شما در حال مشاهده نسخه متنی وبسایت بیبیسی هستید که از داده کمتری استفاده میکند. نسخه اصلی وبسایت را که شامل تمام تصاویر و ویدیوهاست، مشاهده کنید.
بازگشت به وبسایت یا نسخه اصلی
اطلاعات بیشتر درباره نسخه لایت که برای مصرف کمتر حجم دادههاست
چریکهای کرد؛ درون یک گردان نظامی مخفی کاملا زنانه
- نویسنده, کاوون خموش
- شغل, سرویس جهانی بیبیسی
- در, گزارش از اربیل، عراق
- زمان مطالعه: ۷ دقیقه
در هفتههای نخست جنگ، در حالی که بمبارانهای آمریکا و اسرائیل در جریان بود، گمانهزنیها درباره این که گروههای مسلح کرد ایرانی، مستقر در عراق ممکن است بهزودی از مرز عبور کنند و وارد جنگ علیه جمهوری اسلامی شوند، بیشتر شد. ایران، در واکنش، حملاتی علیه چند گروه کرد انجام داد، از جمله حملهای با موشک بالستیک که یک چریک را کشت. در همین حال، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در روز هفتم مارس گفت که نمیخواهد کردها در ایران بجنگند.
بیبیسی بهطور کمسابقهای به یکی از گروههای چریکی کرد دسترسی پیدا کرد: یک گردان کاملا زنانه.
چند روز انتظار و مذاکره لازم بود تا اجازه ورود به غارهای عمیق و تونلهای زیرزمینی داده شود؛ جایی که به عنوان پایگاه چریکهای کرد ایرانی در شمال عراق استفاده میشود.
آنها یک شبکه ارتباطی مخفی اداره میکنند و خارج از دید شبکههای رسمی، در منطقه نیمه خودمختار کردستان زندگی میکنند.
تنها به یک عکاس زن اجازه داده شد وارد این مجموعه شود و ده روز را با کردها بگذراند.
در دهههای اخیر، چند گروه شورشی کرد از ایران به کوههای آن طرف مرز در عراق منتقل شدهاند.
آنها از دیدرس نیروهای اطلاعاتی ایران، نیروهای نیابتی شیعه آن در عراق و نیروهای ترکیه پنهان شدهاند.
اخیرا پیش از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، گروههای اصلی کرد ایرانی در شمال عراق یک ائتلاف تشکیل دادند. بعدتر گمانهزنیهایی مطرح شده است که دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا به شکل مستقیم با رهبران آنها تماس گرفته و از آنها خواسته است در جنگ شرکت کنند. در واکنش گروههای مختلف کرد اعلام کردند پیاده نظام هیچ کشوری نخواهند شد.
آقای ترامپ در مصاحبه تلفنی با رویترز در روز پنجم مارس گفت که از حمله کردها به داخل ایران حمایت میکند و گفت: «فکر میکنم اگر آنها بخواهند این کار را انجام دهند فوقالعاده است.»
با این حال رئیسجمهور آمریکا بعدا به خبرنگاران گفت که نمیخواهد نیروهای کرد در خاک ایران حضور داشته باشند.
او گفت: «ما نمیخواهیم جنگ را از آنچه هست پیچیدهتر کنیم.»
یکی از سازمانیافتهترین گروهها، حزب حیات آزاد کردستان (پژاک) است که میگوید سالهاست برای بازگشت نیروهایش به خاک ایران آماده میشود.
آرین ۲۱ ساله میگوید: «من برای خانوادهام و برای مردم کرد که مدتها تحت ستم بودهاند میجنگم.»
او عضو یکی از واحدهای نیروهای دفاع زنان در پژاک است.
آرین میگوید بهعنوان یک کرد در ایران بیعدالتی و تبعیض را تجربه کرده و چارهای جز به دست گرفتن سلاح برایش باقی نمانده بود. او دو سال پیش به پژاک پیوست.
پایگاههای نظامی مخفی
این تونلها پناهگاههایی امن هستند که در آنها مواد غذایی، پول نقد و مهمات ذخیره شدهاند.
