TQ đòi Thổ rút cáo buộc

Trung Quốc yêu cầu Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ, ông Recep Tayyip Erdogan rút lại cáo buộc rằng Bắc Kinh thực hiện vụ "diệt chủng" đối với người sắc tộc Uighur.

Ông Erdogan nói như vậy sau khi bạo loạn xảy ra ở Urumqi, Tân Cương gần đây làm 184 người thiệt mạng.

Trong một sự kiện riêng rẽ, hơn 100 nhà văn và trí thức Trung Quốc đã ký tên vào thư kêu gọi thả nhà kinh tế người Uighur, ông Ilham Tohti.

Hiện quân đội và cảnh sát vẫn hiện diện dày đặc ở thủ phủ Urumqi của Tân Cương.

Trung Quốc bác bỏ cáo buộc của ông Erdogan trong bài xã luận trên báo tiếng Anh China Daily có tựa đề "Đừng bóp méo các sự kiện".

Bài xã luận viết sự thực là có 137 người Hán bị thiệt mạng trong số 184 nạn nhân và điều đó cho thấy "thực chất vụ việc là gì".

Tờ báo yêu cầu ông Erdogan rút lại ý kiến của ông, điều mà tờ báo coi là "can thiệp vào tình hình nội bộ Trung Quốc".

China Daily cũng gọi bình luận về "diệt chủng" của Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ là "thiếu trách nhiệm và vô căn cứ."

Thứ Sáu tuần trước, ông Erdogan có lời bình luận gây tranh cãi đó trên đài truyền hình NTV.

Ông nói "Các vụ việc tại Trung Quốc, nói thẳng ra, là một cuộc diệt chủng. Có mô tả điều đó khác đi thì cũng chẳng có ích gì."

Ông cũng kêu gọi nhà chức trách Trung Quốc can thiệp để ngăn không có thêm các vụ chết người.

Ngoại trưởng Trung Quốc Dương Khiết Trì đã nói với người tương nhiệm Thổ Nhĩ Kỳ qua điện thoại hôm Chủ Nhật rằng "bạo động ở Urumqi là tội ác nghiêm trọng do ba thế lực đen tối giật dây."

Theo Tân Hoa Xã, ba thế lực đó là "chủ nghĩa cực đoan, chủ nghĩa phân liệt và nạn khủng bố".

Sau khi vụ Tân Cương xảy ra, một số nhân vật từ các nước Hồi giáo đã lên tiếng phê phán Bắc Kinh trong lúc có biểu tình ở một số nước châu Âu và châu Á ủng hộ người Uighur, sắc tộc theo Hồi giáo Sunni.

Ba giáo sĩ cao cấp của Iran cũng có bài viết phê phán chính quyền Tehran đã vì quan hệ với Bắc Kinh mà im lặng trước việc các đồng đạo Hồi giáo Uighur bị "trấn áp bằng bạo lực".

Giáo sĩ Ayatollah Youssef Sanei, một nhà cải cách, nói làm sao Trung Quốc có thể tìm kiếm quan hệ tốt với các nước Hồi giáo trong khi đàn áp những người Hồi giáo như vậy.

Ông Ilham Tohti

Còn về nhà kinh tế học Ilham Tohti thì tin tức nói ông biến mất khỏi nhà tại Bắc Kinh tuần trước và có thể là đã bị tạm giam.

Lá thư của các trí thức Trung Quốc viết, "Giáo sư Ilham Tohti là một trí thức Uighur dấn thân vì tình hữu nghị giữa cãc nhóm sắc tộc và vì mục tiêu xóa bỏ nguồn gốc xung khắc giữa các dân tộc. Người ta không nên bắt ông như một tên tội phạm."

Thư được đăng trên mạng Internet hôm thứ Hai 13/07 và yêu cầu có thêm thông tin về tình hình của ông.

"Nếu họ bắt đầu thủ tục pháp lý nhằm vào ông Ilham Tohti thì nhà chức trách cần lấy lòng tin của dân chúng qua sự minh bạch và đặc biệt là cần giành lấy niềm tin của người dân Uighur."

Lá thư cũng nói trang web của ông Tohti, Uighurbiz.cn, là một trang quan trọng để đối thoại giữa người Trung Quốc tộc Hán và tộc Uighur.

Trong bài diễn văn trên truyền hình hôm 06/07, Chủ tịch Tân Cương, Nur Bekri cáo buộc trang web này đã giúp việc "tổ chức kích động và tuyên truyền".

Lá thư của các trí thức Trung Quốc kêu gọi chính quyền có suy tư về các sai lầm gây ra bạo loạn ở Tân Cương cũng như vụ bạo động chống chính phủ năm ngoái ở Tây Tạng.

Vụ động loạn nổ ra ngày 5/07 ở Tân Cương sau khi người Uighur biểu tình vì tin hai người của họ bị chết trong vụ đánh nhau ở Quảng Đông.