Mỹ - Trung qua lăng kính vụ ông Trần

Vụ luật sư mù Trần Quang Thành được cả thế giới nói đến như điểm nóng của quan hệ Trung - Mỹ và cũng bộc lộ khác biệt trong cách nhìn nhận về giới chức hai nước.

BBC điểm qua một số các báo Anh, Mỹ, Trung Quốc và ý kiến của dân mạng:

Báo Times ở Anh:

Sau gần nửa thế kỷ mới lại có vụ nhà bất đồng chính kiến Trung Quốc vào Đại sứ quán Mỹ ở Bắc Kinh... Đa số các nhân vật đấu tranh của Trung Quốc đi theo con đường bình thường là xin visa Mỹ. Những người ở tù thì ra đi theo một thỏa thuận để Trung Quốc thả họ ra, thường lấy lý do sức khoẻ. Họ bị tống ra nước ngoài và sang Mỹ tỵ nạn nhưng gần như sẽ vĩnh viễn không bao giờ được cho về lại quê cũ.

Trong vụ ông Trần, thỏa thuận có thể dễ hơn vì ông không bị buộc tội gì cả. Có thể ông không có hộ chiếu nhưng dù công an địa phương ít khi chịu xử lý các vụ như vậy, trong trường hợp này thì người ta dễ thông qua thủ tục. Khó hơn là để gia đình ông đi. Họ có thể không được cho phép trở về. Bắc Kinh muốn một giải pháp cho đi một chuyện khó chịu mà ít mất mặt nhấ́t.

Báo New York Times ở Mỹ:

Một số quan chức cao cấp Mỹ thừa nhận ở chốn riêng tư về các bước đi sai lầm của các nhà ngoại giao (ở Đại sứ quán Mỹ tại Bắc Kinh) vốn muốn nhanh chóng khép lại cuộc thương thảo về vụ ông Trần chỉ hai ngày trước hội đàm cao cấp về an ninh và kinh tế do bà Hillary Clinton và ông Timothy Geithner thực hiện...

Các dân biểu Cộng hòa và giới vận động nhân quyền đã cáo buộc chính quyền Obama để một trong số nhà bất đồng chính kiến Trung Quốc tùy vào bàn tay của công an Trung Quốc...

Báo China Daily tiếng Anh, Trung Quốc:

"Đại sứ quán Mỹ ở Trung Quốc đã có hành động không đúng đắn khi họ hành động ủng hộ, hoặc tạo ra ấn tượng là họ ủng hộ những kẻ cố ý thổi lên sự bất mãn trước quan chức địa phương bằng một cách thức cực đoan.”

Báo Kinh Hoa từ Bắc Kinh:

"Cách xử lý vụ Trần Quang Thành của Hoa Kỳ không có nghĩa là họ có ý tốt. Trần Quang Thành chỉ là một con tốt, một công cụ vừa kiếm được của Mỹ. Y không thể nào tìm thấy công lý trong Đại sứ quán Hoa Kỳ và sự vô vọng của y bị lợi dụng trước ống kính camera."

Nhật báo Bắc Kinh:

"Các chính trị gia Mỹ đã khôn khéo gây sự cố và dùng các trò mèo nhưng sẽ không có tác dụng với Trung Quốc, và họ chỉ thể hiện ra họ là ai. Cả Đại sứ quán và Đại sứ của họ tại Trung Quốc phải tuân thủ đúng thủ tục ngoại giao, không nên tự ý làm gì lệch lạch khỏi tính cách của quốc gia [họ đại diện] chỉ vì ý đồ xấu xa. Dù sao thì 1,3 tỷ người dân Trung Quốc không dễ bị lừa bịp và lợi ích."

Hoàn cảnh phức tạp

Các mạng xã hội tiếng Trung trong và ngoài Trung Quốc cũng bàn tán sôi nổi về vụ việc hy hữu liên quan đến cuộc trốn chạy khỏi Sơn Đông của ông Trần Quang Thành, chuyện ông vào Đại sứ quán Hoa Kỳ và nay được hứa cho đi Mỹ. Sau đây là một số ý kiến gửi về BBC.

Beijing man, Montreal, Canada:

Tôi đoán ông Trần chưa bao giờ rơi vào hoàn cảnh phức tạp như vậy. Thật không cần thiết để ta phải nói với Hoa Kỳ và truyền thông về ý muốn rời Trung Quốc vì lý do y tế. Ông và gia đình chỉ cần theo đúng thủ tục bình thường, xin hộ chiếu và visa rồi họ sẽ dễ dàng sang Mỹ mà không cần phải gây ra chuyện khó khăn hơn.

JackyJin Athlone, Ireland:

Thuyết phục ông Trần sang Mỹ tỵ nạn là cách quan chức Hoa Kỳ đồng lõa với chính quyền Trung Quốc để buộc ông rời nước. Hoa Kỳ làm thế để Trung Quốc chịu nhượng bộ về thương mại. Ông Trần, một người mù không biết chút tiếng Anh nào sẽ rất khó làm lại cuộc sống mới ở xứ người.

Chen Zhenggang gửi về BBC Tiếng Trung:

Ngay sau khi ông Trần Quang Thành ra khỏi Đại sứ quán Mỹ, Bộ Ngoại giao Trung Quốc qua lời người phát ngôn đã lên án Hoa Kỳ can thiệp vào tình hình nội bộ của Trung Quốc. Trung Quốc coi việc đối xử với công dân mình là chuyện nội bộ. Chính phủ nước này đúng là không đáng tin. Nhưng ông Obama cũng bỏ rơi ông Trần như một gánh nặng. Vì thế, chuyện ông Trần muốn rời Trung Quốc là điều dễ hiểu.

Long Nguyen gửi về Facebook của BBC Tiếng Việt:

Chẳng khó khăn gì nhiều? Vấn đề quan trọng là nhân quyền và cải cách chính trị ở TQ. Chứ còn cho ông Trần đi tị nạn ở Mỹ thì quá dễ. Cũng như vụ LS Lê Công Định vậy.

Kubig Ng gửi về Facebook của BBC Tiếng Việt:

Cái chế độ có cả trăm triệu quân đội, công an và mà lại đi sợ một người mù chuyên đi nói về nhân quyền...