پژاک عده نیروهایا را یک راز کاملا محافظتشده نگه میدارد، اما حدود ۶۰ نفر که بیشتر آنها زن هستند، از پیش از جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران در این پایگاه آموزش دیدهاند.
چریکها، تمرینهای نظامی انجام میدهند؛ در جلسات ایدئولوژیک شرکت میکنند و مهارتهای متنوعی مانند تیراندازی و هدایت پهپادها را تمرین میکنند.
آنها همچنین معاینات پزشکی انجام دادهاند تا در صورت بالا گرفتن مصاف آمریکا و ایران برای اعزام به نزدیکی مرز آماده باشند.
گلاویژ آورین ۴۰ ساله به بیبیسی گفت: «مدتها انتظار میرفت که این جنگ شروع شود.»
خانم آورین در ۲۰ سالگی تحصیل در رشته جغرافیا در شهر ارومیه در ایران را رها کرد و به عنوان سرباز به پژاک پیوست. او بعدا سخنگوی این گروه شد.
گلاویژ آورین که از یکی از غارهای مخفی صحبت میکرد میگوید نیمی از عمر خود را در این کوهها گذرانده و از زمانی که ایران را ترک کرده، خانوادهاش را ندیده است.
او میگوید موج اعتراضهایی که از سال ۲۰۲۲ در سراسر ایران به رهبری زنان شروع شد، پیش از کشتهشدن علی خامنهای هم، جمهوری اسلامی را تضعیف کرده بود.
او به ناآرامیهایی اشاره میکند که پس از کشتهشدن مهسا امینی ۲۲ ساله آغاز شد؛ زن کردی که به دلیل رعایت نکردن قوانین مربوط به حجاب توسط پلیس ایران بازداشت شده بود.
تنها انتخاب
مقامهای ایرانی به اعتراضهایی که به جنبشی با عنوان «زن، زندگی، آزادی» تبدیل شده بود با سرکوبی مرگبار پاسخ دادند، اما همین امر برای برخی از اعضای جدیدتر گروه پژاک الهامبخش شد.
بیگن ۱۸ ساله پیش از پیوستن به پژاک در اعتراضهای گسترده شرکت کرده بود و با نافرمانی مدنی از پوشیدن روسری در مدرسه خودداری کرده بود.
بیگن در حالی که به آرامی موی یکی از همرزمانش را میبافد میگوید: «زنان انتخابهای زیادی ندارند.»
او میگوید: «یا باید خشونت خانگی و محدودیتهای اجتماعی را تحمل کنیم، یا از طریق انقلاب از خودمان محافظت کنیم.»
گروههای شورشی کرد اغلب متهم به جذب سربازان کودک هستند و بیگن واقعا زمانی که سه سال پیش به این گروه شورشی پیوست هنوز دانشآموز مدرسه در ایران بود. بسیاری از چریکها اینجا میگویند برای آنها مقاومت مسلحانه تنها راه خروج بود.
دلال که دندانپزشک است و در ۲۳ سالگی به یک چریک تبدیل شد میگوید: «مبارزه من برای تضمین آیندهای آزاد برای نسل بعدی کردهاست.»
او اضافه میکند: «برای مردم کرد… ۲۰۰ سال گذشته با سرکوب و خشونت همراه بوده است.»
پژاک در سال ۲۰۰۴ تشکیل شد و با حزب کارگران کردستان (پکک) مرتبط بود؛ گروهی جداییطلب در ترکیه که سال گذشته پس از چهار دهه درگیری با دولت ترکیه سلاحهای خود را زمین گذاشت.
پژاک گفته است به این تصمیم احترام میگذارد، اما کردهای ایران به مقاومت مسلحانه خود علیه جمهوری اسلامی ایران ادامه خواهند داد.
هم ترکیه و هم ایران این گروه را یک سازمان تروریستی میدانند.
وزارت دفاع ترکیه میگوید فعالیتهای «گروه تروریستی پژاک» را زیر نظر دارد و آن را به دامن زدن به جداییطلبی قومی و تهدید صلح و ثبات منطقه متهم میکند.
