Trump İranın danışıqları qəbul etməyə "qorxduğunu" deyir, Tehran isə danışıqları inkar edir

ABŞ və İsrailin İranla müharibəsinin 27-cı günü:

Bu və digər xəbərləri aşağıda oxuyun.

Almaniya xarici işlər naziri: NATO-nun İran məsələsində ABŞ ilə ortaq mövqeyə ehtiyacı var

Almaniyanın xarici işlər naziri Johann Wadephul NATO ölkələrinin İran məsələsində ABŞ ilə "ortaq mövqe" inkişaf etdirməsinin vacib olduğunu bildirib.

Prezident Tramp NATO ölkələrinin münaqişəyə qarışmaqdan imtina etməsini tənqid etməyə davam edir, eyni zamanda ABŞ-ın onlara ehtiyacı olmadığını bildirir.

AFP xəbər agentliyinin məlumatına görə, daha əvvəl Aİ-nin xarici siyasət rəhbəri Kaja Kallas Rusiyanı İrana "amerikalıları hədəf almaq, öldürmək" üçün kəşfiyyatla kömək etməkdə və Yaxın Şərqdə onları dronlarla dəstəkləməkdə günahlandırmışdı.

ABŞ İrana 15 bəndlik sülh təklifi göndərdiyini açıqlayıb

ABŞ Prezidenti Donald Trump-ın Ağ Evdə keçirdiyi kabinet iclasında Yaxın Şərq üzrə xüsusi nümayəndəsi Steve Witkoff ABŞ-ın İrana "sülh sazişi üçün çərçivəni təşkil edən 15 maddəlik fəaliyyət siyahısı" göndərdiyini təsdiqləyib.

"Bu, Pakistan hökuməti vasitəsilə yayılıb", - Witkoff deyib.

Bir neçə gündür ki, mediada belə bir sülh təklifinin İrana təqdim edildiyindən bəhs edilir, amma ilk dəfədir ki, ABŞ rəsmisi bunu təsdiqləyib.

Witkoff deyib ki, ABŞ danışıqların "konkret şərtləri ilə bağlı məxfiliyi qoruyacaq" və "media vasitəsilə danışıqlar aparmayacaq".

O əlavə edib: "İşlərin hara aparacağını görəcəyik və İranı inandıra bilsək ki, bu, dönüş nöqtəsidir və daha çox ölüm və dağıntını nəzərə alsaq, bundan yaxşı alternativləri yoxdur. Bunun mümkün olduğuna dair güclü siqnallar almışıq".

Trump: NATO bunu "heç vaxt unutmasın"

ABŞ Prezidenti Donald Tramp sosial mediada NATO ölkələrini yenidən tənqid edərək ABŞ-ın İrandakı müharibədə onun köməyinə ehtiyacı olmadığını bildirib.

O, boyük hərflərlə yazıb ki, İran müharibəsində onlar heç bir kömək etməyiblər və ABŞ-ın NATO-nun yardımına ehtiyacı yoxdur, amma bu çox vacib məqamı "heç vaxt unutmasınlar".

Trump İranın "danışıqlar apardığını" israr edir

Çərşənbə günü çıxış edən Ağ Evin mətbuat katibi Karoline Leavitt Prezident Trumpın son üç gün ərzində İranla "məhsuldar danışıqlar" apardığını bildirib.

O, həmçinin əməliyyatın planlaşdırılandan daha tez irəlilədiyini və İran rejiminin özünə bir "çıxış yolu" axtardığını qeyd edib.

Bu mesaj daha sonra İranın "hazırda danışıqlar aparmaq niyyətində olmadığını" söyləyən İran xarici işlər naziri Abbas Əraqçinin sözləri ilə ziddiyyət təşkil edir.

Abbas Əraqçi mesajların "dost ölkələr vasitəsilə çatdırıldığını", lakin bu mübadilələrin "nə dialoq, nə danışıqlar, nə də buna bənzər bir şey" olmadığını bildirib.

Trump isə İranın "danışıqlar apardığını" israr edərək "öz xalqları tərəfindən öldürüləcəklərini düşündükləri üçün bunu deməyə qorxurlar" deyib.

O əlavə edib ki, "onlar həmçinin bizim tərəfimizdən öldürüləcəklərindən qorxurlar".

Müharibəyə son qoymaq təklifləri ilə bağlı ziddiyyətli məlumatlar da yayılıb.

