Uriko ubona ku rubuga aherekana amakuru mu nyandiko gusa, hakoresha uburyo buke. Ja ku rubuga nyamukuru ubone amakuru mu nyandiko iherekejwe n'amasanamu.

Njana ku rubuga nyamukuru canke aho gusoma gusa

Ibindi vyerekeye ingene urwo rubuga rugutwara uburyo (ama mega) buke

IKIBIRIRAHO, ONU yatoye yemera ko ubucakara bwakorewe Abanyafurika ari cyo 'cyaha gikomeye cyane cyibasiye inyokomuntu'

Uyu mwanzuro wanditse amateka usaba ko habaho gusaba imbabazi no gutanga imisanzu mu kigenga cy'indishyi, ariko ntuvuga ingano y'amafaranga.

Incamake

Amakuru y'ikibiriraho

Bernard Bankukira, Didier Bikorimana na Gisèle Berwa

  1. Imodoka zatumbagiye zirikaraga zigwa ku butaka ubwo Iran yarasaga misile muri Israel

  2. Nyuma yuko abantu babiri bishwe i Abu Dhabi, isura ya UAE nk'aharangwa umutekano n'ituze iri mu kaga

    Twamaze kumva ko ibisigazwa bya misile yasamiwe i Abu Dhabi, umurwa mukuru wa Emira Zunze Ubumwe z'Abarabu (UAE), byishe abantu babiri, abandi batatu bagakomereka.

    Abategetsi b'i Abu Dhabi bavuze ko imodoka nyinshi na zo zangiritse.

    UAE ni yo yagizweho ingaruka zikomeye n’ibitero byo mu Kigobe cy'Abarabu. Irani yayirasheho misile hamwe n’indege nto z'intambara zitajyamo abapilote (drone) byose hamwe birenga 2,100.

    Nubwo minisiteri y’ingabo ivuga ko ibitero byinshi byaburijwemo mbere y’uko bigera ku ntego zabyo, leta ikomeje kugenzura cyane amakuru ajya hanze.

    Kugeza ubu, abantu barenga 100 bamaze gufatwa nyuma yo gufata amafoto no gufata videwo z'ibyangiritse bitewe n’ibitero cyangwa ibisasu byaburijwemo, ibyo bikaba bitemewe n'amategeko muri UAE. Leta ivuga ko ibi bikorwa kubera impamvu z’umutekano.

    Minisiteri y'ububanyi n'amahanga y'Ubwongereza yaburiye Abongereza ko no gutangaza ibintu binenga leta ya UAE na byo bitemewe.

    Ibi bitero biri guhungabanya buhoro buhoro isura ya UAE nk’igihugu gifite umutekano n’ituze.

    Abategetsi bavuze ko mu gihe haba habaye ibiganiro na Irani, bashaka ko hashyirwaho ingamba z’igihe kirekire zo kugenzura no kugabanya ububiko bwa misile na 'drone', kandi ko ibi bitero byatumye UAE irushaho kongera umubano mu by’umutekano n'Amerika.

    Izindi nkuru wasoma:

  3. Meta na YouTube batsinzwe mu rubanza rukomeye rwo kubatwa n'imbuga nkoranyambaga

    Urukiko rw'i Los Angeles muri Amerika rwatangaje intsinzi itari yarigeze ibaho mbere ku mukobwa ukiri muto wari warareze Meta na YouTube ku bijyanye no kugirwa imbata n’imbuga nkoranyambaga akiri umwana.

    Abacamanza basanze kompanyi Meta, nyiri Instagram, Facebook na WhatsApp, hamwe na Google, nyiri YouTube, zarashyizeho ku bushake imbuga nkoranyambaga zigira abantu imbata (gukoresha nta kwitangira) kuburyo bwangije ubuzima bwo mu mutwe bw’uyu mukobwa w’imyaka 20.

    Uyu mukobwa, uzwi nka Kaley, yahawe indishyi ingana na miliyoni 6 z’amadolari y’Amerika (angana na miliyari 8 FRW), umwanzuro ushobora kugira ingaruka ku manza amagana zitegereje mu nkiko z’Amerika.

    Buri kompanyi ukwayo, Meta na Google bavuze ko batemeranya n'uyu mwanzuro kandi ko bazawurwanya mu rukiko. Meta yavuze iti: "Ubuzima bwo mu mutwe bw’abangavu n'ingimbi ni ibintu by’urusobe cyane kandi ntibishobora guterwa n’urubuga rumwe gusa.

    "Tuzakomeza kwiregura n'imbaraga nyinshi kuko buri rubanza ruratandukanye, kandi dukomeje kwizera ibyo twakoze mu kurinda abana ku mbuga zo kuri murandasi (internet)."