ترس از جنگ داخلی
چریکهای کرد از بزرگی چالشی که پیش رویشان قرار دارد آگاه هستند. شاید حتی این احتمال وجود داشته باشد که به شکل مستقیم با نیروهای مجهز جمهوری اسلامی روبهرو شوند.
گلاویژ آورین به بیبیسی میگوید: «جنگ داخلی چیزی است که امیدواریم با آن روبهرو نشویم.»
او اضافه میکند: «ما باید هر کاری که میتوانیم انجام دهیم تا جنگ را به طرف فروپاشی رژیم هدایت کنیم، تا جنگ به سمت ما منحرف نشود و ما را در آینده مجبور به جنگیدن با یکدیگر نکند.»
او میگوید: «خاورمیانه در حال طراحی دوباره است و مردم ایران باید گرد هم بیایند و درباره آینده خود تصمیم بگیرند.»
گروههای مخالف حکومت ایران امیدوارند ایران پس از این جنگ به الگویی از دموکراسی در منطقه تبدیل شود، اما در عین حال از سقوط به چرخهای نزولی در صورت غلبه نیروهای ملیگرا بیم دارند.
کردها تا ۱۰ درصد از جمعیت ۹۰ میلیونی ایران را تشکیل میدهند و دهههاست احساس میکنند از سوی جمهوری اسلامی به حاشیه رانده شده و مورد آزار قرار گرفتهاند.
تهران از آغاز جنگ حملات علیه گروههای کرد ایرانی در منطقه کردستان عراق را تشدید کرده است.
بیبیسی با رهبران ائتلاف جدید گفتوگو کرد و درباره تماس آنها با آقای ترامپ پرسید، اما آنها از اظهار نظر خودداری کردند و گزارشها مبنی بر اینکه نیروهایشان تاکنون از مرز وارد ایران شدهاند را رد کردند.
با این حال پژاک ادعا میکند نیروهای مسلح «قابل توجهی» از پیش در خاک ایران دارد که منتظر زمان مناسب برای اقدام هستند.
یکی از رهبران این گروه به ما گفت: «مشارکت نظامی ما به این بستگی دارد که در رزوهای آینده اوضاع چگونه پیش برود.»
دوراهی
سایر گروههای مخالف کرد ایرانی میگویند وضعیت را زیر نظر دارند و گزینههای مختلف را بررسی میکنند.
مصطفی هجری، رهبر حزب دموکرات کردستان ایران، میگوید ماموریت آنها «اداره کردستان ایران در دوره گذار» است و از هواداران خود خواسته اسا از اقدامات انتقامجویانه که امنیت را برهم میزند خودداری کنند.
در همین حال بعضی از چریکهای کرد تردید دارند که در هر جنگ احتمالی پیش رو میتوان روی حمایت آمریکا حساب کرد یا نه.
یک منبع آگاه از وضعیت گروههای کرد ایرانی به بیبیسی گفت که گروههای مخالف تا زمانی که از حمایت تضمینشده نیروی هوایی آمریکا برخوردار نشوند نیروهایشان را در میدان حرکت نخواهند داد.
او معتقد است نیروهای مسلح ایران همچنان قدرتمندند و اگر کردها حمله زمینی آغاز کنند ممکن است با نتیجهای «ویرانکننده» روبهرو شوند.
اعضای زن نیروهای دفاع زنان، مدتهاست در انتظار «آزادی» هستند که آرزویش را دارند.
دلال اکنون محلهای آموزشی را ترک کرده و به نزدیکی مرز اعزام شده است. اگر کردها به جنگ علیه جمهوری اسلامی بپیوندند، هیچ راهی برای دانستن این که نبرد چه مدت ادامه خواهد یافت یا نتیجه آن چه خواهد بود وجود ندارد.
- گزارش تکمیلی ازوالنتینا سینیس
چریکهای زن نام واقعی خود را اعلام نکردند و برای حفظ امنیت از نامهای نظامی استفاده شده است.