Çərşənbə günü İranın ABŞ-dan atəşkəs əldə etmək üçün 15 maddəlik plan aldığı barədə xəbərlər yayıldı.

Öz növbəsində İranın dövlət televiziyası Press TV-yə istinadən ölkənin "yüksək siyasi-təhlükəsizlik rəsmisi" müharibəni bitirmək üçün İranın beş şərtinin olduğunu açıqlayıb.

Həmin şərtlərdə "müharibə zərərləri və təzminatlarının" ödənilməsi, eləcə də bütün cəbhələrdə müharibənin başa çatması vurğulanır.

Danışıqlar barədə yayılan xəbərlərə baxmayaraq, bölgədə döyüşlər davam edib.

İranın raket hücumu barədə məlumat verildikdən sonra İsrail elektrik stansiyasından tüstü qalxdığı, Tehranda isə İranın hava hücumundan müdafiə sistemlərinin səsinin eşidildiyi bildirilir.

ABŞ Yaxın Şərqə desant qüvvələr göndərəcəyini təsdiqləyib

ABŞ günlərdir soruşulan suallardan sonra artıq bəzi quru qoşun növlərinin Yaxın Şərqə göndəriləcəyini təsdiqləyib.

Pentaqonun sözçüsü BBC-yə göndərdiyi bəyanatda bildirib ki, 82-ci Diviziya qərargahının bəzi hissələri, diviziya təminat qrupu və 1-ci Döyüş Komanda Briqadası Yaxın Şərqə yerləşdiriləcək.

Təhlükəsizlik səbəbilə sözçü əlavə məlumat verməkdən imtina edib.

Bu qoşun növləri paraşütlə və ya helikopterlə hədəf ərazilərə düşərək oranı ələ keçirmək üzrə yetişdirilib.

İran məsələsində isə bu döyüş qüvvələri ABŞ-a İrana məxsus Xarq adasını və digər əsas ərazini ələ keçirmək imkanı verə bilər.

Pentaqonun açıqlaması ilə eyni vaxtda Ağ Ev bildirib ki, ABŞ İrandakı əsas məqsədlərinə çatmağa "çox yaxındır".

ABŞ Konqresinin Nümayəndələr Palatasının spikeri Mike Johnson isə qeyd edib ki, ABŞ İranla müharibəni "yekunlaşdırmaq üzrədir".

"Düşünürəm ki, "Epik Qəzəb" əməliyyatını yekunlaşdırırıq. Mənim düşündüyüm budur və hesab edirəm, bu, qısa müddətdə və tam vaxtında bitəcək", - Johnson ABŞ mediasına deyib.

Spikerin açıqlaması ABŞ Prezidenti Donald Trampın İranda "doğru insanlarla" danışıqlar aparıldığını və rəsmi Tehranın "razılığa gəlmək istədiyini" deməsindən sonra olub.

İran ABŞ-ın göndərdiyi sülh planını rədd edib və oradakı bəndləri "ifrat" adlandırıb.

İran ABŞ-ın sülh planına "mənfi cavab verib" - dövlət televiziyası

İran dövlət televiziyası Press TV "yüksək vəzifəli siyasi-təhlükəsizlik rəsmisi"nə istinadən bildirib ki, İran ABŞ-ın hazırki müharibəyə son qoyacaq təklifini rədd edib.

Press TV rəsminin adını çəkməyib, amma ona istinadən bildirib ki, "İran müharibəni bitirmək qərarına gəldikdə və öz şərtləri yerinə yetirildikdə başa çatdıracaq."

İran rəsmiləri dəfələrlə deyiblər ki, onlara tək atəşkəs deyil, müharibəyə tam son qoymaq istəyirlər.

Press TV-nin məlumatına görə, rəsmi 5 şərti açıqlayıb:

Press TV bildirir ki, Vaşinqton müxtəlif diplomatik kanallar vasitəsilə danışıqlar aparır, lakin Tehran təklifləri "həddindən artıq" hesab edir.

İran ABŞ qoşunlarının hərəkətini "diqqətlə izləyir" - Parlament sədri

İran parlamentinin spikeri Məhəmməd-Bağer Qalibaf bildirib ki, İran "ABŞ-ın bölgədəki bütün hərəkətlərini, xüsusən də qoşun yerləşdirmələrini yaxından izləyir".

O, sosial media paylaşımında bildirib: "Torpağımızı müdafiə etmək əzmimizi sınağa çəkməyin".

