Impamvu Norway, Canada, n'Uburusiya ari byo byungukira cyane mu ntambara yo muri Irani

Kuva ku izamuka ry'ibiciro by'ubushyuhe mu mazu yo muri Yorkshire mu Bwongereza kugeza ku ifungwa ry'amashuri muri Pakisitani kugira ngo habeho kuzigama amafaranga, ikigaragara n'uko ingaruka z'ubukungu z'intambara yo mu Burasirazuba bwo Hagati zitangiye kugaragara cyane.

Bigenda bigaragara neza ko ingaruka z'ibikorwa byo kwihorera bya Tehran, bigamije guteza akaduruvayo no guteza ibibazo by'ubukungu, zishobora kuba atari iz'igihe gito. Izi ngaruka kandi ntabwo zisa.

Mu bantu bashobora kwibasirwa bikomeye n'iki kibazo, barimo bamwe bashobora kubyaza umusaruro iki kibazo. Ese aba ni bande?

Abagenerwabikorwa

Nubwo hakozwe ibishoboka byose kugira ngo hatezwe imbere ingufu zishobora kuvugururwa, dukomeje gukoresha cyane peteroli na gaz.

Ububiko bwinshi muri rusange bugereranywa n'uburumbuke bukomeye. Niyo mpamvu peteroli isanzwe yitwa "izahabu y'umukara." Iyo ibiciro bizamutse, abakora peteroli bakunze kunguka, mu gihe abaguzi ari bo bahura n'ingaruka.

Ariko, iki si ikibazo cya peteroli gisanzwe. Uburasirazuba bwo Hagati buracyari umutima w'ibicuruzwa biva kuri peteroli, naho umuhora wa Hormuz ukaba ari yo nzira nyamukuru bicamo.

Ingaruka zo guhagarika ibikorwa remezo by'ingufu n'ibitero byagabwe ku bikorwa remezo by'ingufu byo mu karere byagize ingaruka zikomeye ku bashoramari bo mu kigobe cy'Abarabu nka Qatar na Arabiya Sawudite, mu gihe Tehran yibasira ibihugu bifitanye ubucuti na Amerika.

Mu gihe abaguzi bashaka andi masoko y'ingufu, ibihugu nka Norway na Canada bishobora kuhungukira.

Nyuma y'uko Uburusiya buteye Ukraine muri 2022, mu gihe ibihugu byinshi byashakaga kugabanya gukoresha gaz y'Uburusiya, Norway yashoboye kongera umusaruro wayo no kubyungukiramo.

Ni muri ico gihe, Minisitiri w'Ingufu wa Canada, Tim Hodgson, yahise yerekana igihugu cye nk "igihugu gifite amasoko ntangangufu atekanye, yizewe, kandi ashingiye ku ndangagaciro." Ariko, haracyari ibibazo ku bushobozi nyabwo bwa Canada bwo kongera umusaruro wayo.

Mu by'ukuri, Uburusiya bushobora kuba ari bwo buhungukira cyane. Mu gihe Washington yoroheje amategeko yo kugabanya ibura ry'ibikomoka kuri peteroli kw'isi, kugurisha peteroli y'Uburusiya mu Buhinde byazamutseho ibice 50%.

Dukurikije bimwe mu bipimo, Moscow ishobora kwinjiza andi mafaranga agera kuri miliyari 5 z'amadolari mu mpera za Werurwe(3), ikaba yakwinjiza amahera menshi cyane avuye mu gitoro kuva mu 2022. Bityo, Leta Zunze Ubumwe za Amerika zishobora guha Moscow amafaranga menshi yari ikeneye gusumba ibihugu vyo mu kigobe cy'Abarabu. Ariko, ibindi bihugu nabyo bishobora kuhungukira.

Abagizweho ingaruka

Bimeze bite kuri Leta Zunze Ubumwe za Amerika ? Perezida Donald Trump avuga ko iyo ibiciro bya peteroli bizamutse, Leta Zunze Ubumwe za Amerika "zinjiza amafaranga menshi."

Nta gushidikanya ko abahingura peteroli b'Abanyamerika bashobora kwinjiza miliyari nyinshi z'amadolari muri uyu mwaka niba ibiciro bya peteroli isanzwe bikomeje ku rugero nk'urwo bisanzweho.

