Kifo cha Ali Larijani kinavyozidisha mgogoro ndani ya uongozi wa Iran

Shambulio la anga la Israel lililomuua mkuu wa usalama wa Iran, Ali Larijani, limemwondoa mmoja wa watunga sera wenye uzoefu na ushawishi mkubwa nchini humo katika wakati muhimu.

Larijani hakuwa kamanda wa kijeshi, lakini alikuwa mtu muhimu katika kufanya maamuzi ya kimkakati ya Iran.

Akiwa katibu wa Baraza Kuu la Usalama wa Kitaifa, alikuwa katikati ya maamuzi kuhusu vita, diplomasia, na usalama wa taifa.

Sauti yake ilibeba uzito katika mfumo mzima, hasa katika kusimamia mapambano ya Iran na Marekani na Israel.

Baada ya kuuawa kwa Kiongozi Mkuu Ali Khamenei mnamo Februari 28, Larijani alitoa sauti ya ukaidi, ikiashiria kwamba Iran ilikuwa tayari kwa mzozo wa muda mrefu.

Kifo chake, ambacho sasa kimethibitishwa na vyombo vya habari vya serikali, kinakuja wakati wa kampeni pana ambapo maafisa na makamanda kadhaa wakuu wa Iran wameuawa ndani ya wiki chache.

Mtindo huu unaonesha juhudi endelevu za kudhoofisha muundo wa uongozi wa Iran wakati wa vita.

Licha ya msimamo wake mkali dhidi ya Magharibi, Larijani mara nyingi alielezewa ndani ya Iran kama mtu anayefanya kwa vitendo. Aliweza kusawazisha imani thabiti katika itikadi na mbinu ya kufanya kazi kwa vitendo na kwa uchambuzi.

Aliendelea kuwa na shaka kubwa kuhusu ushirikiano na mataifa ya Magharibi, lakini pia alihusika katika juhudi muhimu za kidiplomasia, ikiwa ni pamoja na kuwa mjumbe katika makubaliano ya ushirikiano wa muda mrefu wa Iran na China.

Wakati wa kifo chake, Larijani alikuwa na jukumu la kusimamia migogoro mitatu mikubwa.

Ya kwanza ilikuwa vita vyenyewe. Alidai kwamba Iran inapaswa kujiandaa kwa mapambano ya muda mrefu na kupanua mzozo katika eneo lote na zaidi, ikiwa ni pamoja na kufungwa kwa Mlango-Bahari wa Hormuz.

Ya pili ilikuwa wimbi la machafuko ya ndani, ambayo yalianza na malalamiko ya kiuchumi lakini haraka yakageuka kuwa maandamano makubwa ya kutaka kuiangusha Jamhuri ya Kiislamu. Haya yalikabiliwa na ukandamizaji uliowaua maelfu ya waandamanaji kote nchini.

Ya tatu ilikuwa mpango wa nyuklia wa Iran na kusimamisha mazungumzo ya moja kwa moja na Washington, ambayo yote yalikuwa tayari yamevurugwa na mashambulizi ya kijeshi.

Kuondolewa kwake kunaacha masuala haya yasipatikane na kuyahamisha kwa mrithi ambaye bado hajajulikana anayekabiliwa na hali dhaifu sana. Ingawa Iran imeonesha ustahimilivu, kwa sehemu kwa kuvuruga masoko ya nishati duniani, anga yake inabaki wazi kwa mashambulizi yanayoendelea. Kiongozi yeyote mpya atakabiliwa na hatari ya haraka ya kulengwa.

Hatua hii inaweza kuhamisha madaraka zaidi kuelekea kwenye jeshi. Matamshi ya hivi karibuni ya Rais Masoud Pezeshkian yanaonesha kwamba vikosi vya jeshi vimepewa mamlaka makubwa ikiwa uongozi mkuu hautaweza. Kiutendaji, hiyo inaweza kumaanisha maamuzi yanachukuliwa haraka zaidi, lakini kwa uratibu mdogo wa kati.

Iran imechelewesha matangazo kwa umma na kuwaweka baadhi ya watu, ikiwa ni pamoja na kiongozi mpya mkuu Mojtaba Khamenei, haijulikani wazi ni kwa sababu za kiusalama au kutokana na kutokuwa na uhakika wa ndani.

Mkuu wa jeshi la Iran Amir Hatami ametishia kulipiza kisasi kutokana na kifo cha Larijani.

Hata hivyo, baada ya muda, mfumo unaoendelea kupoteza wakuu unaweza kupata ugumu zaidi kufanya kazi vizuri, haswa katika nchi yenye watu zaidi ya milioni 90.

Basi, athari ya kifo cha Larijani si tu kuhusu kupotea kwa afisa mmoja. Inazidisha mgogoro wa uongozi ambao unaweza kuathiri mkondo wa vita na utulivu wa taifa la Iran lenyewe.