BBC-nin ABŞ tərəfdaşı olan CBS News-a görə, Pentaqonun 82-ci Hava-Desant Diviziyasından - quru qüvvələri və komandanlıq elementi də daxil olmaqla - qoşun göndərməsi gözlənilir.

İranın siyasi elitası niyə hələ süqut etmir?

Qönçə Həbibiazad

BBC News Farsca

Demək olar ki, müharibə başlayandan bir ay keçib və İranın Ali Lideri, Ayətullah Əli Xamenei 28 fevralda öldürülüb.

İranda danışdığım bəzi insanlar müharibənin həmin gün bitəcəyini gözləyirdilər, amma belə olmadı. İran hakimiyyəti isə hələ də yerindədir.

İran ölkəni idarə etmək üçün çox mürəkkəb bir sistemə malikdir.

Ali Lider ən yüksək səlahiyyəti əlində saxlamasına baxmayaraq, paralel bir dövlət – formal hərbi mandatdan qat-qat geniş səlahiyyətləri olan qurum, İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH/IRKK) da var.

Bu müharibə zamanı və ötən yaydakı toqquşmalarda bir neçə yüksək rütbəli SEPAH komandiri öldürülüb.

Amma onlar dəfələrlə bildiriblər ki, öldürülən hər bir şəxs üçün yerini tutmağa hazır olan başqa biri var.

SEPAH həmçinin təxminən bir milyon üzvü olan könüllü milis – Bəsici də nəzarətində saxlayır. Onlar tez-tez küçələrdə etirazları zorla yatırmaq üçün səfərbər edilirlər.

İsrail bəzi Bəsic postlarını hədəf aldığını bildirib, lakin bu həftə Tehrandan eşitdiklərimə görə, bu qüvvələr şəhərdə hələ də çox fəal şəkildə fəaliyyət göstərir, maşınları saxlayır və axtarışlar aparırlar.

Etirazlara gəldikdə isə, ölkə daxilində insanlar İran hakimiyyəti tərəfindən – bəyanatlar və ya kütləvi SMS-lər vasitəsilə – küçələrə çıxmamaq barədə hədələniblər.

İnternet də ciddi şəkildə məhdudlaşdırılıb: bu da etirazçıların koordinasiyasını olduqca çətinləşdirir.

İndiyədək müharibə başlayandan bəri ölkədə hökumət əleyhinə kütləvi etirazların baş qaldırdığını görməmişik, baxmayaraq ki, dövlət mediası müxtəlif şəhərlərdə hər gecə hakimiyyət tərəfdarlarının mitinqlərini göstərir.

Amma hələ ki, ictimaiyyət qarşısına çıxmayan bir nəfər var – martın əvvəlində hakimiyyətə gələn İranın Ali Lideri Müctəba Xamenei.

Bu vaxtadək İran mediasında ondan yalnız bir neçə yazılı mesaj görmüşük. İsrail onu hədəf alacağını bəyan etmişdi.

İran hakimiyyəti liderləri dəyişdirib nəzarəti gücləndirsə də, hələ sübut etməlidir ki, xalqı hazırda görünən güc qüvvələri vasitəsi ilə yox, səlahiyyətlilər tərəfindən idarə edir.

Ekspert: kimin raketlərlə vurulacağını əlaqələndirəcək "mərkəzi fiqur yoxdur"

Amerika İran Şurasının prezidenti Huşəng Əmirəhmədi BBC-yə bildirib ki, Ali Lider Ayətullah Əli Xameneinin öldürülməsi ölkə daxilindəki məmurlar arasında güc strukturunu genişləndirib.

Xamenei "şaquli güc strukturu" olduğu üçün onun ölümü mərkəzi gücün dağılmasına və rəhbərliyin aşağı vəzifəli məmurlar arasında yayılmasına səbəb olub.

BBC Radio 4-ün "Today" proqramına danışan o bu gücün "xüsusilə orduda" olduğunu söyləyir.

O, əlavə edir ki, kimin raketlərlə vurulacağını əlaqələndirəcək "mərkəzi fiqur yoxdur".

Əmirəhmədi deyir ki, hakimiyyətin yerlərdə gücü yoxdur və buna görə də indi bu yeni nəzarət səviyyəsinə sahib olan zabitlərdən qorxur.

İran: Hörmüzdən keçmək üçün "səlahiyyətli İran hakimiyyəti" ilə əlaqə saxlayın

Paul Adams

BBC-nin diplomatiya üzrə müxbiri

İran tərəfi bildirir ki, "düşmən olmayan gəmilərin" Hörmüz boğazından keçməsinə icazə veriləcək.

