ਸੋਨਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਆਸ 'ਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਇਸ ਮੁਲਕ 'ਚ ਜ਼ਮੀਨ ਪੁੱਟਣ 'ਚ ਲੱਗੇ
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, EPA/Shutterstock
- ਲੇਖਕ, ਨੋਮਸਾ ਮਾਸੇਕੋ
- ...ਤੋਂ, ਸਪ੍ਰਿੰਗਸ
- ਲੇਖਕ, ਰਿਚਰਡ ਕਾਗੋ
- ਲੇਖਕ, ਨਤਾਸ਼ਾ ਬੂਟੀ
- ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸਮਾਂ: 5 ਮਿੰਟ
ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜੋਹਾਨਸਨਬਰਗ ਵਿਖੇ ਉਦੋਂ ਸੋਨਾ ਲੱਭਣ ਦੀ ਹੋੜ ਮਚ ਗਈ ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਤੋਂ ਸੋਨਾ ਲੱਭਣ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ।
ਮਾਈਨਿੰਗ ਟਾਊਨ ਕਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਪ੍ਰਿੰਗਸ ਦੇ ਪੱਛੜੇ ਜਿਹੇ ਇਲਾਕੇ 'ਚ ਰਹਿੰਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਖਸ ਨੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਵਾੜੇ ਵੱਜੋਂ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਖੁਦਾਈ ਦੌਰਾਨ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੁਝ ਟੁੱਕੜੇ ਲੱਭਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, AFP/Getty Images
ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਰਜਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 'ਚ ਲੋਕ ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਗਏ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਸ਼ੂ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ,ਇਸ ਉਮੀਦ 'ਚ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੋਨਾ ਲੱਭ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਚਮਕ ਜਾਵੇ।
ਖੁਦਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਔਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਇਹ ਤਸਵੀਰਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਦਹਾਕਿਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਨਜ਼ਾਰੇ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਉਣ 'ਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, AFP/Getty Images
ਸਪ੍ਰਿੰਗਸ ਸ਼ਹਿਰ ਕਦੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਖਦਾਣਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਖੁਦਾਈ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਧੰਦਾ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਦਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਹੁਣ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਕਈ ਅਸਥਾਈ ਬਸਤੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਪਰਵਾਸੀ ਹਨ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, EPA/Shutterstock
ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਖਣਿਜ ਸੰਸਾਧਨ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਸਪ੍ਰਿੰਗਸ ਦੀ ਅਸਥਾਈ ਬਸਤੀ ਗੁਗੂਲੇਥੂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਅਥਾਹ ਖੁਦਾਈ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਦੱਸਦਿਆਂ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਾਤਾਵਰਨ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੈ।
ਇਸ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਖੁਦਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨਾ ਮਿਲਣ 'ਚ ਕਾਮਯਾਬੀ ਹਾਸਲ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸਨੂੰ ਕਾਲੇ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਵੇਚਿਆ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Thuthuka Zondi/BBC
ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਧਾਤੂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਮਰਕਰੀ ਅਤੇ ਸੋਡੀਅਮ ਸਾਇਨਾਈਡ ਵਰਗੇ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਸ਼ਖਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਂਅ ਉਜਾਗਰ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਰਤ 'ਤੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਸਾਨੂੰ ਖੁਦਾਈ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕੀਏ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਬਣਦਾ ਟੈਕਸ ਦੇ ਸਕੀਏ।"
ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਘਰ ਦਾ ਖਰਚ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Thuthuka Zondi/BBC
ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਖਸ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਣ ਦਾ ਸਾਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਹੀ ਤਰੀਕਾ ਪਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਧੰਦੇ ਨੇ ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਹਿੰਸਕ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣ 'ਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਹੈ।"
ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਮ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕਰੀਬ 100 ਡਾਲਰ (74 ਪੌਂਡ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂਕਿ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਆਮਦਨ ਹੀ 368 ਡਾਲਰ (270 ਪੌਂਡ) ਹੈ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Thuthuka Zondi/BBC
ਬੀਬੀਸੀ ਟੀਮ ਜਦੋਂ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਅਸਲ 'ਚ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਲਿਸੋਥੋ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਸਥਾਨਕ ਸਮੇਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕਰੀਬ 2 ਵਜੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੱਚੇ ਵੀ ਇਸ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ ਸਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਕੱਪੜੇ ਬਦਲੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਿੱਧਾ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਖੁਦਾਈ 'ਚ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Thuthuka Zondi/BBC
ਸਾਈਟ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਬੀਬੀਸੀ ਟੀਮ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉੱਥੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਬੜ-ਖਾਬੜ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।
ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਮਾਈਨਿੰਗ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਚਿਤਾਵਨੀ 'ਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, "ਬੇਤਰਤੀਬੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਖੁਦਾਈ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਸ-ਪਾਸ ਰਹਿੰਦੇ ਲੋਕਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੱਧ ਰਿਹਾ।"
ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ 'ਚ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਈਨਿੰਗ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਾਲਾਤਾਂ 'ਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਕਈ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਵੀ ਗਵਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, EPA/Shutterstock
ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਿਰਿਲ ਰਾਮਾਫੋਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧੀ ਗੈਂਗਸ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਈਨਿੰਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ 'ਚ ਜੁਟੀ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇਣ ਲਈ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵੀ ਤੈਨਾਤ ਕਰਨਗੇ।
ਅਧਿਕਾਰੀ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਖਾਣ ਮਜ਼ਦੂਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਜ਼ਾਮਾ ਜ਼ਾਮਾਸ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਹਥਿਆਰਬੰਦ, ਬਿਨਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕ ਹਨ ਜੋ ਸੰਗਠਿਤ ਅਪਰਾਧਿਕ ਗਿਰੋਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Thuthuka Zondi/BBC
ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਪ੍ਰਿੰਗਸ 'ਚ ਇਸ ਸਭ ਕੁਝ ਵਾਪਰ ਰਿਹਾ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਸਹਿਯੋਗੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ: ਥੁਥੂਕਾ ਜ਼ੋਂਡੀ ਅਤੇ ਵਾਈਕਲਿੱਫ ਮੁਇਆ
ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ਕਲੈਕਟਿਵ ਨਿਊਜ਼ਰੂਮ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ
