Dan Groen y Ddrama

Yn yr arholiad llafar Uwch Gyfrannol Cymraeg bydd angen i chi:

• drafod y ddrama mewn dyfnder
• cyfeirio at olygfeydd penodol
• defnyddio dyfyniadau
• dod i gasgliadau aeddfed a threiddgar.

Ydych chi'n cytuno gyda'r gosodiadau canlynol? Pa enghreifftiau penodol o'r ddrama fyddech chi'n eu trafod er mwyn cyflwyno'r gosodiadau yn yr arholiad? Sut fyddech chi'n ehangu a datblygu eich atebion?

Ceir darlun cignoeth yn Y Twr sy'n dangos:

• ein tueddiad i wisgo ryw fasg yn enwedig yn ein hieuenctid
• yr elfen o dwyll ac o ragrith mewn cymdeithas yn arbennig yn yr ail act
• ein diffyg gallu ni i gyfathrebu â’n gilydd. Hyn yn cael ei gyfleu yn yr act olaf wrth i’r ddau fod mor awyddus i siarad, ond nid i wrando ar ei gilydd
  
• gallu’r dramodydd i adleisio’n grefftus yr hyn a ddywed cymeriad mewn un act drwy ei ail adrodd, gan amrywio arno, yn yr act nesaf. Gellir dadlau ei fod yn gwneud hyn er mwyn darlunio fel y mae’r hanesyn yn newid yn nhreigl amser;
  e.e. ysfa’r gwr am ddyrchafiad a’i ymgais i ymuno â’r Seiri
  
• cartref digrefydd ac aelwyd lle ceir llawer o wrthdaro rhwng y gwr a’r wraig
  
• nad oes ganddynt wir werthoedd, yn hytrach maent yn perthyn i fyd cystadleuol y dosbarth canol, pobl gystadleuol a phobl sy'n feirniadol o bawb a phob un
  
• nad oes fawr o bwrpas yn eu bywydau gwag. Gan nad yw'n ymddangos fod llawr o bwrpas i'w bywydau, efallai bod y ddrama’n trafod pwrpas bodolaeth dyn ar y ddaear
  
• dyhead neu nod bywyd. Rheswm y llanc am ddod i’r twr yw dringo i’r top. Y twr yn cynrychioli bywyd a gall dringo i’r top feddwl naill ai heneiddio a marw neu gyrraedd y brig yn y byd cystadleuol
  
• absenoldeb cariad yn y briodas ac o ganlyniad ceir ffraeo dros bethau dibwys a rhwystredigaethau
  
• gwirioneddau mawr am fywyd. Mae'r ystafell yn aros yn ddigyfnewid o act i act, y cymeriadau’n heneiddio, ond eu hanian heb newid.
  "Run peth fydda i… Run peth fyddi di…"
  
  Beth am yr Iaith?
  
  
• Rhythmau garw iaith lafar Deiniolen, iaith bobol gyffredin ysgrifennu weithiau’n ffonetig sydd yn Y Twr:
  "Hidia befo be ddeudodd hi."
  "mi oedd hi di cachu bans ar neb i nhroi i."
  "Na ti rech ’lyb os buo na un rioed"
  "Doedd o ddim yn mynd i wneud pric pwdin ohona i."
  "Y llipryn diawl…Stwffia dy job medda fi…Stwffia dy blydi job."
  
  A yw'r iaith yn cyfoethogi'r ddrama?

Cofiwch y bydd hawl gan yr arholwr holi:

• am agwedd yr awdur at fywyd fel y’i cyflwynir trwy ei waith lle bo hynny’n bwrpasol
• am gynhyrchu golygfa. Dull ymarferol o wneud hynny fyddai holi pa gyfarwyddiadau fydden nhw’n ei roddi i actorion mewn golygfa arbennig.