چهار سال محرومیت؛ آغاز دوباره مکاتب در افغانستان زیر سایه بحران آموزش دختران

همزمان با آغاز سال تعلیمی جدید در افغانستان بدون حضور دختران بالاتر از ۱۲ سال، نهادهای بین‌المللی بار دیگر نسبت به ادامهٔ محدودیت آموزش دختران واکنش نشان داده‌اند.

سال تعلیمی ۱۴۰۵ امروز (پنج‌شنبه، ۶ حمل) در مراسمی با حضور شماری از مقام‌های حکومت طالبان در کابل و برخی ولایت‌های دیگر افغانستان به‌طور رسمی آغاز شد.

مقام‌های ارشد حکومت طالبان آغاز رسمی سال جدید آموزشی را در مناطق سردسیر افغانستان اعلام کردند. شیراحمد حقانی، وزیر اطلاعات و فرهنگ، گفت «محیط مناسب» برای آموزش فراهم شده، اما هیچ اشاره‌ای به بازگشایی مکاتب دخترانه بالاتر از صنف ششم نکرد.

او گفت: «امارت اسلامی در کشور برای معارف محیط مناسب فراهم کرده است.»

حکومت طالبان در چهارسال گذشته به بهانهٔ «نامناسب بودن محیط»، آموزش دختران بالاتر از صنف ششم را در سراسر کشور تا «اطلاع ثانوی» به تعویق انداخته است.

عبدالسلام حنفی، معاون رئیس‌الوزرای طالبان، نیز گفت که حکومت در بخش آموزش «برای تهیه کتاب‌های درسی و امکانات لازم تلاش‌های گسترده‌ای انجام می‌دهد». آقای حنفی هم دربارهٔ بازگشایی مدارس بسته‌شدهٔ دخترانه چیزی نگفت.

در همین حال، نماینده صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) در افغانستان بر حق آموزش دختران تأکید کرده است. تاج‌الدین اویوالی در صفحه ایکس خود در واکنش نوشت: «هر دختر حق دارد در مکتب حضور داشته باشد». او افزوده است که آموزش دختران باعث «نیرومندتر شدن جوامع می‌شود و آینده را برای همه روشن‌تر می‌سازد».

آقای اویوالی همچنین با استفاده از هشتگ «زنده‌نگهداشتن امید برای دختران» بر ادامهٔ حمایت از آموزش دختران تأکید کرده است.

همزمان، سازمان ملل متحد نیز نسبت به ادامه این محدودیت‌ها ابراز نگرانی کرده و گفته است که آغاز سال تعلیمی بدون حضور دختران، پیامدهای جدی برای آینده افغانستان خواهد داشت.

نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل برای افغانستان تأکید کرده است که محرومیت دختران از آموزش، بحران‌های حقوق بشری و اقتصادی در این کشور را تشدید می‌کند.

بر اساس آمار نهادهای سازمان ملل، ممنوعیت آموزش دختران بالاتر از صنف ششم تاکنون بر زندگی حدود ۲/۲ میلیون دختر در افغانستان تأثیر گذاشته و در صورت ادامه این محدودیت تا سال ۲۰۳۰، بیش از چهار میلیون دختر تحت تأثیر قرار خواهند گرفت.

پس از تسلط دوباره طالبان بر افغانستان در آگوست ۲۰۲۱، دختران بالاتر از صنف ششم همچنان از رفتن به مکتب منع هستند و این محدودیت همچنان ادامه دارد.

در سال ۲۰۱۹ شمار ثبت‌نام دختران در مکاتب افغانستان نزدیک به هفت میلیون بود، اما این رقم در سال ۲۰۲۲ به شش میلیون کاهش یافت.

حکومت طالبان در سپتامبر ۲۰۲۱ آموزش دختران در مقطع متوسطه و در دسامبر ۲۰۲۲ آموزش عالی آنان را تا «اطلاع ثانوی» ممنوع کرد و این محدودیت تاکنون پابرجاست.

با وجود آن‌که میان رهبران حکومت طالبان دربارهٔ آموزش دختران اختلاف نظر وجود دارد، اما آن دسته از مقاماتی که از آموزش دختران حمایت می‌کنند، هنوز نتوانسته‌اند این محدودیت‌ها را لغو کنند.

در مراسم آغاز سال جدید آموزشی، صبغت‌الله وصیل، معاون مالی و اداری وزارت معارف طالبان، گفت: «در دو سال گذشته حدود یک میلیون دانش‌آموز جدید در مکاتب و مدرسه‌های کشور شامل شده‌اند.» در این آمار، دختران بالاتر از صنف ششم شامل نیستند.