Bunu İranın BMT-dəki missiyası elan edib və şərt olaraq da keçəcək gəmilərin "səlahiyyətli İran hakimiyyəti" ilə əlaqə saxlamasını bildirib.

Bu ismarıc son günlərdə yaranan bir vəziyyəti aydınlaşdırır ki, Hörmüz boğazından gəmilərini keçirmək istəyən ölkələr və ya şirkətlər dünyanın ən vacib gəmiçilik yollarından birindən keçərkən təhlükəsiz keçid üçün sakitcə danışıqlar aparmalıdırlar.

İranın BMT missiyası X platformasındakı paylaşımında yazıb ki, gəmilərin "İrana qarşı təcavüz aktlarında iştirak etməməsi, hücumları dəstəkləməməsi və elan edilmiş təhlükəsizlik və mühafizə qaydalarına tam əməl etməsi" şərtinə də əməl olunmalıdır.

Ayın əvvəlindən bəri Hörmüz boğazından uğurla keçən gəmilər arasında Çin, Hindistan və Pakistana məxsus olan gəmilər var.

İran tərəfi təklif edir ki, keçmək istəyən gəmilər Omana yaxın iki dar tranzit dəhlizindən istifadə etmək əvəzinə, Larak adasının şimalındakı İran ərazi sularından keçərək şimala doğru istiqamətlərini dəyişməlidirlər.

Bu da İran hakimiyyətinə nəqliyyatın hərəkətini izləməyə və idarə etməyə imkan verəcək.

Hörmüz boğazından keçmək azadlığı məsələsi, Ağ Evin Pakistan vasitəsilə İrana göndərdiyi müharibəni bitirmək barədə olan 15 maddəlik planda əsas hissəni təşkil edir.

Həmin plan ABŞ və İsrail mediası tərəfindən yayılıb və müharibəyə son qoymaq üçün təklif olunduğu deyilir.

Lakin görünən odur ki, razılaşma əldə olunana qədər İran bu əhəmiyyətli su yolu üzərində mümkün qədər çox nəzarəti davam etdirəcəyini açıq şəkildə bildirir.

İran ordusu Trumpa deyir ki, siz özünüzlə danışıqlar aparırsınız

İranın əsas hərbi komandanlığı olan Xatəm əl-Ənbiya Mərkəzi Qərargahının sözçüsü (ABŞ və Trumpın adını çəkmədən) "özünü qlobal supergüc elan edən"dən danışıb və "məğlubiyyətinizi razılaşma adlandırmayın" deyib.

Ebrahim Zülfəqari bu gün İran mediasında yayımlanan video mesajında bildirib ki, "daxili münaqişənizin səviyyəsi özünüzlə danışıqlar aparacağınız nöqtəyə çatıbmı?"

Zülfəqari deyib: "Bölgədəki sabitliyin silahlı qüvvələrimizin güclü əli ilə təmin olunduğunu anlayana qədər nə regiona investisiyalarınızı, nə də əvvəlki enerji və neft qiymətlərini bir daha görməyəcəksiniz. Sabitlik gücdən qaynaqlanır".

O əlavə edib ki, "bizim kimi biri sizin kimisiylə heç vaxt barışmayacaq. Nəinki indi, heç vaxt".

ABŞ Prezidenti Donald Trump martın 24-də Ağ Evdə jurnalistlərin suallarını cavablandırarkən deyib ki, hazırda onun administrasiyası İranda "doğru insanlarla danışıqlar aparır" və iranlı rəsmilər razılığın əldə olunmasını "çox istəyirlər".

Trampın 15 maddəlik sülh planında nələrin olduğu bildirilir?

ABŞ Prezident Trumpın İrana göndərdiyini iddia etdiyi 15 maddəlik planını hələ görməmişik. Planda nələrin ola biləcəyi ilə bağlı rəsmi təsdiq yoxdur. Lakin bəzi detallar İsrail və ABŞ mediasında dərc olunub.

İsrailin 12-ci Kanalı xəbər verir ki, plana aşağıdakı tələblər daxildir:

Plan çərçivəsində İran nə alacaq:

Müzakirələr aparılarkən bir aylıq atəşkəsin mümkünlüyü barədə də məlumatlar var, amma bu, təsdiqlənməmiş məlumatdır, Ağ Ev tərəfindən heç bir təfərrüat verilməyib.