    Umuvugizi wa Google yavuze ati: "Uru rubanza rusobanukiwe nabi YouTube, urubuga rwo kureba amashusho rwubatswe mu buryo bushyira mu gaciro, ntabwo ari urubuga nkoranyambaga."

    Abacamanza basanze Kaley akwiye guhabwa miliyoni 3 z’amadolari mu ndishyi zisanzwe (compensatory damages) n’izindi miliyoni 3 z'amadolari nk’indishyi zigamije guhana (punitive damages), kuko basanze Meta na Google "bakoranye ubugome, ikandamiza, cyangwa uburiganya" mu buryo izo kompanyi zakoresheje imbuga zazo.

    Meta yitezwe kuzatanga 70% by’indishyi za Kaley, naho Google yitezwe kwishyura 30% isigaye.

    Izindi nkuru wasoma:

  4. Ibiva kuri peteroli byazamutse nyuma yuko Iran yanze ibiganiro bitaziguye n'Amerika

    Ibiciro by’ibiva kuri peteroli ku isi byazamutse mu bucuruzi bwo ku wa kane mu gitondo muri Aziya, nyuma yuko Minisitiri w’ububanyi n’amahanga wa Irani avuze ko igihugu cye "ubu nta mugambi wo kuganira" n'Amerika gifite.

    Ku wa gatatu, Minisitiri Abbas Araghchi yabwiye ibitangazamakuru bya leta ko ubutumwa bwahererekanyijwe hagati ya Tehran na Washington “bunyujijwe mu bihugu by’inshuti,” kandi ko ibyo bidasobanuye ko hari ibiganiro biri kuba.

    Mu gusubiza, Perezida w'Amerika Donald Trump yavuze koabategetsi ba Irani “batinya” kwemera ko bari mu biganiro.

    Brent crude (bumwe mu bwoko bw'ibiva kuri peteroli)yazamutseho 1.6% igera ku madolari 103.85 y'Amerika, naho West Texas Intermediate (ubwoko bw’ibiva kuri peteroli bikoreshwa cyane muri Amerika) izamukaho 1.4% igera ku madolari 91.61.

  5. Ayavugwa hagati ya Amerika na Irani: Trump avuga ko Tehran 'itinya' kwemera ko iri mu biganiro

    Mu gihe intambara ya Amerika na Israel kuri Irani ibandanya, ikiriko kivugwa cane muri iki gihe ni ukuvuguruzanya hagati ya Washington (ubutegetsi bwa Amerika) na Tehran (ubutegetsi bwa Irani) ku bijanye n’ibiganiro vy’amahoro.

    Ng’uku uko ibintu bihagaze gushika ubu:

    • Mw’ijambo yaraye ashikirije nijoro, umunyamabanga ajejwe kumenyesha amakuru mu biro vy’umukuru w’igihugu ca Amerika (Maison Blanche/White House) Karoline Leavitt yavuze ko Perezida Donald Trump yari amaze imisi itatu mu “biyago ngirakamaro” na Irani.
    • Yavuze kandi ko iki gitero kiri “imbere y’igihe cari gitegekanirijwe”, kandi ko ubutegetsi bwa Irani buriko burondera “akaberu”.
    • Aya majambo aratandukanye cane n’ay’umushikiranganji wa Irani ajejwe imigenderanire, Abbas Araghchi, yavuze mu nyuma ko Irani ata “mugambi ifise wo kuja mu biganiro ubu”.
    • Yavuze ko ubutumwa “bwahanahanywe biciye ku bihugu vy’incuti”, ariko ko atari “ubw’ibiganiro canke ikintu ico ari co cose gisa na vyo”.
    • Ata gucika intege, Trump wewe ashimangira ko Irani "iri mu biganiro", akavuga ngo “baratinya kubivuga kuko bibaza ko boca bicwa n’abanyagihugu babo”. Yongerako ati: "Baratinya kandi ko twohava tubica".
    • Hari kandi amakuru avuguruzanya ku bisabwa n’impande zompi kugira ngo intambara irangire. Ejo ku wa gatatu, hari amakuru yavuga ko Irani yahawe integuro y’ibintu 15 bisabwa na Amerika kugira ngo intambara ihagarare.
    • Ku ruhande rwayo, “umutegetsi wo hejuru wo mu gisata c’umutekano” wa Irani yasubiwemwo n’ikinyamakuru cegamiye reta Press TV avuga ko bafise ibintu bitanu basaba kugira ngo bahagarike intambara, harimwo kwishura “ivyononekaye hamwe n’indishi y’akababaro” be no guhagarika intambara ku mbuga zose z’intambara.
    • Hagati aho, intambara zozo ni urutavanako – habonetse umwotsi uduga uva mu kigo c’isoko ntanganguvu ca Israel inyuma y’igitero ca misire kivugwa ko cakozwe na Irani, mu gihe ku mugwa mukuru Tehran naho humvikanye ubuhinga bwo gukingira ikirere.

    Ayandi makuru ushobora gusoma:

  6. Ubujurire bwa Senegal bugiye kuburanishwa 'byihuse bishoboka' – CAS

    Urukiko mpuzamahanga rukemura amakimbirane mu mikino (CAS) rwatangaje ko ruzafata umwanzuro ku bujurire bwa Senegal “byihuse bishoboka” nyuma yuko yambuwe igikombe cy'Afurika.

    Senegal yatsinze Maroc igitego 1-0 ku mukino wa nyuma wabaye ku itariki ya 18 Mutarama (1), ariko ibyo byaje guhindurwa biba 3-0 ku ruhande rwa Maroc.

    Abakinnyi ba Senegal bavuye mu kibuga bigaragambya ubwo Maroc, yakiniraga mu rugo, yahabwaga penaliti mu minota y’inyongera, mbere yuko bagaruka bagasubira mu mukino.

    Nyuma y’ubujurire bwatanzwe n’ishyirahamwe ry’umupira w’amaguru rya Maroc (FRMF), impuzamashyirahamwe y’umupira w’amaguru muri Afurika (CAF) yaje gufata umwanzuro ko Senegal yatsinzwe ibitego 3-0 na Maroc.

    Senegal yamaze kujuririra CAS kandi yizeye kongera kwegukana igikombe.

    Umuyobozi mukuru wa CAS, Matthieu Reeb, yongeyeho ati: “Turabyumva ko amakipe n’abafana bafite amashyushyu yo kumenya icyemezo cya nyuma, kandi tuzakora kuburyo inzira y’ubukemurampaka ikorwa byihuse bishoboka, mu gihe hubahirizwa uburenganzira bw’impande zose bwo kuburanishwa mu buryo buboneye.”

    Itangazo ryasohotse ryavuze ko kuri ubu nta gihe ntarengwa cyashyizweho cyo gutangaza umwanzuro.

    Raymond Hack, wahoze ayobora akanama gashinzwe imyitwarire muri CAF, mbere yabwiye BBC World Service ko iki gikorwa gishobora gufata andi mezi atandatu kugira ngo kirangire, bivuze ko cyaba kigikomeza mu gihe cy’igikombe cy’isi.

    Izindi nkuru wasoma:

  7. ONU yatoye yemera ko ubucakara bwakorewe Abanyafurika ari cyo 'cyaha gikomeye cyane cyibasiye inyokomuntu'

    Inteko rusange y’Umuryango w’Abibumbye (ONU/UN) yatoye yemera ko ubucakara bwakorewe Abanyafurika mu gihe cy’ubucuruzi bw’abacakara bwambukiranyaga inyanja y’Atlantika ari cyo "cyaha gikomeye cyane cyibasiye inyokomuntu", intambwe abayishyigikiye bizeye ko izaharura inzira iganisha ku gukira ibikomere no guhabwa ubutabera.

    Uwo mwanzuro – wavuye ku cyifuzo cya Ghana – wasabye ko habaho iyi nyito, ndetse ari na ko ushishikariza ibihugu binyamuryango bya ONU gutekereza ku gusaba imbabazi kubera ubucuruzi bw’abacakara no gutanga imisanzu mu kigega cy’indishyi. Ntuvuga ingano runaka y’amafaranga.

    Icyo cyifuzo cyemejwe ku majwi 123 agishyigikiye n’amajwi atatu akirwanya – ayo akaba ari ay’Amerika, Israel na Argentine.

    Ibihugu 52 byifashe, birimo nk'Ubwongereza n’ibihugu bigize umuryango w’Ubumwe bw’Uburayi.

    Hashize igihe kirekire ibihugu nk’Ubwongereza byamagana ubusabe bw’indishyi, bivuga ko inzego ziriho ubu zidashobora kuryozwa ibibi byakozwe mu gihe cyashize.

    Bitandukanye n’uko bimeze ku myanzuro y’Akanama k’Umutekano ka ONU, imyanzuro y’inteko rusange ya ONU yo ntitegetswe kubahirizwa nk’itegeko, nubwo ifite uburemere bwo mu rwego rw’ibitekerezo by’abaturage b’isi.

    Hagati y’umwaka wa 1500 na 1800, abantu bari hagati ya miliyoni 12 na 15 barafashwe muri Afurika bajyanwa ku mugabane w’Amerika, aho bahatiwe gukora nk’abacakara. Bigereranywa ko abantu barenga miliyoni ebyiri bapfuye bari muri urwo rugendo.

    Izindi nkuru wasoma:

  8. Mwaramutse neza!

    Ikaze kuri BBC Gahuzamiryango, aho tubagezaho amakuru yo mu karere no mu mahanga mu buryo bw'aka kanya.

Trending Now