چطور یک شکایت تاریخی متا و گوگل را به پرداخت ۶ میلیون دالر محکوم کرد؟

والدین و گروه‌های دادخواهی که خواستار اعمال محدودیت‌های شدیدتر بر شبکه‌های اجتماعی هستند، از حکم تاریخی یک هیئت منصفهٔ دادگاهی در لاس‌آنجلس، امریکا، که شرکت‌های متا و گوگل (مالک یوتیوب) را در پرونده مرتبط به «اعتیاد‌آور بودن» شبکه‌های اجتماعی مقصر شناخت، استقبال کرده‌اند.

در اين پرونده، زنی ۲۰ ساله به نام، کيلی، از اين شرکت‌ها شکايت کرده و گفته بود که استفاده از پلتفرم‌هايی مانند انستاگرام و یوتیوب از دوران کودکی، به سلامت روان او آسيب زده است.

این یک پیروزی بی‌سابقه برای این زن به‌ شمار می‌رود.

هیئت منصفه دریافت که شرکت متا، (مالک انستاگرام، فیسبوک و واتس‌اپ) و شرکت گوگل، مالک یوتیوب، به‌طور عمدی پلتفرم‌های اعتیادآور ساخته‌اند که به سلامت روان این زن ۲۰ ساله آسیب رسانده است.

این زن مبلغ ۶ میلیون دالر، به ‌عنوان خسارت دریافت کرد؛ امری که احتمالا بر صدها پرونده مشابه که اکنون در دادگاه‌های امریکا در جریان است، تاثیر خواهد گذاشت.

شرکت‌های متا و گوگل اعلام کرده‌اند که با این حکم موافق نیستند و درخواست تجدید نظرخواهند داد.

متا گفت: «سلامت روان نوجوانان بسیار پیچیده است و نمی‌توان آن را به یک برنامه مشخص نسبت داد. ما به‌طور جدی از خود دفاع خواهیم کرد، چون هر پرونده متفاوت است و ما به سابقه خود در حفاظت از نوجوانان در فضای آنلاین اطمینان داریم.»

یک سخنگوی گوگل گفت: «این پرونده، برداشت نادرستی از یوتیوب دارد، که یک پلتفرم پخش ویدیو با ساختار مسئولانه است، نه یک شبکه اجتماعی.»

اما ایلن روم، که پس از مرگ پسرش از تیک‌تاک شکایت کرده، به بی‌بی‌سی گفت، این پرونده نشان داد که واقعا «دیگر بس است».

او پرسید: «چند کودک دیگر باید آسیب ببینند و حتی جان خود را از دست بدهند؟ ثابت شده که این پلتفرم‌ها امن نیستند و شرکت‌های مالک شبکه‌های اجتماعی باید آن را اصلاح کنند.»

«سوء‌نیت، فشار آوردن یا فریب‌کاری»

هیئت منصفه تشخيص داد که متا و گوگل عمدا پلتفرم‌هاي «اعتيادآور» طراحی کرده‌اند. براساس این حکم، باید به شاکی ۶ ميليون دالر غرامت پرداخت شود: ۳ ميليون دالر خسارت جبرانی و ۳ ميليون دالر خسارت تنبيهی. چون به گفته هیئت منصفه، اين شرکت‌ها با «سوء‌نيت، فشار آوردن يا فريبکاری» عمل کرده‌اند.

بر اساس این حکم، متا بايد ۷۰ درصد و گوگل ۳۰ درصد اين مبلغ را پرداخت کنند.

والدین سایر کودکانی که بخشی از این دعوا نبودند، اما مدعی‌اند که از شبکه‌های اجتماعی آسیب دیده‌اند، در بیرون دادگاه حضور داشتند. هنگامی که حکم اعلام شد، برخی از والدین، مانند امی نویل، در حال جشن گرفتن و در آغوش گرفتن دیگران دیده شدند.

تنها يک روز پيش از آن، هيات منصفه‌ای در ايالت نيومکزيکو نيز متا را به دليل به خطر انداختن سلامت کودکان و قرار دادن آنها در معرض محتوای نامناسب، مسئول شناخته بود.

در جريان دادگاه، مارک زاکربرگ، مدیرعامل متا - مالک انستاگرام، فیسبوک و واتس‌اپ، گفت اين شرکت به طور رسمی اجازه حضور کاربران زير ۱۳ سال را نمی‌دهد، هرچند اذعان کرد هميشه آرزو داشته شناسايی اين کاربران سريع‌تر انجام شود.

کيلیِ، فرد شاکی، در شهادت خود گفت، از ۹ سالگی از انستاگرام و از ۶ سالگی از يوتيوب استفاده می‌کرده و هيچ مانعی برای سن او وجود نداشته است. او افزود اين استفاده باعث شده از خانواده فاصله بگيرد و دچار اضطراب و افسردگی شود.

او همچنین نسبت به ظاهر فزیکی خود وسواس پیدا کرد و از فیلترهای انستاگرام برای تغییر چهره‌اش استفاده می‌کرد.

بعدها تشخیص داده شد که او به اختلال بدریخت‌انگاری بدن مبتلا است؛ وضعیتی که باعث نگرانی شدید درباره ظاهر می‌شود.

وکلای شاکی استدلال کردند که ويژگی‌هايی مانند «اسکرول بی‌نهايت» در اينستاگرام عمدا برای افزايش وابستگی طراحی شده‌اند و متا به طور خاص به جذب کاربران جوان علاقه داشته، زيرا آنها مدت طولانی‌تری در پلتفرم باقی می‌مانند.

آن‌ها همچنین گفتند که تمرکز متا بر جذب کاربران جوان بوده است.

اين پرونده بخشی از موج فزاينده نگرانی‌های جهانی درباره تاثير شبکه‌های اجتماعی بر کودکان است. کشورهايی مانند استراليا محدوديت‌هايی برای استفاده کودکان از شبکه‌های اجتماعی اعمال کرده‌اند و بريتانيا نيز در حال بررسی طرح‌هايی برای محدودسازی استفاده افراد زير ۱۶ سال است.

کارشناسان می‌گويند اين احکام نشان‌دهنده رسيدن سطح نارضایتی عمومی از شبکه‌های اجتماعی به «نقطه جوش» است و ممکن است آغازگر تغييرات گسترده‌تری در قوانين و نحوه فعاليت اين پلتفرم‌ها باشد.

اگرچه گوگل نیز به‌عنوان مالک یوتیوب در این پرونده متهم بود، بیشتر جریان محاکمه بر انستاگرام و متا تمرکز داشت.

شرکت‌های اسنپ‌چت و تیک‌تاک نیز ابتدا در این پرونده شامل بودند، اما پیش از محاکمه با کیلی به توافق‌های محرمانه‌ای دست یافتند.

وکلای مدافع کیلی استدلال کردند که متا و یوتیوب «ماشین‌های اعتیاد» ساخته‌اند و در جلوگیری از دسترسی کودکان به پلتفرم‌های خود ناکام مانده‌اند.

قرار است پروند دیگری علیه متا و سایر پلتفرم‌های شبکه‌های اجتماعی درباره آسیب به کودکان، در ماه جون در کالیفرنیا آغاز شود.