Ariko ibyo ntibituma Leta Zunze Ubumwe za Amerika ziba igihugu cyatsinze. Icya mbere, ni ukubera ko bamwe mu batunganya ibikomoka kuri peteroli bahura n'ibibazo bikomeye by'ihungabana ry'Uburasirazuba bwo hagati.

Urugero, kompanyi ya ExxonMobil ikorera ikigo cy'inganda cya Ras Laffan muri Qatar, ibikorwa byarahagaze kuva mu ntango z'uku kwezi kwa Werurwe, kuva icyo gihe ikaba yaribasiwe n'ibitero bya misile bya Iran, byatumye yangirika bikomeye.

Nyuma y'imyaka myinshi y'igabanuka ry'ubushobozi bwayo mu gihe ibiciro bya peteroli vyari byagabanutse, benshi mu bimbura ibitoro nta bushobozi bafise bwo kongera umusaruro wabo vuba.

Kandi ikirenze byose, ku muturage, Abanyamerika ni bo bakoresha peteroli na gaz ku rugero rwo hejuru ku isi.

Kuva ku gushyushya amazu igihe cy'ubukonje bukomeye bwo mu Burengerazuba bwo hagati kugeza ku ikoreshwa rya lisansi mu ngendo ndende z'imodoka, benshi bagerwaho n'i ngaruka z'ihindagurika ry'ibiciro bya lisansi.

Impuguke mu by'ubukungu muri Oxford ziburira ko niba igiciro cya peteroli kigeze ku madolari 140 (hafi 205.000 FRW) kandi kigakomeza kuri urwo rwego, ubukungu bushobora kugabanuka.

Birumvikana ko Abanyamerika atari bo bonyine bigiraho ingaruka. Kuba abaguzi b'Abanyaburayi n'Abongereza bakoresha cyane gaz itumizwa mu mahanga ni ikibazo gikomeye ku iterambere ry'ubukungu.

Kandi ibi bishobora kuzatuma haba izamuka ry'ibiciro.

Inkuru nziza ni uko, bitewe n'iterambere mu mikoreshereze y'ingufu mu myaka yashize, ibihugu by'Uburengerazuba muri rusange bishobora kwihanganira ihindagurika ry'ibiciro by'ingufu muri iki gihe kurusha uko byari bimeze mbere.

Ingaruka muri Aziya

Ibice 59% bya peteroli Aziya itumiza mu mahanga biva mu Burasirazuba bwo Hagati. Kuri Koreya y'Epfo, iyi mibare igera kuri 70%.

Mu guhangana n'igabanuka ry'ibitoro biri mu bubiko bitewe n'ubwoba bwo kuronka ibindi hamwe n'izamuka ry'ibiciro, Abanye politiki nabo baburiye ibyago bishobora kugaragara ku nganda z'ibicuruzwa bya semiconductor(Silicon) mu gihugu.

Korea y'Epfo ikora ibirenga kimwe cya kabiri by'ibikoresho bya 'memory chips' (bibika amankuru ya digitali).

Ahandi, kugabanyirizwa lisansi, iminsi ine y'icyumweru no gufunga amashuri ni zimwe mu ngamba zafashwe n'ibihugu nka Sri Lanka, Bangladesh na Filipine.

Ariko, abakoresha peteroli nyinshi ku mugabane w'Afurika bashoboye kwirinda ibi bibazo bitewe n'igenamigambi n'ubuvugizi.

Ubushinwa bufite ububiko bwa peteroli bw'amezi menshi, kandi nk'uko amakuru atandukanye abivuga, bwongereye iyo bugura muri Iran.

Ibi ni ko bimeze no ku Buhinde, nabwo burimo gukoresha iki gihe cy'agateganyo kugira ngo bugure peteroli iva mu Burusiya. Birumvikana ko umusaruro wa nyuma uzaterwa n'uko intambara izagenda. Ariko, ntabwo bishoboka ko Leta Zunze Ubumwe za Amerika zari ziteze neza zimwe muri izi ngaruka z'ubukungu, bitewe nuko zateguye ingamba zazo mbere yo kugaba ibitero kuri Iran.

Kandi intambara niramuka ikomeje, ibyago bizaba byinshi kurushaho, atari ukwangirika kuri buri gihugu gusa, ahubwo hazabaho ingaruka nyinshi ku rwego rw'isi.