án lớn. Chính sách mới với cơ chế "thoáng hơn, cởi mở hơn", theo ông Tô Lâm, sẽ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Điều đó đã được thấy ở công trình xây dựng sân bay Long Thành, dự án trị giá gần 16 tỷ USD được nhắc đến nhiều trong thời gian qua.

Cơ quan điều tra đã khởi tố vụ án xảy ra tại ACV, chủ đầu tư các hạng mục quan trọng nhất của cảng hàng không quốc tế này, và vụ án này được ông Tô Lâm chỉ đạo đưa vào diện trung ương theo dõi.

"Do đó yêu cầu đặt ra là phải thiết kế, cải tiến thể chế đủ chặt chẽ để "không thể" tham nhũng, lãng phí, đồng thời xây dựng cơ chế giám sát đủ mạnh để "không dám" và "không muốn" tham nhũng", ông Tô Lâm nói.

Chính phủ mới, nhiều khả năng sẽ do ông Lê Minh Hưng lãnh đạo, cũng sẽ tiếp tục đối mặt với sự bất định của chính quyền Trump về thuế quan toàn cầu, và một thế giới bất ổn bởi chiến tranh và xung đột quân sự.

Cuộc chiến Nga-Ukraine năm 2022 đã bước qua năm thứ 5, và trong khi chưa có dấu hiệu kết thúc thì cuộc chiến ở rốn dầu Trung Đông giữa Mỹ-Israel và Iran lại thêm một cú đánh bồi.

Giá dầu tăng, đẩy thế giới vào cuộc khủng hoảng nhiên liệu, và có thể dẫn đến suy thoái kinh tế.

Phát biểu khai mạc Hội nghị 2 hôm 23/3 của ông Tô Lâm cũng cho thấy điều đó.

"Vấn đề cấp bách hiện nay là chống khủng hoảng kinh tế và chống chiến tranh xung đột. Ngăn chặn được hai đe dọa đó là tiền đề để chúng ta thành công trong nhiệm vụ phát triển đất nước hôm nay và trong tương lai", nhà lãnh đạo Đảng phát biểu khai mạc Hội nghị Trung ương 2.

Chính phủ mới bước vào kỷ nguyên vươn mình trong bối cảnh đó, sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức.

Đảng cũng phải xoay xở để một mặt "kiên định" chủ nghĩa Mác-Lê Nin và chủ nghĩa xã hội, vừa phải "kiên định đường lối đổi mới" để đạt mức tăng trưởng hai con số.

"Chúng ta không chấp nhận tăng trưởng thấp. Phải kiên trì thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, bền vững, thực chất", ông Tô Lâm khẳng định trong phát biểu bế mạc vào ngày 25/3.

Sự bất định của kinh tế Việt Nam có thể được nhìn thấy qua việc điều hành giá xăng dầu.

Đêm 24/3, giá xăng dầu được Bộ Công Thương và Bộ Tài chính nâng lên mức cao nhất, kỷ lục, trong đó xăng Ron95 tăng 3.150 đồng/lít.

Đầu giờ chiều 25/3, giá lại giảm xuống 3.883 đồng/lít.

Giá có thể tăng vào bất cứ lúc nào, từ 2h chiều hay nửa đêm, lần trước cách lần sau chỉ hơn 10 tiếng đồng hồ.

Xăng dầu là nhiên liệu đầu vào quan trọng của nhiều doanh nghiệp, và điều đó sẽ phản ánh vào trong giá cả.

Giá vé máy bay đang được đề nghị bỏ trần. Đáng nói hơn, việc thiếu nhiên liệu bay khiến cho các hãng phải tính phương án cắt giảm đường bay, giảm tần suất và tăng giá vé.

Thị trường chợ đen đã có phản ứng khi ngày 25/3, giá một USD tự do đã tăng lên 28.000 đồng.